Кіріспе

Ковентридегі британдық өндіріс компаниясы, Англия. Alvis Car and Engineering Company Ltd 1919 жылдан 1967 жылға дейін Ковентридегі британдық өндіріс компаниясы болды. Азаматтық нарыққа арналған автомобильдерден өзге, компания жарыс машиналарын, ұшақ қозғалтқыштарын, броне машиналар мен басқа да бронетехникалық құралдарды өндірді. 1965 жылы компания Rover компаниясының еншілес компаниясына айналғаннан кейін автомобильдерді жасау тоқтатылды, бірақ бронетехникалық құралдарды өндіру жалғасты. Alvis British Leyland компаниясының құрамына кірді, содан кейін 1982 жылы United Scientific Holdings компаниясына сатылды, ол өзін Alvis plc деп атады. 2023 жылы оның ізбасары компания брендтің классикалық үлгілерін қайтадан өндіруге кірісті.

Ерте тарих

Түпнұсқалық компания, T. G. John and Company Ltd., 1919 жылы Томас Джордж Джон (1880–1946) құрған. Оның алғашқы өнімдері стационарлық қозғалтқыштар, карбюраторлар және мотороллерлер болды. Avro авиакомпаниясының логотипі түпнұсқадағы қанатты жасыл үшбұрышқа ұқсас болғандықтан шағымдарынан кейін, "Алвис" сөзін қамтитын көбірек танымал кері қызыл үшбұрыш пайда болды. 1921 жылдың 14 желтоқсанында компания ресми түрде атын The Alvis Car and Engineering Company Ltd. деп өзгертті. Джеффри де Фревилл (1883–1965) алғашқы Alvis қозғалтқышын жобалады және компанияның атына да ол жауапты. "Альвис" атауының шығу тегі көп жылдар бойы қызу пікірталас тудырды. Кейбіреулер де Фревилл "алюминий" және "vis" (латын тілінде "күш" деген мағынаны білдіреді) сөздерінен құралған "Альвис" атауын ұсынғанын, немесе ол скандинавиялық мифологиядағы қару жасаушы Альвисс есімінен алынғанын болжайды. Де Фревилл барлық бұл теорияларды қатаң түрде жоққа шығарды. 1921 жылы ол атаудың ешқандай мағынасы жоқ екенін, және оны әртүрлі тілдерде оңай айтуға болатындықтан таңдағанын нақты айтты. Ол бұл позициясын 1960 жылдардың басында қайталады, атаудың шығу тегі туралы басқа түсіндірулердің бәрінің кездейсоқ екенін мәлімдеді. Өндіріс Ковентридегі Холихед Роудқа көшті, онда 1922-1923 жылдары "Бэкингем" автокөлігі де жасалды. 1922 жылы Джордж Томас Смит Кларк (1884–1960) Daimler компаниясындағы жұмыс менеджерінің көмекшісі лауазымын тастап, Alvis компаниясына бас инженер және жұмыс менеджері болып келді. Смит Кларкпен бірге Уильям М. Данн да келді, ол Daimler компаниясында суретші болып жұмыс істеген жұмысын тастап, Alvis компаниясында бас суретші болды. Бұл серіктестік шамамен 28 жылға созылды және компания тарихындағы ең табысты өнімдердің көптегенін жасауға жауапты болды. Смит Кларк 1950 жылы кетіп, Данн Смит Кларктың бас инженер лауазымын иеленді және 1959 жылға дейін осы лауазымда қалды. Де Фревиллдің алғашқы қозғалтқыш дизайны алюминий поршеньдері және қысыммен майлауы бар төрт цилиндрлі қозғалтқыш болды, бұл сол кездегі стандартты емес еді. Де Фревиллдің қозғалтқышын пайдаланған алғашқы автомобиль моделі – Alvis 10/30. Ол бірден табысқа жетіп, компанияның болашақта танымал болатын сапалы жұмыс және жоғары өнімділік репутациясын қалыптастырды. Бастапқы 10/30 жақты клапанды қозғалтқыш жақсартылып, 1923 жылы Alvis 12/50 жоғарғы клапанды қозғалтқышқа айналды, ол 1932 жылға дейін өндірілген өте табысты спорттық автомобиль болды. Бүгінгі күні 12/50 модельдерінің шамамен 700 және кейінгі Alvis 12/60 модельдерінің 120 данасы сақталған. 1927 жылы Alvis 14.75 алты цилиндрлі қозғалтқышы ұсынылды. Бұл қозғалтқыш екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өндірілген сәнді алты цилиндрлі Alvis автомобильдерінің ұзақ тізбегіне негіз болды. Бұл автомобильдер әдемі және техникалық инновацияларға толы болды. 1933 жылы тәуелсіз алдыңғы серпімділік және әлемдегі алғашқы толық синхронизацияланған беріліс қорабы пайда болды, содан кейін серво-көмегімен тежегіштер енгізілді. 1928 жылы Alvis 12/75 моделі ұсынылды, ол алдыңғы жетек, бортындағы тежегіштер, жоғарғы кэма осі және опция ретінде Roots типті суперкомпрессор сияқты инновацияларға толы модель болды. Көптеген жоғары сапалы инженерлік компаниялар сияқты, Alvis өзінің жеке кузовтарын жасамай, Мидлендс аймағындағы көптеген кузов жасаушыларға, мысалы, Carbodies, Charlesworth Bodies, Cross & Ellis, Duncan Industries, E. Bertelli Ltd, Holbrook, Grose, Gurney Nutting, Hooper, Lancefield Coachworks, Martin Walter, Mayfair Carriage Co, Mulliners, Tickford, Vanden Plas, Weymann Fabric Bodies және Манчестердің Arnold компанияларына сенеді. Кейбір автомобильдер басқа дизайнерлердің өте ерекше кузовтарымен де сақталған. 1936 жылы компанияның атауы Alvis Ltd деп қысқартылды, және екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін компанияға авиациялық қозғалтқыш және бронетранспорттық бөлімдер қосылды. Смит Кларк 1930 және 1940 жылдары бірнеше модельдерді жобалады, соның ішінде алты цилиндрлі Speed 20, Speed 25 және Alvis 4.3 литрлік модельдерді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйегінде Еуропада соғыс басталғаннан кейін автомобиль өндірісі тоқтатылды. Кейіннен ол қайта жанданды, және 12/70, Crested Eagle, Speed 25 және 4,3 литрлік модельдердің өндірісі 1940 жылдың ортасына дейін жалғасты. 1940 жылдың 14 қарашасында неміс Люфтваффесінің Ковентриге жасаған бірнеше бомбалау шабуылдары нәтижесінде автомобиль зауыты қатты зақымданды, ал қару-жарақ зауыты аз ғана зақым көрді. Көптеген құнды кесу жабдықтары мен басқа да құрал-жабдықтар жоғалып кетті, автомобиль өндірісі соғыс жылдарына тоқтатылды және тек 1946 жылдың соңында ғана қайта басталды. Бұған қарамастан, Alvis компаниясы Rolls Royce Limited-тің субподрядшысы ретінде, ұшақ қозғалтқыштарын және басқа да ұшақ жабдықтарын өз көлеңкелі зауыттарында соғысқа қажетті өндіріс ретінде жасады.

Соғыстан кейінгі кезең

Автомобиль өндірісі төрт цилиндрлі TA 14 моделімен, соғыстан бұрынғы 12/70 моделінің негізінде қайта жаңғыртылды. Бұл берік, сенімді және тартымды автомобиль, TA 14 соғыстан кейінгі Ұлыбританиядағы қарапайым және экономды көңіл-күйге сай келді, бірақ соғыстан бұрынғы қуатты және спорттық модельдерге байланысты бұрынғы шабыттың көп бөлігі жоғалды, және мамандандырылған автомобиль өндіруші үшін жағдай қиын болды. Alvis автомобиль зауытын ғана емес, соғысқа дейінгі көптеген кузов жасаушыларын да жоғалтты, ал аман қалғандары басқа өндірушілермен тез сатып алынды. Соғыстан кейінгі Alvis тарихында сенімді және қолжетімді бағадағы кузовтарды табу маңызды міндет болды.

1950 жылдар

Смит Кларк 1950 жылы зейнеткерлікке шықты, ал Дунн бас инженер болып тағайындалды. Зейнеткерлікке шыққанға дейін Смит Кларк 1947 жылы Alvis 3L3, TA21 прототипін, TA14 корпусын алты цилиндрлі 3 литрлік қозғалтқышпен жасады, зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Alvis 3L3 прототибін жеке машинасы ретінде пайдаланды. 1950 жылы TA14 және алты цилиндрлі 3 литрлік қозғалтқышқа негізделген жаңа шасси жарияланды, және бұл өте табысты қозғалтқыш 1967 жылы өндіріс тоқтағанға дейін барлық Alvis модельдерінің негізі болды. TA 21 седанының корпустары, жаңа модель деп аталды, қайтадан Муллинерс Бермингемнен келді, олар TA 14 үшін жасағандай, ал Тикфорд Dropheads-ті өндірді. 1954 жылдың қазанында Mulliners компаниясы тек Standard Triumph компаниясына жеткізуге міндеттенді, ол 1958 жылы Mulliners компаниясын сатып алды, ал 1955 жылдың соңында Aston Martin Lagonda компаниясының иесі Дэвид Браун Tickford компаниясын сатып алды. 3 литрлік шассидің ең түпнұсқа және әдемі дизайндарын швейцариялық шебер-көлік құрастырушы Каррозеррия Герман Грабер жасады. Бұл көбінесе бір рет жасалған автомобильдер бүгінде жоғары бағаланады. Грабер соғыстан кейін көп ұзамай TA 14 шассиін қолдана бастады, үш Tropic купеін жасады, олар үлкен қызығушылық тудырды. Үш литрлік шасси енгізілген кезде, оның 1951 және 1952 жылдары Женева автосалонында көрсетілген корпустары Граберге жылына 30 шассиге тұрақты тапсырыс беруге жеткілікті қызығушылық тудырды. 1955 жылдың қазан айында Париж және Лондон автосалондарында Alvis стендісінде Швейцарияда жасалған Graber купелері көрсетілді. Лицензиямен, 1955 жылдың соңынан бастап барлық Alvis корпустары Graber жобаларына негізделді, бірақ келесі екі жылда аздаған шассилер мен корпустар ғана жасалды. 15-16 TC108/G-ді Loughborough қаласындағы Willowbrook Limited құрды, ал Willowbrook кейіннен Duple Coachbuilders компаниясы сатып алды. Сол екі жылда Грабер 22 TC 108G құрастырды және егер ол шасси алғанда, жылына 20 сатып алуға міндеттенетін еді деп шағымданады. Тек 1958 жылдың соңында TD 21 ұсынылғаннан кейін ғана толыққанды өндіріс қайта басталды, өйткені Rolls Royce еншілес компаниясы Park Ward жаңа корпустарды, қазір көптеген шағын өзгерістермен, құрастыруды бастады. TD 21 және оның кейінгі нұсқалары, TE 21 және ақырында TF 21 жақсы жасалған, тартымды және жылдам автомобильдер. Алайда, 1960 жылдардың ортасына қарай, жаппай өндірілетін Jaguar машинасының бағасы шамамен екі есеге жоғары болғандықтан, соңы алыс емес екені анық болды. 1952 жылдан 1955 жылға дейін кейіннен Mini-ді жасаған Алек Иссигонис Alvis компаниясында жұмыс істеді және V8 қозғалтқышы бар жаңа модельді жобалады, оны өндіру тым қымбатқа түсті.

1960 жылдар

1965 жылы Rover компаниясы Alvis компаниясының басым үлесіне ие болды. Rover компаниясы жасаған ортада қозеткіші бар V8 купе прототипі, P6BS аталатын, жаңа Alvis моделі болары күдік тудырды, бірақ British Leyland компаниясы сатып алғаннан кейін ол да тоқтатылды. 1966 жылы TF 21 ұсынылған кезде, бұл модель, өз алдыңғылары сияқты, седан және кабриолет нұсқаларында, сондай-ақ қолмен немесе автоматты беріліс қорабымен қолжетімді болды. Ең жоғары жылдамдығы 127 миль/сағатқа жетсе де, модель өзінің қартайғанын көрсетіп бастады – бұл Alvis компаниясы жасаған ең жылдам автомобиль. 109 дана ғана сатылып, сол кезде Ұлыбританияда автоөндіріс саласында көптеген саяси мәселелер болғандықтан, 1967 жылы өндіріс тоқтатылды. 1968 жылы автомобиль операцияларын басқару құқығы сатып алынды және барлық Alvis автомобильдерінің жобалау жоспарлары, клиенттердің тізімдері, қосалқы бөлшектер қоры және қалған қызметкерлер Red Triangle компаниясына берілді. Бұл компания Alvis компаниясының бұрынғы қызметкерлері өз машиналарын қамтамасыз ету үшін құрған, сондай-ақ оларға қосалқы бөлшектер мен қызмет көрсетуді ұсынатын.

1970 жылдан 2004 жылға дейін

Rover құрамына кірген Alvis Limited компаниясы British Leyland компаниясына қосылды, бірақ 1981 жылы оны United Scientific Holdings plc сатып алды. Кейін компанияның атауы Alvis plc болып өзгертілді. Alvis plc 1994 жылы британдық жүк машиналарын өндіруші Universal Power Drives компаниясын сатып алды және жаңа еншілес компаниясын Alvis Unipower Limited деп атады. Бұл жүк машиналары кейіннен Alvis Unipower деп танылды. 1998 жылы Alvis plc GKN plc-нің бронетранспорттық құралдар бизнесін сатып алды, соның салдарынан Ұлыбританиядағы негізгі өндіріс операциясы Ковентриден Тельфордқа көшірілді. Алвис зауыдының орнында қазір қала сыртындағы сауда орталығы орналасқан, бірақ оның атауы – Alvis Retail Park – осы жердің тарихын көрсетеді. 2002 жылы Alvis plc Vickers Defence Systems компаниясын сатып алып, Alvis Vickers Ltd еншілес компаниясын құрды, ол 2004 жылы BAE Systems компаниясымен сатып алынды. BAE Systems Alvis-тің ерекше қызыл үшбұрыш таңбасын пайдалануды тоқтатты. 2009 жылы Red Triangle Alvis автомобильдерінің таңбалық құқықтарын заңды түрде алу бойынша келісімдер жасады. Келесі жылы компания 4.3 литрлік қысқа шассилі турдың қайтадан қолжетімді болатынын хабарлады. Барлық Alvis құжаттары компанияның Кенилворт штаб-пәтерінде, сонымен қатар көптеген түпнұсқа бөлшектер қоймасында сақталады. 1967 жылы соңғы Alvis машинасының жұмысында болған адамдардың бірі әлі де Red Triangle компаниясында оқытушы болып жұмыс істейді. Түпнұсқа жоспарлар бойынша салынған жаңа машина 1937 мен 2010 жылдар аралығындағы 73 жылдық өндіріс үзілісін көрсететіндей, "Continuation Series" деп аталды. Ол соғысқа дейінгі үлгілерден тек егжей-тегжейлі айырмашылықтармен ғана ерекшеленеді: эмиссия талаптарына сәйкес, қозғалтқыш электронды отын инжекциясы және электронды тұтандыру жүйесімен басқарылады, тежегіштер кабельдік емес, гидравликалық, руль бағанасы бүктеледі және артқы шамдар қазіргі стандарттарға сәйкес қайта конфигурацияланды.

Қайта жаңғыртылған компания

2012 жылы Alvis өзінің бес автомобиль нұсқасын ұсынатынын хабарлады. Олардың ішінде 4,3 литрлік және 3 литрлік шассиге негіделген модельдер болды. 2019 жылы Meiji Sangyo компаниясымен Азияда дистрибьютор болу туралы келісімге орай, алтыншы модель жарыққа шықты. 2021 жылы фирма BBC Four телеарнасының «Классикалық британдық көліктер: Ковентриде жасалған» деректі фильмінде көрсетілді және Graber Super Coupe жалғастырылатын модельін шығарды, ал 2022 жылы кабриолет нұсқасының шығуы күтілуде.

Жарыс машиналары

1920-1930 жылдары үш британдық автомобиль компаниясы – Alvis, Bentley және Sunbeam – жергілікті жарыстарға көліктерін қатыстырды. Ол кезде Alvis және Sunbeam Grand Prix формуласы бойынша жарыс машиналарын құрастыратын Британдиядағы жалғыз компаниялар болды. Олардың ішінде Alvis компаниясының жарыс машиналарын алдыңғы дөңгелектермен қозғалту және толығымен тәуелсіз аспа жүйесімен ерекшелендірілуімен ерекшеленді. Alvis алдыңғы дөңгелектермен қозғалатын көліктерді жасаудағы алғашқылардың бірі болды. Дж. Уолтер Кристи 1906 жылы Вандербильт кубогында сынаған алғашқы алдыңғы дөңгелектермен қозғалатын жарыс машинасының авторы болса, келесі танымал алдыңғы дөңгелектермен қозғалатын жарыс машинасы Г.Т. Смит Кларк пен В.М. Данн жасаған, турбокомпрессормен жабдықталған Alvis 12/50 жарыс машинасы болды. Бұл машина 1925 жылғы 28 наурызда Букингемширдегі Принс Рисборо қаласында өткен Коп Хилл Клаймб жарысына қатысты. Екі айдан кейін (1925 жылғы 30 мамырда) Гарри Арминий Миллердің Miller 122 алдыңғы дөңгелектермен қозғалатын машинасы 1925 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысты.

Alvis әуе қозғалтқыштары

Алғашқы Alvis авиациялық қозғалтқыштары Gnome Rhone радиалды қозғалтқыштарының лицензиялық өндірісі болды. Alvis компаниясы жобалап, құрастырған алғашқы авиациялық қозғалтқыш 1936 жылғы 14 цилиндрлі Alvis Pelides радиалды қозғалтқышы еді. Осы және оған байланысты қозғалтқыштардың (Pelides Major, Alcides, Alcides Major, Maeonides Major) дамуы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда тоқтатылды, олардан тек бірнеше ғана құрастырылды. Алвис Leonides, кішкентай 9 цилиндрлі радиалды қозғалтқыш, соғыс кезінде де дамытыла берді және соғыстан кейін кейбір ұшақтар мен тікұшақтарда 1966 жылға дейін, өндіріс тоқтағанға дейін пайдаланылды. 1952 жылы Alvis Leonides негізінде Leonides Major ретінде 14 цилиндрлі радиалды қозғалтқыштарға қайта оралды. Major Westland Whirlwind тікұшағында қолданылды.

Alvis әскери көліктері

Венгриялық автомобиль инженері Николас Штрауслер 1932 жылы Будапештте Manfred Weiss компаниясы лицензия бойынша жасаған броньды автомобильді (AC1) жобалаған. Көп ұзамай Венгрия Германиямен одақтасқанда, Штраусслер Англияға көшіп кетті. Штраусслердің шағын жаңа компаниясы Straussler Mechanisations Ltd көлік құралын ірі көлемде өндіру үшін қажетті ресурстар мен мүмкіндіктерге ие болмады, сондықтан Штраусслер Alvis компаниясына жүгінді, нәтижесінде 1936 жылдың шілдесінде Alvis Straussler Ltd. атты қысқа өмір сүрген бірлескен кәсіпорны құрылды. Алғашқы прототиптік үлгі, Alvis Straussler AC2, AC1 шассиі негізінде салынды. Бірінші AC3 – бұрын-соңды өндірілген алғашқы арнайы мақсаттағы броньды автомобиль – 1937 жылы Alvis Straussler Ltd компаниясымен AC2 прототипіне негізделген күйінде жасалды. Барлығы 27 дана салынды: 12 дана Корольдік әуе күштеріне, 3 дана Португалия армиясына және 12 дана Корольдік Голландияның Шығыс Индия армиясына. AC2 кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік венгр армиясы үшін салынған 39M Csaba бронескаутының негізі ретінде пайдаланылды. Alvis Straussler AC3 бронеавтомобилі (Alvis Straussler Ltd., 1937)
Alvis Straussler жеңіл орта танкы (Alvis Straussler Ltd., 1937)
Қуатты артиллериялық тракторы (Alvis Mechanisation Ltd., 1937)
LAC бронеавтомобилі (Alvis Mechanisation Ltd., 1938)

1938 жылы Alvis Mechanisations компаниясы Alvis Straussler Ltd. міндеттемелерін өз мойнына алу үшін құрылды. 1938 жылы Alvis басқа өндірушілермен салыстыру үшін броньды жеңіл барлау машинасының прототипін жасады. Alvis Dingo BSA Cycles үлгісіне жеңіліп қалды, бірақ «Dingo» атауы BSA дизайны үшін қабылданды; ол Daimler Dingo ретінде BSA еншілес компаниясымен өндірілді. Соғыстан кейін Alvis алты дөңгелекті машиналар сериясын жасады. Бірінші болып Saladin (FV601) бронеавтомобилі мен Saracen бронетранспортері жасалды. Saracen бірнеше байланысты машиналар түрінде жасалды, соның ішінде FV604 полк командирлік машинасы және FV610 бронежабдық командалық бекеті. Salamander әуежайдағы апатты жағдайларға арналған машина болды. Кейіннен ол Stalwart амфибиялық әскери жүк көлігінің негізі ретінде пайдаланылды. FV611 үлгісі бронетранспорт ретінде де жасалды. FV432 жолақпен жүретін бронетранспортер және оған байланысты машиналар 1960 жылдардың басында GKN Sankey компаниясымен әзірленді және 1998 жылы Alvis компаниясының құрамына кірді. Жауынгерлік барлау машинасы (жолақты) машиналар отбасысы 1960 жылдары жасалды. Отбасыға FV101 Scorpion, FV102 Striker, FV103 Spartan, FV104 Samaritan, FV105 Sultan, FV106 Samson, FV107 Scimitar, FV4333 Stormer және Streaker кіреді. Бұл серияның алғашқы машинасы FV101 Scorpion болды, ол бұрын-соңды салынған алғашқы алюминий корпусты танк болды. Корпусы мен мұнарасы дәнекерленген алюминий-мырыш-магний қоспасынан жасалған. 1969 жылдың ақпан айында сынақтарға арналған 17 Scorpion прототипі жеткізілді.

Алвис меншігі

1989 жылы жасалған барлық Alvis автомобильдерінің 20 пайызынан астамы әлі де сақталып қалды. 1951 жылы құрылған Alvis Owner Club – Alvis автомобильдері мен әскери техникасын ұнататын барлық адамдарға арналған клуб. Оның 1300-ден астам мүшесі бар. Клуб жыл сайын халықаралық шаралар ұйымдастырады, онда Ұлыбританиядан және басқа елдерден келген иелері өз машиналарын көрсетеді. Alvis Register – 600-дан астам мүшесі бар, 1920-1932 жылдар аралығында жасалған Alvis автомобильдеріне арналған клуб. Мүшелер техникалық және тарихи мәліметтерге қол жеткізе алады және өзге Alvis жанкүйерлерімен қызығушылықтарын бөліседі. Көптеген иелері өздерінің жарамды машиналарын сақтап тұрады.