Кіріспе

Балалар суретшісі және жазушысы (1898–1977)

Х. А. Рей (шын аты Ханс Аугусто Рейерсбах; 16 қыркүйек, 1898 – 26 тамыз, 1977) – Германияда туған американдық суретші және автор, ол әйелі Маргрет Реймен бірге жасаған «Қызықты Джордж» балалар сурет кітаптары сериясымен ең жақсы танымал.

Ерте өмір

Ханс Аугусто Рейерсбах 1898 жылдың 16 қыркүйегінде Германия империясының Гамбург қаласында дүниеге келді. Ханс пен Маргрет неміс еврейлері еді. Олар алғаш рет Гамбургте Маргреттың әпкесінің 16 жасқа толу тойында танысты. Кейін Бразилияда қайта кездесті, онда Ханс ванна сатушы болып жұмыс істесе, Маргрет Германиядағы нацизмнің күшеюінен қашу үшін келген еді. Олар 1935 жылы үйленді және сол жылдың тамызында Парижге көшіп кетті.

Қызық Джордж

Парижде жүргенде, Ханстың жануарларды суреттеген суреттері француз баспасының назарына түсті, ол оған балалар кітабын жазуды тапсырды. «Сесили Г. және Тоғыз маймыл» кітабының кейіпкерлерінің арасында әзілкеш маймыл – Қызығушыл Джордж болды, содан кейін олар оған толығымен арналған кітап жазуға шешім қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, олардың жұмысы үзіліске ұшырады. Рейстер еврей болғандықтан, нацистер қалаға шабуыл жасамас бұрын Парижден қашуға бел буды. Ханс екі велосипед құрастырып, қала түспес бұрын бірнеше сағатқа дейін қаладан шығып кетті. Олар алып келген аз малдың ішінде Қызығушыл Джорджтың суреттелген қолжазбасы да болды. Рейстердің саяқаты оларды Франциядағы Байоннаға жеткізді, онда оларға Португалия вице-консулы Мануэль Виейра Брага (Аристид де Соуза Мендестің нұсқауларымен) 1940 жылдың 20 маусымында өмір сақтайтын визалар берді. Олар Испания шекарасын өтіп, Лиссабонға билеттер сатып алды. Одан Бразилияға қайтып оралды, онда бес жыл бұрын танысқан еді, бірақ бұл жолы Нью-Йоркке бет бұрды. Рейстер Еуропадан қашып, 1941 жылы Нью-Йоркте Houghton Mifflin баспасында жарық көрген Қызығушыл Джордж кітабының алғашқы қолжазбасын алып кетті. Ханс пен Маргрет бастапқыда суреттерді акварельмен салуды жоспарлаған, бірақ түс айыру жұмысын өздері істегендіктен, оларды әр кітапта кездесетін мультфильм сияқты суреттерге ауыстырды. Кейіннен түпнұсқа акварельдері бар коллекционерлік басылым шықты. Қызығушыл Джордж дереу сәттілікке ие болды, Рейстерге осы әзілкеш маймыл мен Сары бас киімді адам туралы тағы да оқиғалар жазуға тапсырыс берілді. Олар барлығы жеті әңгіме жазды, Ханс негізінен суреттермен айналысса, Маргрет көбінесе әңгімелерді жазды, бірақ екеуі де жұмысты бөлісіп, дамудың барлық кезеңінде толық ынтымақтасқандарын мойындады. Бірақ бастапқыда кітап мұқабасында Маргреттің есімі жазылмаған. Кейінгі басылымдарда бұл түзетілді, және қазір Маргрет оқиғаларды дамытудағы рөлі үшін толыққанды мойынсоқ алады. 2012 жылы «Қызығушыл Джордж» тақырыбындағы дүкен ашылды, ол 2019 жылы Орталық алаңға көшірілді.

Жұлдыздық карталар

Рейдің астрономияға деген қызығушылығы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде басталды және ол есте сақтау қиын деп тапқан шоқжұлдыздар сызбаларын қайта жасауға ұйтқы болды, оларды түсіну оңайырақ ету үшін. Бұл 1952 жылы «Жұлдыздар: оларды көрудің жаңа жолы» атты кітабының жарық көруіне әкелді. Оның шоқжұлдыздар сызбалары кеңінен қолданысқа енді және қазір көптеген астрономиялық нұсқаулықтарда, мысалы Дональд Х. Менцелдің «Жұлдыздар мен планеталарға арналған далалық анықтамалық» кітабында кездеседі. 2008 жылғы мәліметтер бойынша «Жұлдыздар: оларды көрудің жаңа жолы» және балаларға арналған жеңілдетілген нұсқасы «Жұлдыздар шоқжұлдызын тап» әлі де басылып жатыр. «Жұлдыздар шоқжұлдызын тап» кітабының 2008 жылы жаңа басылымы жарық көрді, ол заманауи шрифттермен, Плутонның жаңа статусымен және планеталардың өлшемдері мен орбиталық радиустарының жаңа өлшемдерімен жаңартылды.