Кіріспе
Honda жолдан тыс мотоциклдері
Honda XR сериясы – Жапонияда жобаланған, бірақ бүкіл әлемде құрастырылған төрт тактілі жолдан тыс мотоциклдердің қатары. XR сериясының кейбір модельдері екі нұсқада шықты: R және L. R нұсқасы жолдан тыс жарыстарға арналған эндуро мотоциклдері болды. Олар тісті дөңгелектермен жабдықталған және әрқашан көшеде жүруге рұқсат етілмеген. L нұсқасы модельдері шамдар, көрсеткіштер, дабыл және көшеде жүруге рұқсат етілген дөңгелектері бар екі спорттық трайлбайктер болды.
Кіші XR модельдері
Кіші XR модельдеріне XR50R, XR70R, XR75R, XR80R және XR100R жатады. Олар сериядағы басқа мотоциклдерге қарағанда әлдеқайда кішкентай, балаларға, бойы кішігірім мотоциклшілерге, пит-байк ретінде немесе ойын-сауық үшін арналған. XR80R "Терминатор 2: Сот күні" фильмінде жас Джон Коннор (Эдвард Фурлонг) жүргізген. Кейбір сахналарда Фурлонгтың каскадерлік дублері ересек адам болғандықтан, биік XR100R қолданылған. Дыбыс эффектілері үшін екі тактілі қозғалтқыштың дыбысы қолданылып, драмалық әсерге қол жеткізілген. XR50 – 1969 жылы шығарылған және 2021 жылы CRF50 ретінде әлі де өндірісте болатын кішкентай төрт тактілі балаларға арналған мотоцикл. Алғашқыда ол Z 50, содан кейін Trail 50, XR 50, CRF 50 және мини мотоцикл деп аталды.
XR100R
XR100R алғаш рет 1985 жылы R таңбасымен ұсынылды, XR100 нарыққа шыққаннан кейін төрт жыл өткен соң. Екі модельдің арасындағы маңызды айырмашылық – жарысқа арналған бір серіппелі (моношок) артқы аспапқа жаңарту және XR100-дегі дәстүрлі екі серіппелі жүйеге қарағанда жаңа маятник болды. Бұл аспап жүйесі Honda-да Pro Link жүйесі деп белгіленді.
XR 125
XR 125 2003 жылы шығарылды. Қозғалтқыш 4500 айналым/мин жылдамдықта қуат береді. Тек 2010 жылғы XR125L нұсқасында ғана тепкіш бар. XR 125 Honda CG125-пен бірдей қозғалтқышты бөліседі және 7 фут-фунт максималды айналым моментін тудырады, нақты жағдайдағы ең жоғары жылдамдық шамамен [мәлімет жоқ] құрайды, жанармас шығыны шамамен [мәлімет жоқ].
XR 150L
XR 150L 2014 жылы шығарылды. 150 см³ 4 тактілі, бір цилиндрлі, ауамен салқындатылатын, OHV қозғалтқышы 7750 айналым/мин жылдамдықта қуат береді.
XR 230/250R
XR250R 1981 жылға дейін енгізілді және бастапқыда 1978 жылдан бері XL250S моделіне қуат берген қозғалтқыштың түрімен жабдықталған. 1983 жылы бұл модель Honda моделінің тізімінен алынып тасталды, бірақ 1984 жылы "Радиалдық төрт клапанды камера" (RFVC) деп аталған жаңа қозғалтқышпен қайтадан қолжетімді болды. Алғашқы RFVC қозғалтқышының диаметрі мен поршеннің жылжуы болды, бірақ 1986 жылы бұл көрсеткіш өзгертілді. 1986 жылдан бастап, 84 және 85 жылғы модельдердегі екі карбюратордың орнына үлкен, біртұтас карбюратор қолданыла бастады. 1996 жылы XR 250R қозғалтқышы, XR моделінің негізгі бөлігі, жаңартылып, енді 8100 айналымда қуат өндірді. Жаңаша өзгерістерге жақсырақ қозғалтқыш тіректерімен (маятник осін қамтитын) жаңа картер, цилиндр басының жарылуына байланысты мәселені шешу үшін кішірек шығыршықтар және оңайрақ іске қосу үшін жақсартылған автоматты декомпрессор кірді. XR250R әрқашан екі тактылі бәсекелестерімен салыстырғанда ауыррақ болғанымен және алдыңғы және артқы аспалары қарапайым болғанымен, сенімді және ұнатуға лайық болып танылды және жаңадан бастаушылар үшін жолдан тыс машина ретінде табысқа жетті. XR250R 2004 жылдан кейін өндірілістен алынды.
US XR 250L
Бұл XR250R көше нұсқасы АҚШ Көлік департаментінің көшеде жүруге рұқсат етілген мотоциклдерге арналған ережелеріне сәйкес жасалды, бірақ ол бүкіл әлемде сатылды. Онда жолға арналған фаралар мен дөңгелектер, болаттан жасалған жанармай бакі, кілтпен іске қосу/рульді құлыптау, төмендетілген отырғыш биіктігі және басқа да шағын өзгерістер болды. Салмағы біршама артып, жолдан тыс өту қабілеті төмендеді. Ол XR250R-дің RFVC қозғалтқышын бөлісті, бірақ шығарындылар стандартына сәйкес келу үшін басқа карбюратормен және кішірек құбырлы катализатормен жабдықталды. Ол 1991 жылдан 2007 жылға дейін өндірілді. Бразилияда 2001 жылдан 2009 жылға дейін (экспортқа 2012 жылға дейін) жергілікті нарық пен Оңтүстік Америка елдеріне экспорт үшін, сондай-ақ Мексика мен Орталық Америкада XR 250 Tornado деген атпен эквивалент модель шығарылды. Оның қозғалтқышы CBX 250 Twister/CBF 250 мотоцикліне орнатылған 4 клапанды DOHC ауамен салқындатылатын бір цилиндрлі қозғалтқыш болды, бірақ төменгі айналымдардағы күшін арттыру үшін шығарынды жүйесі өңделді, нәтижесінде 1 а.к. жоғалтылып, қуаты 23 а.к. құрады.
XR250 (MD30) / XR250L
XR250R-дің электрлік старт бар көшелік нұсқасы Азияда XR250, ал Австралияда XR250L ретінде сатылды. Оның Honda модельдік таңбасы MD30. Ол 1996-2004 жылдарғы XR250R үлгісіне негізделген, бірақ аспабы, жанармай бакі, артқы подрамник, электр жүйесі, карбюратор, кулаквал және ең маңыздысы – электрлік старт қосылған. Мотоциклдің екі түрі болды: стандартты XR250R-ге ұқсайтын бір фаралы және "Бажа" екі фаралы нұсқасы.
XR 350R
XR 350R 1983 жылғы модельде ұсынылып, 1985 жылғы модельден кейін өндірілісі тоқтатылды. 1983 және 1984 жылғы модельдерде май жинағышы бар қозғалтқыштар қолданылған, олардың цилиндр диаметрі мен поршеньнің қозғалысы (bore and stroke) және сыйымдылығы (displacement) көрсетілген. 1985 жылғы қозғалтқышта май жинағышы болмады, поршеньнің қозғалысы 63,8 мм және сыйымдылығы көрсетілген. Поршень сақинасының диаметрі 21 мм-ден 19 мм-ге дейін азайтылды, ал 83 және 84 модельдеріндегі екі прогрессивті карбюратор бір үлкен карбюратормен алмастырылды.
XR 400R
XR 400R 1996 жылы енгізілді. Оның рамасы, пластиктері және аспаптары XR250R-ге ұқсас болды, сондай-ақ RFVC цилиндр бас технологиясымен жабдықталған, ауамен салқындатылатын ұқсас қозғалтқышы болды. XR400R сол жылғы XR250R-ге қарағанда көбірек аспа жүрісіне және ұзын дөңгелек аралығына ие болды. Көптеген XR400R моделдері кеңінен өзгертіліп, жарыстарға қатысты. 400 моделі XR модельдерінің арасында ең әмбебап болып саналды; олардың көптегені әуесқой мотокросс және эндуро жарыстарында қолданылды. Көшеде жүруге арналған шамдарымен жабдықталғандықтан, ол екі мақсатта қолданылатын мотоцикл ретінде де жақсы өнер көрсетті. Бұл модель қарапайым, сенімді және берік болды. Бұзуы қиын, ал жөндеуі оңай. 2004 жылы Honda XR400R өндірісін тоқтатты.
XR 400M
XR 400M 2005 жылы шығарылды. XR 400R-ге ұқсас қозғалтқышы болғанымен, эгзостың диаметрі кішірек және қуаты сәл төмен. Ол зауыттан шыққан мототтар ретінде, жолға арналған дөңгелектері мен шиналары, электрлік старт және жаңартылған жасанды радиатор қаптамасымен сатылды.
XR 500 / XR 500R
1979 жылы ұсынылған Honda XR 500 екі амортизаторлы алғашқы "XR" моделі болды. Двигательі төрт тактілі, төрт клапанды OHC, "Pentroof" конструкциялы қозғалтқыш еді. Мотоциклде стандартты 18 дюймдік артқы дөңгелек және бұрқаштар мен ойыстарда жүруге арналған деп есептелген ерекше 23 дюймдік алдыңғы дөңгелек болды. Бірақ 23 дюймдік дөңгелектер көпке ұнаған жоқ, себебі дөңгелек жиынтығы ауыр болды және 23 дюймдік дөңгелектерді ауыстыруға көп нұсқа болмады. 1981 жылы Honda "Pro Link" модельдерін ұсынды, оларда прогрессивті бір амортизаторлы артқы серіппе, 17 дюймдік артқы және 21 дюймдік алдыңғы дөңгелектер болды. Төрт тактілі қозғалтқыштарға тән сору және шығару клапандарынан өзгеше, 1981 және 1982 жылғы XR 500 модельдерінде карбюратор мен сору клапандарының арасында орналасқан алты жапырақты қамыс клапаны қолданылды. Бұл төменгі диапазондағы қуатты жақсартуға, сонымен қатар үлкен карбюраторды пайдалануға мүмкіндік берді. 1982 жылғы XR 500RC моделі 1981 жылғы RB моделінен тек стикерлер мен безендіруімен ғана ерекшеленді. 1983 жылғы XR500R моделі ескі модельге қарағанда жеңіл және қуатты жаңа құрғақ картерлі RFVC 5 сатылы қозғалтқышпен толыққанды жаңартылды. Қозғалтқышқа екі карбюратор арқылы отын берілді, біріншісі газ педалінің ¼ бөлігіне дейін жұмыс істеді, ал екіншісі содан кейін қосылды. Қуаты 6000 айналымда 41 а.к., крутящий момент 5500 айналымда 4,7 кг·м (34 фунт-фут) болды, ал құрғақ салмағы 266,7 фунтқа тең еді. Рама толығымен жаңадан жасалды, ал серіппе 43 мм ауамен реттелетін амортизаторлармен жаңартылды, алдыңғы және артқы серіппелердің жүрісі 11 дюймді құрады. Дөңгелектердің алдыңғысы 21 дюйм, артқысы 17 дюймдік болды. Отын багының сыйымдылығы 12 литрді құрады, алдыңғы тежегіш бір гидравликалық дискіден тұрды, ал рульде пластикалық "қол сақшылары" орнатылған. 1984 жылғы XR500RE моделі 500 куб.см XR модельдерінің соңғысы болды, ол 1985 жылы үлкен Honda XR 600RF моделімен алмастырылды.
XR 600R
XR 600R Баха жарыстарында пайдаланылды. Ол 1985 жылы шығарылып, 1988 жылы жаңартылды: бастапқыдағы екі сатылы карбюраторлар үлкен бір карбюраторға алмастырылды, сондай-ақ артқы тежегіш дискілі тежегішке жаңартылды. 600-дық модель 1992 жылы тағы да жаңартылды. XR Джонни Кэмпбелл арқылы көптеген шөл жарыстарында және Скотт Саммерс арқылы GNCC жарыстарында жеңіске жетті. Оның қозғалтқышы XR 400 және XR 250 қозғалтқыштарына өте ұқсас болды (бірақ үлкен және ауыррақ). 600-дық модельдер өзгерістерге жақсы жауап берді. Көбінесе цилиндрдің диаметрін 100 мм-ге дейін ұлғайту арқылы жұмыс көлемін 628 см³-қа дейін арттыру болды. HRC "Power Up" жиынтығын шығарды, оған 100 мм-лік поршень, жаңартылған негізгі беріліс қатынасы (кейін XR650L-де қолданылғанмен бірдей) және күшті кәмшафт кірді. Осылай өзгертілген XR600R-ді Honda жарыс командасы Бахада, сондай-ақ көптеген шөлдегі жарыскерлер пайдаланды.
XR 650R
2000 жылы ұсынылған XR 650R, XR 600-дің жаңартпасы ғана емес, ол толығымен жаңа мотоцикл болды. Жаңа, сумен салқындатылатын, SOHC қозғалтқышы алюминий рамамен үйлестірілді. Құрғақ күйде салмағы XR600R-ден артық болғанымен, өте берік және қозғалтқышы жоғары қуатты болды. Honda осы мотоциклмен ұзақ қашықтықтағы шөл жарыстары нарығын бағыттап, мақсат тұтқан. Honda командасы мен XR650R өндіріс кезеңінде Baja 1000-да көптеген маңызды жеңістерге қол жеткізді, сондай-ақ Скотт Саммерс пен Джонни Кэмпбелл басшылығымен көптеген шөл жарыстарында жеңіске ие болды. 2008 жылғы өндірістен алынған "Big Red Pig (BRP)" бүгінде Honda жанкүйерлерінің адал қолдауына ие және ең бәсекеге қабілетті, ашық кластағы 4 тактілі эндуро мотоциклі болып қала береді.
XR 650L
Honda XR650L – XR 600R-ға қарағанда XR 650R-ға көбірек ұқсайтын көшелік/жол велосипеді. Оның болат түтікшелі рамасы бар, ал XR 650R-дегі алюминийлі рамадан өзгеше. Сондай-ақ, ол XR 600R-ға ұқсас, бірақ көлемі арттырылған ауамен салқындатылатын SOHC құрғақ картерлі төрт тактілі бір цилиндрлі қозғалтқышы бар. Бұл толығымен жаңадан жасалған XR 650R-ден ерекшеленеді, онда сумен салқындатылатын SOHC құрғақ картерлі төрт тактілі бір цилиндрлі қозғалтқыш орнатылған. Осы қозғалтқыш алғаш рет 1988 жылы NX650 Dominator моделінде пайда болды, бұл оны Honda компаниясы жасаған ең ұзақ өндірілген RFVC қозғалтқышы етеді. Алдыңғы фарасы, артқы фарасы, көрсеткіштер, айналары, газ шығару жүйесі, жаңартылған эгзосты жүйесі және 0,6 галлон қорымен 2,8 галлондық жанармай багы бар 650L моделінің салмағы ылғал салмаққа тең. Honda XR650L – мотоцикл тарихындағы ең ұзақ сақталып, өзгеріссіз шығарылған модельдердің бірі және ол бүгінгі күнге дейін 1992 жылғы модельдің техникалық сипаттамаларымен бірдей болып келеді.
XRV650
Honda XRV650 (1988 жылдан 1989 жылға дейін өндірілген) – Honda компаниясының екінші екі цилиндрлі жолдан тыс мотоциклі, алғашқысы 1983 жылдан 1986 жылға дейін өндірілген Honda XLV750R. Бұл XR сериясындағы алғашқы екі цилиндрлі модель болды және осылайша XRV сериясын бастады, бірақ 1990 жылы ол тез арада Honda XRV750мен алмастырылды. 650 см³ модельі Жапонияда Honda Racing Corporation компаниясымен құрастырылды және келесі XRV нұсқаларына қарағанда сапалырақ жасалған мотоцикл болып саналады, себебі олар стандартты өндіріс үлгілері еді. Мотоцикл бір және екі фаралы нұсқаларда шықты, сондай-ақ Honda Transalp (XL600V және XL650V) сияқты жақсы реттелген 650 см³ қозғалтқышымен және жоғары сапалы шасси компоненттерімен ерекшеленді, бұл оның өндіріс мерзімінің қысқа болуына себеп болды. Мотоциклге кейіннен орнатылатын үлкен отын багы мен аздаған өзгерістер енгізіліп, Париж-Дакар раллиінің марафон класына қатыстырылды, нәтижесінде 200 кг салмағына қарамастан, жолдан тыс өте жақсы қабілеттерін көрсетті, сондықтан ол XR моделінің қатарына жатады. Бұл Africa Twin XRV сериясының ең ізделісті модельдерінің бірі және әсіресе Еуропада коллекционерлердің назарына ілігіп, құнды затқа айналуда.