Кіріспе

Француз императорлығы 1804-1810 жылдар аралығында Жозефин Бонапарт (ʒozefin bɔnapaʁt, туған аты Мари Жозеф Роза Ташер де Ла Пажери; 23 маусым 1763 – 29 мамыр 1814) – император Наполеонның бірінші әйелі ретінде 18 мамыр 1804 жылдан бастап, олардың некесі 1810 жылдың 10 қаңтарында жойылғанға дейін француз императорлығының императрицасы болды. Наполеонның жұбайы ретінде ол 1805 жылдың 26 мамырынан 1810 жылғы некесінің жойылғанға дейін Италияның королевасы болды. Ол Жозефин де Боарне (ʒozefin də boaʁnɛ) деген атпен кеңінен танымал. Жозефиннің Наполеонға үйленуі – оның екінші некесі болды. Оның алғашқы күйеуі Александр де Боарне террорлық режим кезінде гильотинаға тартылды, ал ол оның өлім жазасынан кейін бес күнге дейін Кармес түрмесінде қамауда болды. Боарнеден туған балалары арқылы ол француз императоры Наполеон III және бразилиялық император Амелия Лейхтенбергтің әжесі болды. Швеция, Дания, Бельгия және Норвегияның қазіргі корольдік отбасыларының мүшелері, сондай-ақ Люксембургтің ұлы герцогтар отбасы да одан тараған. Наполеонға бала туғыза алмағандықтан, ол олардың некесін жойды және Австрияның Мари Луизасына үйленді. Жозефин Наполеоннан көптеген махаббат хаттарын алды, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін сақталған. Өнерді қолдаушы Жозефин Мальмезон сарайында бірегей консулдық және империялық стильді орнату үшін мүсіншілермен, суретшілермен және интерьер дизайнерлерімен тығыз жұмыс істеді. Ол өз заманының мүсін және сурет сияқты әртүрлі өнер түрлерін жинақтаған жетекшілердің бірі болды. Мальмезон сарайының қызғалдақ бақшасымен де танымал болды, оны ол мұқият бақылап отырды.

Атауы

Ол көбінесе "Жозефина де Боарне" деп аталғанымен, бұл оның өзі қолданған есім емес. "Боарне" – оның бірінші күйеуінің тегі, ол Наполеонға үйленгеннен кейін қолдануын тоқтатып, "Бонапарт" тегін алды. Ол Наполеонмен танысқанға дейін "Жозефина" есімін қолданбаған, оны осылай бірінші болып Наполеон атады, мүмкін оның екінші аты Жозеф болғандықтан. Наполеонмен кездеспес бұрын ол Роза немесе Мари Роза Ташер де ла Пажери, кейін де Боарне деп аталды. Өмірінің кейінгі кезеңдерінде ол кейде бойжеткен кезіндегі тегін қайта қолданатын. Генерал Бонапартқа үйленгеннен кейін ол Жозефина Бонапарт есімін қабылдады. "Жозефина де Боарне" деген бұрыс атау Бурбондардың қайта орналасу кезінде пайда болды, олар Наполеонның тегін немесе оның императорлық атағын қолдануға тартынды.

Отбасылық негіздер

Ташерлер – ежелгі француз ақсүйек отбасы, ал Жозефинаның әкесі Гаспар Жозеф 1726 жылы Мартиникадағы Ле Карбетке қоныстанды. Ол кедейлікте өмір сүрген сияқты, бірақ ұлы Жозеф Гаспардың (1735–1790) Франция дофині Мария Жозефа Саксонскаяның үй шаруасында паж болып қызмет етуіне мүмкіндік жасады, бұл оның құдайының бір бөлігі болды. Мартиникада Жозеф Гаспар плантация иесі және Troupes de marine лейтенанты ретінде өмір сүрді, сонымен қатар корольдік үй қызметіндегі бұрынғы еңбегі үшін шағын зейнетақы алды. Ол көбінесе банкротқа жақын болды және денсаулығы нашар болды. Генри Х. Бриннің 1844 жылғы «Сент-Люсия тарихы» еңбегінде, ол императрица Жозефинаның сол жерде туғанына сенімді болған бірнеше хабардар адамдармен кездескенін айтты. Брин бұны растау үшін 1831 жылғы газеттен алынған үзінді келтірді, онда де Ташерлер Сент-Люсияның алғашқы қоныстанғандарының бірі болғаны және болашақ императорша сол кезде Ла Казетте деп аталған төбедегі шағын мүлікте дүниеге келгені, кейін Морн Пайкс Буш деп аталғаны айтылды. Жозефина Сент-Люсияда туған деп есептегендердің пікірінше, Мартиникадағы де Ташер мүлігі анасымен бірге болу үшін келгенде ғана уақытша тұрақ болды. Сент-Люсия Ұлыбритания мен Франция арасында он төрт рет қолы ауысты, ал Жозефина туылған кезде аралда азаматтық тіркеулер болған жоқ. Сент-Люсияның Ұлыбритания мен Франция арасындағы жиі иеленушілерінің ауысуы оның туған жері туылған куәлігінен шығарылуына себеп болуы мүмкін, себебі бұл оның ұлтына әсер ететін еді. Алайда, Александрдың әкесі хат арқылы ұсыныс жасаған кезде, Катерина Дезире қайтыс болған еді. Бай күйеуден айырылғысы келмеген әкесі оның орнына кіші қызын ұсынды, оны Александр қабылдады. Бірақ Мари Франсуаза он екіге толмаған еді, ал анасы мен әжесі оны жібергісі келмеді. Соңында Жозефина Александрға келісім берді. Бонапартпен танысқанға дейін оны Роза деп атады, бірақ Бонапарт оны Жозефина деп атауды қалап, ол содан кейін осы есімді қабылдады. Бұл неке Наполеонның отбасына ұнамады, олар оның екі баласы бар ересек әйелге үйленгеніне таң қалды. Оның анасы мен қарындастары Жозефинаға қызғанышты, оның жанында өзін ұятты және қарапайым сезінді. Тойдан екі күн өткен соң Бонапарт Италия армиясын басқару үшін Парижден кетті. Ажырасып кеткен кезде ол оған көптеген махаббат хаттары жіберді. 1797 жылдың ақпан айында ол былай деп жазды: «Табиғат саған жан, тәттілік және сұлулық сыйлаған, тек менің жүрегімді қозғап, билей алатын сен, менің үстімдегі билігіңді жақсы білетін сен!» Алайда Жозефина сирек жауап берді, ал жауаптары құрғақ және көбінесе жылы емес болды. Жозефина Наполеонды өзі сүйгендей сүймегені және оның махаббатына жылумен қарайтынша бірнеше жыл өткені белгілі. 1796 жылы Паризде қалған Жозефина Хусар лейтенанты Ипполит Шарльмен дауақерлікке түсті. Бұл туралы хабар Наполеонға жетті, ол ашуланып, оған деген сезімі мүлдем өзгерді. 1798 жылы Наполеон француз армиясын Мысырға бастап барды. Бұл жорық кезінде Наполеон кіші офицерінің әйелі Паулин Фуреспен дауақерлікке түсті, ол «Наполеонның Клеопатрасы» деп аталды. Осыдан кейін Жозефина мен Наполеонның қарым-қатынасы бұрынғыдай болмады. 1800 жылдың желтоқсан айында Жозефина rue Saint Nicaise қастандығынан ажалға ұшырарға жаздады, бұл Наполеонның өміріне жасалған бомбалық қастандық еді. 24 желтоқсанда ол Наполеонмен бірге Джозеф Хайднның «Жаратылыс» операсын көруге барды, олармен бірге бірнеше достары мен отбасы мүшелері болды. Олар екі каретамен сапар шекті. Жозефина екінші каретада қызы Хортенс, жүкті қарындасы Каролина Мурат және генерал Жан Раппен бірге отырды. Жозефина жаңа жібек шальды дұрыс жауып, партияны кешіктірді, ал Наполеон бірінші каретада алдыға шықты. Бомба олардың каретасы өтіп бара жатқанда жарылды. Бомба бірнеше жаяу жүргіштерді және каретадағы жылқылардың біреуін өлтірді, каретаның терезелерін жарып жіберді; Хортенс ұшып келген шыныдан қолына жарақат алды. Басқа жарақаттар болған жоқ және партия Операға барды.

Француздар патшайымы

1804 жылы Наполеон француз императоры болып сайланды, соның нәтижесінде Жозефина императрица атанды. Пап Пий VII басқарған тәж кигізу рәсімі 2 желтоқсанда Париждегі Нотр-Дам соборында өтті. Наполеон өзін алдымен өзі тәжді, содан кейін Жозефинаның басына тәж кигізіп, оны императрица деп жариялады. Бұл оның дінбасыларын Еуропаның билігі ретінде мойындамағанын көрсетті. Императрица ретінде Жозефина өзіне сарай қызметкерлерін тағайындады және француз революциясынан бұрын патшайымның үйіне кіретін лауазымдарды қайта жаңартылды, Аделаида де Ла Рошфуко – Première dame d'honneur, Эмили де Богарне – Dame d'atour, ал оның лауазымды тұлғалары мен генералдарының әйелдері: Жанна Шарлотта дю Люкей, Мадам де Ремуса, Элизабет Боде де Талуэ, Лористон, д’Арберг, Мари Антуанетта Дюшатель, Софи де Сегур, Серан, Колбер, Савари және Аглаэ Луиза Огиэ Ней – Dame de Palais. Тәж кигізу рәсіміне дейін, Сен-Клу сарайында екеуінің арақатынасын қиын жағдайға түсіретін оқиға болды. Жозефина Наполеонды оның күтімшісі Элизабет де Водейдің жатын бөлмесінде тапты, ал Наполеон оны мұрагер туғызбағаны үшін ажырасумен қорқытты, себебі оның отбасы тарапынан қысым көрсетіліп жатты. Алайда, оның қызы Хортензаның араласуы арқасында екеуі татуласты. Бірнеше жылдан кейін бала туа алмайтыны белгілі болған соң, Наполеон, Жозефинаға әлі де сүйіспеншілікпен қараса да, некені жою мүмкіндігін ойлай бастады. Соңғы шешім қабылданды, 1807 жылы Наполеонның жүрегіне жақын туысы (Жозефинаның немересі) Наполеон Шарль Бонапарт крупадан қайтыс болғанда. Наполеонның отбасының тілегі бойынша ол қайтадан үйленуге лайық ханшайымдардың тізімін жасауға кірісті. 1809 жылғы 30 қарашада кешкі ас дастарқанында ол Жозефинаға Францияның мүддесі үшін мұрагер бере алатын әйел табуы керектігін жеткізді. Ол Жозефинаға бұл оның отбасының тілегі екенін және олай болмағанын қалағанын айтты. Жозефина императордың мұрагерге ие болуы үшін қайтадан үйленуіне келісім берді. Ажырасу рәсімі 1810 жылғы 10 қаңтарда өтті, бұл салтанатты, бірақ қайғылы әлеуметтік оқиға болды, және екеуі де бір-біріне деген құрметтерін білдіретін мәлімдеме жасады. 11 наурызда Наполеон Австрияның Мария Луизасына өкілеттікпен үйленді, ал ресми рәсім сәуір айында Луврде өтті. Наполеон бірде оның оған тез ғашық болғанына қарамастан, "Мен анадан үйленіп отырмын" деген сөзді айтқан. Тіпті ажырасқаннан кейін де Наполеон Жозефинаның императрица титулын сақтап қалуын талап етті. "Менің қалауым бойынша ол императрица дәрежесі мен атағын сақтап қалады, әсіресе ол менің сезімдеріме күмән келтірмесін және мені ең жақсы және сүйікті досы ретінде сақтасын".

Наварра герцогині

Ажырасудан кейін Жозефина Парижге жақын Мальмезон сарайында тұрды. Ол Наполеонмен жақсы қарым-қатынаста болды, ол бірде олардың арасында тек оның қарыздары ғана кедергі келтіретінін айтты. (Жозефина жеке түрде: "Біздің арамызға тек менің борышым тұрды; әрине, оның ерлігі емес", – деп қалды. – Эндрю Робертс, Наполеон.) 1810 жылғы сәуірде Наполеон патент арқылы оны Наварра герцогинясы етіп бекітті. Кейбіреулер Наполеон мен Жозефинаның әлі де жасырын махаббатта болғанын айтады, бірақ мұны растау мүмкін емес. 1811 жылғы наурыз айында Мари Луиза көптен күткен мұрагері, Наполеон II-ні дүниеге әкелді, оған Наполеон "Рим патшасы" деген атақ берді. Екі жыл өткен соң Наполеон Жозефинаны осы жас ханзадамен кездестірді, "өзіне көптен көз жасын келтірген" ханзадамен.

Өлім

Жозефина 1814 жылғы 29 мамырда Рюэль-Мальмезон қаласында пневмониядан қайтыс болды. Ол Ресей императоры Александр I-мен Мальмезон бағында серуендеген кезде, Наполеонмен бірге жер аударылуға рұқсат сұраған деген әңгіме бар. Ол Рюэльдегі Сен-Пьер-Сен-Пол шіркеуіне жақын жерленді. Оның қызы Хортенза оның қасына жерленген. Наполеон оның өлімі туралы Эльбада жер аударылғанда француз газетінен білді және екі күн бойы бөлмесінен шықпай, ешкімді қабылдамады. Сент-Хеленадағы жер аударылу кезінде ол достарына: "Мен Жозефинаны шын ниетпен жақсы көретінмін, бірақ оған құрметім болмады" деді. Сансыз махаббат оқиғаларына, некесінің жойылғанына және қайта үйленуіне қарамастан, императордың Сент-Хеленадағы өлім төсегінде айтқан соңғы сөздері: "Франция, армия, армия басшысы, Жозефина" болды. ("Франция, l'armée, tête d'armée, Joséphine").

Ұрпақтар

Гортензияның ұлы Наполеон III Франция императоры болды. Евгенийдің ұлы Максимилиан де Богарна, 3-ші Люхтенберг герцогы Ресей императорлық отбасына үйленді, императорлық билік дәрежесі берілді және Богарна отбасының ресейлік тармағын құрды, ал Евгенийдің қызы Жозефина Наполеонның бір кездері келіні болған Дезире Кларидің ұлы Швеция королі Оскар I-ге үйленді. Жозефина арқылы Бельгия, Дания, Люксембург, Норвегия және Швеция корольдік үйлерінің, сондай-ақ Баденнің ұлы герцог үйінің қазіргі басшыларының тікелей ата-анасы болып табылады. Көптеген қазіргі патшазадалар киетін әшекейлердің Жозефинаға тиесілі болғаны жиі айтылады. Люхтенберг мұрасы арқылы Норвегия корольдік отбасының иелігінде Жозефинаның алмас пен изумрудтан жасалған әшекей жиынтығы бар. Швед корольдік отбасы Жозефинамен байланысты бірнеше зергерлік бұйымдарға ие, олардың ішінде Люхтенберг сапфирі, аметисттен жасалған әшекей жиынтығы және Швеция патшалық келіндері киетін камео әшекей жиынтығы бар. Евгенийдің тағы бір қызы, Амелия Лейхтенбергтік, Бразилия императоры Педро I-ге Рио-де-Жанейрода үйленді және Бразилия император қызы болды. Олардың тірі қалған жалғыз қызы Бразилияның Мария Амелия ханшайымы болды, ол қысқа уақытқа Австрияның архиегерцогы Максимилианмен никелесуге келісім берді, бірақ ол Мексиканың Максимилиан I императоры болғанға дейін ерте қайтыс болды.

Тұлғасы мен сыртқы келбеті

Оның өмірбаясын жазған Кэролли Эриксон: "[Жозефина] сүйіктілерін таңдағанда алдымен ақылымен, содан кейін жүрегімен басшылыққа алған", - деп жазды. Бұл оның қаржылық және әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын ер адамдарды тануда шебер болғанын көрсетеді. Ол Наполеонның мүмкіндіктерін білген. Жозефина ысырапшылдығымен белгілі болғандықтан, Баррас оны өзінен құтылу үшін генерал Бонапартпен қарым-қатынас жасауына ықпал еткен болуы мүмкін. Жозефина табиғатынан мейірімді, жомарт және тартымды болған, сонымен қатар, керемет қонақжайлық танытқаны үшін мақтағандар көп. Жозефинаның бойы орташа, жіңішке, әдемі келбетті, шашы жібектей ұзын қоңыр, көздері жасыл қоңыр, ал терісі ақшыл сары болған. Мұрны кішкентай және түзу, ал аузы жақсы пішінделген, бірақ ол оны көбінесе жабық ұстаған, нашар тістерін көрсетпеу үшін. Ол өзінің әсемдігі, талғампаздығы және төменгі, "күміс" сияқты дыбыстаған, әдемі үні үшін мақталған.

Гүлдердің қамқоршысы

1799 жылы Наполеон Мысырда болған кезде Жозефина Мальмейзон сарайын сатып алды. Ол оны ағылшын стилінде ландшафттау жұмыстарын жүргізді, Ұлыбританиядан ландшафт дизайнерлері мен бау-бақшашыларды шақырды. Олардың ішінде шотландтық бағбан Томас Блейки, тағы бір шотландтық бағбан Александр Хауатсон, ботаник Вентенат және бағбан Андре Дюпон болды. Роза бағы сатып алынғаннан кейін көп ұзамай салына бастады, бұл Дюпонның розаға деген құштарлығымен шабыланды. Жозефина бақтар мен розаларға жеке қызығушылық танытты және өз қызметкерлерінен ботаника және бау-бақша шаруашылығы туралы көп білім алды. Жозефина барлық белгілі роза түрлерін жинауды қалағандықтан, Наполеон әскери кемелерінің командирлеріне барлық алынған кемелердегі өсімдіктерді Мальмейзонға жіберу үшін тексеруге бұйрық берді. Пьер Жозеф Редуте оның бағындағы гүлдерді салу үшін шақырылды. Les Roses 1817–20 жылдары 168 роза суретінен тұратын жинақ ретінде жарық көрді, олардың 75–80-і Мальмейзонда өсті. Ұлыбритания мен Франция соғыста болғанына қарамастан, ағылшыл гүлзар Lee and Kennedy маңызды жеткізуші болды және оның тасымалдауларына блокададан өтуге рұқсат берілді. Атап айтқанда, Хьюмнің қытайдан Англияға әкелінген қызыл шай иісті қытай розасы импортталғанда, 1810 жылы британдық және француз адмиралтействолары Жозефинаның бағы үшін теңіз блокадасын кесіп өтуге үлгілерді жіберу үшін келісім жасады. Кейудегі Корольдік ботаникалық бақтың директоры сэр Джозеф Бэнкс де оған розалар жіберді. Жозефина 1814 жылы қайтыс болған кезде бағында шамамен 250 роза болған деген жалпы пікір қалыптасқан. Өкінішке орай, оның өмірінде розалар тізімделмеген. Розери де л’Айдың Жюль Грейвероның есептеулеріне сәйкес, 1814 жылы бар болғаны 197 роза сорты болған болуы мүмкін. Олардың ішінде 12 түрі, шамамен 40 центфолия, мүк және дамас розалары, 20 бенгал және шамамен 100 галлика розалары болды. Редут картиналарына сипаттама жазған ботаник Клод Антуан Тори Жозефинаның Бенгал розасы R. indica-ның қара дақтары бар екенін атап өтті. Розаларды жасанды, бақыланатын тозаңдату арқылы жаңадан будандастыру Жозефинаның бағбаншысы Андре Дюпонмен басталды.

Өнерге қолдау көрсету

Жозефина патшайым өнердің барлық түрлерін ұнататын. Оның бау-бақшаға деген қызығушылығы жақсы белгілі, бірақ ол сондай-ақ кез келген көркем туындыны жақсы көретін. Ол өзін суретшілер мен мүсіншілерден бастап, жиһаз жасаушылар мен сәулетшілерге дейін, шығармашылықпен айналысатын адамдармен қоршады. Жозефинаның өнерге деген қызығушылығы әрқашан болған, бірақ бірінші күйеуіне үйленгеннен кейін ғана ол өнер мен суретшілерге көбірек қол жеткізе алды. Күйеуінің қоғамдағы жоғары лауазымының арқасында ол көптеген ықпалды адамдардың үйлеріне барып, олардың үйлеріндегі туындылардан үйренетін.

Суреттер

Жозефина өмір бойы көптеген суретшілермен жұмыс істеді және олардың туындыларын іздеді. Суретшілер саласында ол негізінен картиналар жинаушы болды, бірақ Жаков Луи Дэвид және Франсуа Жерар сияқты бірнеше суретшілер оның портретерін салған және олармен жұмыс істеген. Дегенмен, Жозефина ең көп бағалаған және жиі тапсырыс берген суретші – Антуан Жан Грос болды. Грос Жозефинаның Генуяға баратынын естігенде, онымен танысу оның даңқын арттыруға көмектесетінін білгендіктен, таныстыруға ұмтылды. Жозефина Гроспен кездесіп, оның жұмысын көрген соң, оны Миланға өзімен бірге келіп, өзінің сарайларында тұруын сұрады. Содан кейін Жозефина оған күйеуінің, сол кездегі генерал Бонапарттың портретін салуды тапсырды. Бұл жұмыс Грос пен Наполеон арасында бірнеше сеансқа созылды және «Понт-д'Аркольдегі Бонапарт» деп аталды. Бұл картина Наполеонның үгіт-насихаты мен бейнелеу өнерінің маңызды бөлігіне айналды. Грос Наполеонның тағы да бірнеше портретерін салған, оларда оны әрқашан қатал жаулаушы ретінде бейнелеп, Наполеонның күшті және тоқтатылмас образын таратып жүрді. Жозефина Гростың қолдаушысы және демеушісі ретінде, сол кездегі императордың билігі туралы үкімет таратуға тырысқан ақпаратты жеткізудегі маңызды канал болуына көмектесті.

Мүсіндік

Өмірінде Жозефина итальяндық неоклассикалық мүсінші Антонио Кановадан төрт маңызды туынды тапсырыс берді. Императрицаға Канованың «Купидон және Психея» туындысының көшірмесі сыйға тартылды, ол бастапқыда полковник Джон Кэмпбеллге уәделенген еді, бірақ күтпеген жағдайларға байланысты Жозефинаға сыйланды. Ол Кановаға мүсін жасауды тапсырды, соның нәтижесінде «Қолдары белдемелі биші» туды. Бұл жұмыс 1802 жылы тапсырылды, бірақ 1812 жылға дейін аяқталмады. Жозефина оған классикалық үлгіде, бірақ көбірек сергектік пен қуанышпен өз шарттары бойынша жұмыс істеуге рұқсат берді. Ол би өнеріне арналған бірнеше мүсіндер жасады. «Қолдары белдемелі биші» өнер қауымдыстығы тарапынан жоғары бағаланды, себебі ол ешқандай нақты көне мүсінге негізделмеген, бірақ классикалық стильде болғандықтан, толығымен түпнұсқа туындыға айналды. Жозефина Кановаға тағы бір «Париж» атты мүсінді тапсырыс берді. Жұмыстың гипстен жасалған қалыбы 1807 жылы аяқталды, бірақ мәрмәр мүсін 1812 жылға дейін аяқталмады. Ол 1813 жылы, Жозефинаның қайтыс болуына бір жыл бұрын Мальмезонға жеткізілді. Императрица тапсырыс берген соңғы мүсін – «Үш рақым» болды. Бұл жұмыс 1816 жылы, Жозефинаның қайтыс болуынан кейін ғана аяқталды. Барлық төрт туынды ақырында Ресей императоры Александрға сатылды.

Жиһаз/дизайн

Архитекторлар Чарльз Персье мен Пьер Фонтен Жозефина мен Наполеонның негізгі безендірушілеріне айналды. Жозефинаның ең танымал жиһаздарының көп бөлігі Персье мен Фонтен арнайы оған жасаған. Екі сәулетші империяның көптеген резиденцияларында жұмыс істеді, император әйелінің өзін үйдегідей сезінуі үшін кеңістіктер құрды. Персье мен Фонтеннің өзіндік ерекше стилі болды және олар император мен императрица үшін заттар жасады, оларды Персье немесе Фонтен жасаған деп белгілемеген жағдайда да олардың жұмыстары ретінде оңай анықтауға болады. Персье мен Фонтен айна (шеваль) қолдануымен және императрицаның жатын бөлмесіндегі заттарға нәзік әрі әйелдік сезім беруімен белгілі. Бұл заттар сол кездегі жаңашылдығымен және шығармашылығымен бағаланды. Архитекторлар Персье мен Фонтен сол дәуірмен байланысты Империя стилімен тығыз байланысты.

Мүсін

1859 жылы француз императоры Наполеон III Жозефинаның мүсінін жасауға тапсырыс берді, ол Форт-де-Франс қаласының орталығындағы Ла-Савань саябағына орнатылды. 1991 жылы мүсіннің басы символдық түрде кесіліп, қызыл бояумен ластандырылды. Бұл вандализм актілері Жозефинаның күйеуін 1802 жылдың 20 мамырындағы құлдықты қайта орнату туралы заңға қол қоюға ықпал еткеніне сенуден туындады (бұл заң француз отаршылдық империясына, Мартиниканы қоса алғанда, қатысты). Қала әкімдігі мүсінді ешқашан жөндемеді, және әр жыл сайын оған қызыл бояу қосылып тұрды. 2020 жылдың шілдесінде Джордж Флойдтың өліміне қарсы наразылықтар кезінде мүсін бұзылып, толығымен жойылды.

Көркем әдебиеттер

Паркин, Стефани (2019). Жозефинаның бағы.

Теледидар

Наполеон мен Жозефина: махаббат тарихы (1987) – Арман Асанте Наполеон рөлін, ал Жакелин Биссе Жозефина рөлін сомдаған шағын телесериал. Наполеон (2002) – Наполеон өміріне арналған тарихи телесериал, онда Изабелла Росселлини ойнаған Жозефина маңызды рөлде көрінеді. 2015 және 2017 жылдары "Қорқынышты тарихтар" телешоуының "Жаман Наполеон" және "Ақылға сыймас романтиктер" атты эпизодтарында Натали Уолтер мен Джемма Уилан Жозефина де Боарне рөлін ойнады.

Фильм

Ридли Скоттың 2023 жылғы "Наполеон" фильмінде Жозефина рөлін ағылшын актрисасы Ванесса Кирби сомдайды.

Музыка

Магниттік өрістердің 1991 жылғы "Алыс пластикалық ағаштар" альбомындағы "Жозефин" махаббат әні: "Егер мен Наполеон болсам, сен менің Жозефиным боласың". Фрэнк Тернердің 2015 жылғы "Жағымсыз адамдарға арналған оң әндер" альбомындағы "Жозефин" әні Жозефинге және Жозефин Брунсвикке сілтеме жасайды, Тернердің өзін шабыттандыратын жеке музасы болуын қалайтынын көрсетеді. Чарли Секстонның 1985 жылғы "Pictures for Pleasure" альбомындағы "Impressed" әнінің бастапқы жолдарында Наполеон мен Жозефина туралы айтылады. Тори Амостың 1999 жылғы жартылай тікелей концерттік альбомы "To Venus and Back" альбомындағы "Josephine" әнінде Наполеонның айтқан делінетін мәдениетте кең таралған сөз: "Бүгін емес, Жозефин" сөздері келтірілген.

Мода

Джон Галлиано оның шабыты жүкті рок-жұлдыз Мадоннаны киіндіру болғанын, содан кейін "Императрица Жозефина" туралы ойға келгенін айтты.