Кіріспе

Неміс математигі Вильгельм Фридрих Акерманн (29 наурыз 1896 – 24 желтоқсан 1962) – неміс математигі және логигі, математикалық логикадағы еңбектерімен және есептеу теориясындағы маңызды мысал – Акерманн функциясымен ең белгілі.

Өмірбаян

Акерманн Германияның Хершайд қаласында дүниеге келді. 1925 жылы Геттинген университетінде «Begründung des "tertium non datur" mittels der Hilbertschen Theorie der Widerspruchsfreiheit» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, философия докторы ғылымын алды, бұл арифметиканың тұрақтылығын дәлелдеу болды, Пеано индукциясын тікелей пайдаланбағанмен (бірақ дәлелдемелер ұзындығы бойынша индукция қолданды). Бұл 1920-жылдардағы дәлелдеу теориясындағы екі маңызды еңбектің бірі және Хилберт мектебінің дәстүрін жалғастырған жалғыз жұмыс еді. 1929 жылдан 1948 жылға дейін Бургштейнфурттағы Арнолинум гимназиясында, ал кейін 1961 жылға дейін Люденшайдте сабақ берді. Ол сондай-ақ Геттингендегі Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі және Мюнстер университетінің құрметті профессоры болды. 1928 жылы Акерманн Дэвид Хилбертке 1917–22 жылдардағы математикалық логикаға кіріспе лекцияларын «Математикалық логика принциптері» атты мәтінге айналдыруға көмектесті. Бұл мәтінде бірінші реттік логиканың алғашқы тұжырымы берілді және оның толықтығы мен шешілмелілігі (Entscheidungsproblem) туралы мәселе қойылды. Акерманн жиын теориясы (1937), толық арифметика (1940), типтік шектеусіз логика (1952) үшін тұрақтылық дәлелдерін жасады, сондай-ақ жиын теориясының жаңа аксиоматизациясын (1956) ұсынды. Өмірінің соңына дейін Акерманн жоғары мектеп мұғалімі ретінде жұмыс істеді, математика негіздері саласындағы зерттеулермен айналысып, көптеген еңбектер жариялады. Ол 1962 жылдың желтоқсанында Батыс Германияның Люденшайд қаласында қайтыс болды.