Доктор Сьюсс: Американдық балалар жазушысы және суретшісі

Кіріспе

Американдық балалар әдебиеті авторы және карикатурист (1904–1991)

Теодор Сьюсс Гейзель (/s//uː//s// /'/ɡ//aɪ//z//əl//, //z//ɔɪ//s// /audio=En us Geisel. ogg/ sooss GHYzəl, zoyss; 2 наурыз, 1904 – 24 қыркүйек, 1991) – американдық балалар әдебиеті авторы және карикатурист. Ол доктор Сьюсс (/s//uː//s//, //z//uː//s/ sooss, zooss) атты псевдониммен 60-тан астам кітап жазып, суреттегенімен танымал. Оның туындылары – барлық уақыттағы ең танымал балалар кітаптарының көпшілігін құрайды, олардың 600 миллионнан астам данасы сатылып, өмірінің соңына дейін 20-дан астам тілге аударылды. Гейзель Дартмут колледжінде оқып жүргенде және Оксфорд университетінің Линкольн колледжінде аспирантурада "Доктор Сьюсс" есімін қабылдады. 1927 жылы Оксфордтан кетіп, "Vanity Fair", "Life" және басқа да басылымдарда иллюстратор және карикатурист ретінде мансабын бастады. Ол сондай-ақ FLIT және Standard Oil компаниялары үшін жарнамалық кампаниялардың иллюстраторы, ал Нью-Йорктің PM газеті үшін саяси карикатурист ретінде жұмыс істеді. Оның алғашқы балалар кітабы "Молбери көшесінде көрдім деп ойладым" 1937 жылы жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол балалар әдебиетінен уақытша үзіліс жасап, саяси карикатуралар салған, сондай-ақ АҚШ армиясының анимация және кино бөлімінде жұмыс істеді. Соғыстан кейін Гейзель балалар кітаптарын жазуға қайта оралды, "Егер мен зоопаркті басқарсам" (1950), "Хортон кімді естиді!" (1955), "Шатырдағы мысық" (1957), "Гринч Рождествоны қалай ұрлады!" (1957), "Жасыл жұмыртқа мен шұжық" (1960), "Бір балық, екі балық, қызыл балық, көк балық" (1960), "Снитчтер және басқа да әңгімелер" (1961), "Лоракс" (1971), "Май шайқасы кітабы" (1984) және "О, сен баратын жерлер!" (1990) сияқты танымал туындыларын жариялады. Ол өмірінде 60-тан астам кітап жариялады, олардың негізінде он бір телеарнайы жоба, бес көркем фильм, Бродвей мюзиклы және төрт телесериал жасалды. Ол "Хэллоуин Гринч түнде" (1978) және "Гринч мысыққа қарсы" (1982) фильмдері үшін екі рет Primetime Emmy Awards сыйлығын алды. 1984 жылы ол Пулитцер сыйлығының арнайы мақтауын иеленді. Оның туған күні – 2 наурыз – Ұлттық Оқу күні ретінде белгіленді, бұл мереке Ұлттық Білім беру қауымдастығы ұйымдастырған оқуға бағытталған бастама.

Theodor Seuss Geisel (/s//uː//s// /'/ɡ//aɪ//z//əl//, //z//ɔɪ//s// // //audio=En us Geisel. ogg/ sooss GHYzəl, zoyss ; March 2, 1904 – September 24, 1991) was an American children's author and cartoonist. He is known for his work writing and illustrating more than 60 books under the pen name Dr. Seuss (/s//uː//s//, //z//uː//s/ sooss, zooss). His work includes many of the most popular children's books of all time, selling over 600 million copies and being translated into more than 20 languages by the time of his death. Geisel adopted the name "Dr. Seuss" as an undergraduate at Dartmouth College and as a graduate student at Lincoln College, Oxford. He left Oxford in 1927 to begin his career as an illustrator and cartoonist for Vanity Fair, Life, and various other publications. He also worked as an illustrator for advertising campaigns, including for FLIT and Standard Oil, and as a political cartoonist for the New York newspaper PM. He published his first children's book And to Think That I Saw It on Mulberry Street in 1937. During World War II, he took a brief hiatus from children's literature to illustrate political cartoons, and he worked in the animation and film department of the United States Army. After the war, Geisel returned to writing children's books, writing acclaimed works such as If I Ran the Zoo (1950), Horton Hears a Who! (1955), The Cat in the Hat (1957), How the Grinch Stole Christmas! (1957), Green Eggs and Ham (1960), One Fish, Two Fish, Red Fish, Blue Fish (1960), The Sneetches and Other Stories (1961), The Lorax (1971), The Butter Battle Book (1984), and Oh, the Places You'll Go! (1990). He published over 60 books during his career, which have spawned numerous adaptations, including eleven television specials, five feature films, a Broadway musical, and four television series. He received two Primetime Emmy Awards for Outstanding Children's Special for Halloween Is Grinch Night (1978) and Outstanding Animated Program for The Grinch Grinches the Cat in the Hat (1982). In 1984, he won a Pulitzer Prize Special Citation. His birthday, March 2, has been adopted as the annual date for National Read Across America Day, an initiative focused on reading created by the National Education Association.

Алғашқы жылдар

Гейзель Спрингфилд, Массачусетс штатында, Генриеттаның (қызметтік аты Сьюс) және Теодор Роберт Гейзельдің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі отбасылық сыра зауытын басқарды, кейіннен сыра зауыты тыйым салу салдарынан жабылғаннан кейін Спрингфилд қаласының әкімі Джон А. Денисон оны Спрингфилдтің қоғамдық саябақтар жүйесін қадағалауға тағайындады. Оның алғашқы балалар кітабында танымал болған Спрингфилдтегі Малбери көшесі, Фэрфилд көшесіндегі балалық шағындағы үйіне жақын орналасқан. Отбасы неміс тегінен шыққан, және Гейзель мен оның қарындасы Марни 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін басқа балалардың немісқа қарсы көзқарастарымен бетпе-бет келді. Гейзель Миссури синодының лютеран дінінде тәрбиеленді және өмірінің соңына дейін осы дінде болды. Гейзель 1925 жылы Дартмут колледжін бітірді. Дартмут колледжінде ол Сигма Фи Эпсилон студенттік қауымдастығына қосылды. Сол кезде 1920-1933 жылдар аралығында алкогольді иемдену және тұтыну тыйым салынған заңмен реттелгендіктен, заңсыз болды. Осы бұзушылықтың нәтижесінде деканы Крейвен Лейкок Гейзельдің барлық қоғамдық іс-шаралардан, соның ішінде «Джек-о-Лантерн» журналынан бас тартуын талап етті. Журналда әкімшіліктің білмейтін жұмыс істеу үшін Гейзель өз жұмысына «Сьюсс» деген псевдониммен қол қоя бастады. Дартмут колледжіндегі риторика профессоры У. Бенфилд Пресси оның жазуына шабыттандырып, оны «жазу үшін үлкен шабыт» деп сипаттады. Дартмуттан бітіргеннен кейін ол Оксфордтың Линкольн колледжіне ағылшын әдебиетінен философия магистрі (D. Phil.) дәрежесін алу үшін түсті. Оксфордта ол болашақ әйелі Хелен Палмермен танысты, ол оны ағылшыл тілінің мұғалімі болудан бас тартып, сурет салуды мансап ретінде таңдауға ынталандырды. Ол дереу журналдарға, кітап баспаларына және жарнама агенттіктеріне өзінің суреттерін және жазбаларын жібере бастады. Еуропадағы уақытын пайдаланып, ол «Life» журналына «Еуропаның көрнекті тұлғалары» атты мультфильмдер сериясын ұсынды, бірақ журнал оны қабылдамады. Оның алғашқы ұлттық деңгейде жарияланған мультфильмі 1927 жылғы 16 шілдеде «The Saturday Evening Post» журналында жарық көрді. Осы бір 25 долларлық сату Гейзельді Спрингфилдтен Нью-Йорк қаласына көшуге итермеледі. Кейіннен сол жылы Гейзель «Judge» юмор журналында жазушы және иллюстратор болып жұмысқа орналасты және Палмерге үйлену үшін қаржылық тұрақтылығы жеткілікті екенін сезінді. Оның «Judge» журналы үшін салған алғашқы мультфильмі 1927 жылғы 22 қазанда жарық көрді, ал Гейзель мен Палмер 29 қарашада неке қиды. Гейзельдің «Доктор Сьюсс» псевдонімімен жазылған алғашқы жұмысы ол жұмыс істегеннен кейін шамамен алты ай өткен соң «Judge» журналында жарық көрді. 1928 жылдың басында Гейзельдің «Judge» журналы үшін салған мультфильмдерінің бірінде «Flit» аталатын, сол кезде Standard Oil of New Jersey компаниясы өндірген, кең таралған жәндіктерге қарсы спрей туралы айтылды. Гейзельдің айтуынша, «Flit» жарнамасына жауапты жарнамалық агенттіктің әйелі Гейзельдің мультфильмін шаштаразда көріп, күйеуіне онымен келісімге келуге кеңес берген. Гейзельдің алғашқы «Flit» жарнамасы 1928 жылғы 31 мамырда жарық көрді, ал науқан 1941 жылға дейін үзіліспен жалғасты. «Жылдам, Генри, Flit!» деген ұран халық мәдениетінің бір бөлігіне айналды. Одан ән жасалып, Фред Аллен және Джек Бенни сияқты комедия актерларының әзілдерінде қолданылды. Гейзель «Flit» науқанымен танымал болғандықтан, оның жұмысына сұраныс артты және «Life», «Liberty» және «Vanity Fair» сияқты журналдарда үнемі жариялана бастады. Кірістің артуы Гейзельдерге жақсырақ тұрғын үйге көшіп, жоғары әлеуметтік ортада араласуға мүмкіндік берді. Олар банкир Фрэнк А. Вандерлиптің бай отбасымен дос болды. Олар көп саяхаттады: 1936 жылға қарай Гейзель және оның әйелі бірге 30 елді аралап шықты. Олардың балалары болған жоқ, тұрақты жұмыс кестесі болған жоқ және олардың жеткілікті ақшасы болды. Гейзель саяхаттаудың оның шығармашылығына да көмектесетінін сезінді. Гейзельдің «Flit» науқанындағы табысы оны басқа Standard Oil өнімдері, соның ішінде «Essomarine» қайық отыны және «Essolube» мотор майы, сондай-ақ «Ford Motor Company», «NBC Radio Network» және «Holly Sugar» сияқты басқа компаниялар үшін жарнама жұмыстарын жасауға итермеледі. Оның кітаптарға жасаған алғашқы қадамы – балалардың сөздерінің жинағы «Бонерс», оны ол суреттеді, 1931 жылы «Viking Press» баспасы шығарды. Ол «The New York Times» газетінің бестселлерлер тізіміне кірді және сол жылы жарық көрген «More Boners» атты жалғасына әкелді. Кітаптардың сатылуы мен сыншылардың оң пікірлерінен жігер алған Гейзель «өте ерекше жануарлар» туралы ABC кітабын жазып, суреттеді, бірақ бұл баспагерлерді қызықтыра алмады. 1936 жылы Гейзель әйелімен бірге Еуропаға саяхаттан оралғанда, кеме қозғалтқыштарының ырғағы оның алғашқы балалар кітабына айналған өлеңге шабыттандырды: «Малбери көшесінде мен көрген нәрсеге сенерсің бе». Гейзельдің әртүрлі есептеріне сәйкес, кітап 20 мен 43 баспагер арасында қабылданбаған. Гейзельдің айтуынша, ол қолжазбаны өртеу үшін үйіне қайтып бара жатқанда, ескі Дартмут сыныптасымен кездесіп, оның нәтижесінде «Vanguard Press» баспасы оны жариялады. Гейзель АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргенге дейін тағы төрт кітап жазды. Олардың ішінде 1938 жылы жарық көрген «Бартоломеу Куббинстің 500 шляпасы», сондай-ақ 1939 жылы жарық көрген «Патшаның тіректері» және «Жеті леди Годива», олардың барлығы оған тән емес прозада жазылған. 1940 жылы «Хортон жұмыртқаны шайқайды» жарық көрді, онда Гейзель тағы да өлеңдерді пайдаланды.

Geisel was born and raised in Springfield, Massachusetts, the son of Henrietta (née Seuss) and Theodor Robert Geisel. His father managed the family brewery and was later appointed to supervise Springfield's public park system by Mayor John A. Denison after the brewery closed because of Prohibition. Mulberry Street in Springfield, made famous in his first children's book And to Think That I Saw It on Mulberry Street, is near his boyhood home on Fairfield Street. The family was of German descent, and Geisel and his sister Marnie experienced anti German prejudice from other children following the outbreak of World War I in 1914. Geisel was raised as a Missouri Synod Lutheran and remained in the denomination his entire life. Geisel attended Dartmouth College, graduating in 1925. At Dartmouth, he joined the Sigma Phi Epsilon fraternity At the time, the possession and consumption of alcohol was illegal under Prohibition laws, which remained in place between 1920 and 1933. As a result of this infraction, Dean Craven Laycock insisted that Geisel resign from all extracurricular activities, including the Jack O Lantern. To continue working on the magazine without the administration's knowledge, Geisel began signing his work with the pen name "Seuss". He was encouraged in his writing by professor of rhetoric W. Benfield Pressey, whom he described as his "big inspiration for writing" at Dartmouth. Upon graduating from Dartmouth, he entered Lincoln College, Oxford, intending to earn a Doctor of Philosophy (D. Phil.) in English literature. At Oxford, he met his future wife Helen Palmer, who encouraged him to give up becoming an English teacher in favor of pursuing drawing as a career. where he immediately began submitting writings and drawings to magazines, book publishers, and advertising agencies. Making use of his time in Europe, he pitched a series of cartoons called Eminent Europeans to Life magazine, but the magazine passed on it. His first nationally published cartoon appeared in the July 16, 1927, issue of The Saturday Evening Post. This single $25 sale encouraged Geisel to move from Springfield to New York City. Later that year, Geisel accepted a job as writer and illustrator at the humor magazine Judge, and he felt financially stable enough to marry Palmer. His first cartoon for Judge appeared on October 22, 1927, and Geisel and Palmer were married on November 29. Geisel's first work signed "Dr. Seuss" was published in Judge about six months after he started working there. In early 1928, one of Geisel's cartoons for Judge mentioned Flit, a common bug spray at the time manufactured by Standard Oil of New Jersey. According to Geisel, the wife of an advertising executive in charge of advertising Flit saw Geisel's cartoon at a hairdresser's and urged her husband to sign him. Geisel's first Flit ad appeared on May 31, 1928, and the campaign continued sporadically until 1941. The campaign's catchphrase "Quick, Henry, the Flit!" became a part of popular culture. It spawned a song and was used as a punch line for comedians such as Fred Allen and Jack Benny. As Geisel gained notoriety for the Flit campaign, his work was in demand and began to appear regularly in magazines such as Life, Liberty and Vanity Fair. The increased income allowed the Geisels to move to better quarters and to socialize in higher social circles. They became friends with the wealthy family of banker Frank A. Vanderlip. They also traveled extensively: by 1936, Geisel and his wife had visited 30 countries together. They did not have children, neither kept regular office hours, and they had ample money. Geisel also felt that traveling helped his creativity. Geisel's success with the Flit campaign led to more advertising work, including for other Standard Oil products like Essomarine boat fuel and Essolube Motor Oil and for other companies like the Ford Motor Company, NBC Radio Network, and Holly Sugar. His first foray into books, Boners, a collection of children's sayings that he illustrated, was published by Viking Press in 1931. It topped The New York Times non fiction bestseller list and led to a sequel, More Boners, published the same year. Encouraged by the books' sales and positive critical reception, Geisel wrote and illustrated an ABC book featuring "very strange animals" that failed to interest publishers. In 1936, Geisel and his wife were returning from an ocean voyage to Europe when the rhythm of the ship's engines inspired the poem that became his first children's book: And to Think That I Saw It on Mulberry Street. Based on Geisel's varied accounts, the book was rejected by between 20 and 43 publishers. According to Geisel, he was walking home to burn the manuscript when a chance encounter with an old Dartmouth classmate led to its publication by Vanguard Press. Geisel wrote four more books before the US entered World War II. This included The 500 Hats of Bartholomew Cubbins in 1938, as well as The King's Stilts and The Seven Lady Godivas in 1939, all of which were in prose, atypically for him. This was followed by Horton Hatches the Egg in 1940, in which Geisel returned to the use of verse.

Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі жұмыстар

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Гейзель саяси карикатураларға көшті, солшыл көзқарастағы Нью-Йорк қалалық күнделікті газеті PM-нің редакторы ретінде екі жылдың ішінде 400-ден астам карикатура салды. Кейіннен «Доктор Сьюсс соғысқа қатысады» деген жинақта жарияланған Гейзельдің саяси карикатуралары Адольф Гитлер мен Бенито Муссолиниді айыптады және АҚШ-тың соғысқа қатысуына қарсы шыққан Чарльз Линдберг сияқты «оқшауланғандарды» (араласпаушыларды) қатаң сынады. Бір карикатурада жапон-американдықтарға «үйден сигнал» күтіп тұрып, динамит беріліп жатқаны бейнеленген, ал басқа карикатуралар ел ішіндегі еврейлер мен қараларға қарсы нәсілшілдікке қарсылық білдірді, бұл нәсілшілдік соғысқа қолдау көрсетуге кедеріл келтірді. Оның карикатуралары президент Рузвельттің соғысты басқаруын нығайып қолдады, соғысқа үлес қосуға және азық-түлік нормаларын сақтау туралы әдеттегі шақырулармен бірге Конгресске (әсіресе Республикалық партияға), баспасөздің бір бөлігіне (мысалы, New York Daily News, Chicago Tribune және Washington Times Herald) және Рузвельтті сынаған, Кеңес Одағына көмек көрсетуді сынаған, коммунистерге күдікпен қараған және оның нацистерге көмектесуге әкелетін басқа да іс-әрекеттерге шабуылдар жасады. 1942 жылы Гейзель өзінің күшін АҚШ-тың соғысқа тікелей қолдау көрсетуге жұмсады. Бірінші кезекте ол Қаржы департаменті мен Соғыс өндірісі жөніндегі басқарма үшін плакаттар суреттеді. Содан кейін 1943 жылы ол армияға капитан болып қосылды және АҚШ Әуе күштерінің Бірінші Мотосурет бөлімінің анимация бөлімінің командирі болды, онда ол «Германиядағы сіздің жұмысыңыз» (1945) сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадағы бейбітшілік туралы үгіт фильмдерін жазды, сондай-ақ «Жапониядағы біздің жұмысымыз» және ересектерге арналған әскери оқу фильмдерінен тұратын «Жеке Снафу» сериясын жасады. Армияда қызмет еткен кезінде ол «Ерлік орденімен» марапатталды. «Жапониядағы біздің жұмысымыз» 1947 жылы шыққан «Өлімге арналған жоба» атты толық метражды фильмнің негізі болды, бұл фильм жапон мәдениетін зерттейді және «Үздік деректі фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. «Джеральд МакБоинг Боинг» (1950) Сьюсс жазған түпнұсқа әңгімеге негізделген және «Үздік анимациялық қысқаметражды фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды.

As World War II began, Geisel turned to political cartoons, drawing over 400 in two years as editorial cartoonist for the left leaning New York City daily newspaper, PM. Geisel's political cartoons, later published in Dr. Seuss Goes to War, denounced Adolf Hitler and Benito Mussolini and were highly critical of non interventionists ("isolationists"), such as Charles Lindbergh, who opposed US entry into the war. One cartoon depicted Japanese Americans being handed TNT in anticipation of a "signal from home", while other cartoons deplored the racism at home against Jews and blacks that harmed the war effort. His cartoons were strongly supportive of President Roosevelt's handling of the war, combining the usual exhortations to ration and contribute to the war effort with frequent attacks on Congress (especially the Republican Party), parts of the press (such as the New York Daily News, Chicago Tribune and Washington Times Herald), and others for criticism of Roosevelt, criticism of aid to the Soviet Union, investigation of suspected Communists, and other offences that he depicted as leading to disunity and helping the Nazis, intentionally or inadvertently. In 1942, Geisel turned his energies to direct support of the U. S. war effort. First, he worked drawing posters for the Treasury Department and the War Production Board. Then, in 1943, he joined the Army as a captain and was commander of the Animation Department of the First Motion Picture Unit of the United States Army Air Forces, where he wrote films that included Your Job in Germany, a 1945 propaganda film about peace in Europe after World War II; Our Job in Japan and the Private Snafu series of adult army training films. While in the Army, he was awarded the Legion of Merit. Our Job in Japan became the basis for the commercially released film Design for Death (1947), a study of Japanese culture that won the Academy Award for Best Documentary Feature Film. Gerald McBoing Boing (1950) was based on an original story by Seuss and won the Academy Award for Best Animated Short Film.

Ауру, өлім және қайтыс болғаннан кейін марапатталғандар

Гейзель 1991 жылғы 24 қыркүйекте 87 жасында Сан-Диего қаласының Ла-Холла ауданындағы үйінде қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның күлі Тынық мұхитында шашылды. 1995 жылғы 1 желтоқсанда, оның өлімінен кейін төрт жыл өткен соң, Калифорния университетінің Сан-Диегодағы кітапхана ғимараты Гейзель мен Одридің кітапханаға жасаған жомарт үлесі мен сауат ашуға деген құлшынысының құрметіне Гейзель кітапханасы деп аталды. 2002 жылы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында доктор Сьюсс атындағы ұлттық ескерткіш мүсіндер бағы ашылды. 2017 жылы Спрингфилд мұражайларының төртбұрышында доктор Сьюсс мұражайының таңғажайып әлемі, доктор Сьюсс атындағы ұлттық ескерткіш мүсіндер бағының жанында ашылды. 2008 жылы доктор Сьюсс Калифорнияның Даңқ залына енгізілді. 2004 жылы АҚШ-тың балалар кітапханашылары жыл сайынғы Теодор Сьюсс Гейзель сыйлығын «АҚШ-та өткен жылы ағылшын тілінде жарық көрген, жаңа оқығандарға арналған ең көрнекті американдық кітабын» марапаттау үшін тағайындады. Ол «балабақшадан бастап екінші сыныпқа дейінгі балаларды оқуға қызықтыру үшін шығармашылық пен қиялды көрсетуі керек». 2012 жылғы 4 сәуірде Дартмут медицина мектебі колледжге жасаған көп жылдық жомарттығының құрметіне Одри мен Теодор Гейзель атындағы медицина мектебі деп қайта аталды. Доктор Сьюс Голливуд Даңғылының 6500-ші блогында, Голливуд Даңқ аллеясында жұлдызға ие. 2012 жылы Меркурий планетасындағы бір кратер Гейзельдің есімімен аталып, сақталды.

Саяси көзқарастар

Гейзель либералды демократ және президент Франклин Д. Рузвельт пен «Жаңа саясаттың» жақтасы болды. Оның алғашқы саяси карикатуралары фашизмге деген күшті қарсылығын көрсетеді, және ол АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа кірмес бұрын да, кейін де оған қарсы шаралар қабылдауға шақырды. Оның карикатуралары коммунизмнен қорқуды артық көрсетіп, Америкаға қарсы іс-қимылдар жөніндегі комиссиядағы және АҚШ-тың «өмірлік жолын» кесуге тырысқандарда үлкен қауіптерді анықтады. Гейзель өзінің ұстанымын былай түсіндірді:

Бірақ қазір, жапондықтар біздің басымызға балталарын шаншып жатқанда, біз күлімсіреп, «Бауырлар!» деп ән салудың қатысы қандай? Бұл өте әлсіз соғыс шақыруы. Егер жеңіске жеткіміз келсе, Джон Хейнс Холмс ренжуіне қарамастан, жапондықтарды өлтіруіміз керек. Соңында қалғандарымен кейін тілдесіп-жарасуға болады. Соғыстан кейін Гейзель өзінің ашуын жеңіп, көзқарасын «Хортон кімді естіп тұр?» (1954) кітабы арқылы қайта қарады, осы кітапты жапон досына арнады. Гейзель өзінің танымал балалар кітабының бірі – «Марвин К. Муни, енді кете берші!» –нің бір данасын 1972–1974 жылдардағы Уотергейт жанжалының соңына жақын, АҚШ президенті Ричард Никсон отставкаға кеткен кезде, кітаптағы басты кейіпкердің атын барлық жерде ауыстырып, polemicаға айналдырды. «Хортон кімді естіп тұр?» кітабынан алынған «Адам – ол адам, қаншалықты кішкентай болса да» деген жол АҚШ-тағы «өмірді қорғау» қозғалысының лозунгі ретінде кеңінен қолданылды. Гейзель және кейін оның әйелі Одри осы қолдануға қарсы болды; оның адвокатының сөзіне сүйенсек, «Ол доктор Сьюстің кейіпкерлерін немесе материалдарын өз көзқарастарын көрсету үшін пайдалануды ұнатпайды». 1980 жылдары Гейзель абортқа қарсы шыққан топты олардың кеңсе таңбасында осы фразаны қолданғаны үшін сотқа берумен қорқытты, олар оны алып тастауға мәжбүр болды, деп мәлімдейді оның өмірбаянының авторы. Адвокат оның екеуімен де аборт туралы сөйлеспегенін айтады.

Балаларға арналған кітаптарда

Гейзель әңгімелерін қандай да бір моральдық оймен бастамауға тырысты, "балалар моральдық ойды шақырымдап көреді" деді. Бірақ ол мәселелер жайлы жазуға қарсы болған жоқ; "әрбір әңгіменің өзінде мораль болады" деді және өзін "өтте наразы" деп атады. Гейзельдің кітаптарында әртүрлі әлеуметтік және саяси мәселелерге қатысты пікірлері көрінеді: қоршаған ортаны қорғау және тұтынушылыққа қарсы "Лоракс" (1971), нәсілдік теңдік туралы "Снитчтер" (1961), қарулану жарысы туралы "Май шайқасы кітабы" (1984), Адольф Гитлер мен биліктің теріс пайдалануына қарсы "Ертіс тасбақасы" (1958), Рождествоны қалай ұрлады?" (1957) – Рождество маусымындағы экономикалық материализм мен тұтынушылықты сынап көрсеткен туынды, ал "Хортон кімді естіді!" (1954) – оқшалануға қарсы және халықаралық қатынастарды қолдау туралы.

Сақталып тасталған кітаптар

Сьюстың балаларға арналған шығармаларында көрінбейтін нәсілшілдік мотивтер болғаны үшін сынға ұшырады. Кітаптардың, фильмдердің, телешоулардың, сахналық қойылымдардың, көрмелердің, цифрлық медианың, лицензиялық тауарлардың және басқа да стратегиялық серіктестіктердің құқықтарына иелік ететін Dr. Seuss Enterprises ұйымы 2021 жылдың 2 наурызында алты кітапты жариялауды және лицензиялауды тоқтататынын мәлімдеді. Бұл кітаптардың ішінде "Молбери-стритте көрдім деп ойладым" (1937), "Егер мен зообақты басқарсам" (1950), "МакЭллиготтың көлі" (1947), "Зебрадан әрі!" (1955), "Жұмыртқаны араластырып, керемет!" (1953) және "Мысықтың сұрақтары" (1976) кіретін еді. Ұйымның мәлімдемесіне сәйкес, кітаптар "адамдарды жарақаттайтын және дұрыс емес бейнелейді" және енді басылмайды.

Поэтикалық метрлер

Гейзель өзінің көптеген кітаптарын анапест төртжырлы ұйқаспен жазды, бұл ағылшын әдебиеті классикасының көптеген ақындары қолданған поэзиялық өлшем. Осының салдарынан Гейзельдің туындылары кеңінен қабылданып, жақсы бағаланды деуге болады.

Көркем шығарма

Гейзельдің ерте туындыларында көбінесе қаламмен салған суреттердің немесе акварельдің көлеңкелі текстурасы қолданылды, бірақ соғыстан кейінгі балалар кітаптарында ол көбінесе қара, ақ және бір-екі түс қолданып, қалам мен сыяны пайдаланды. Оның кейінгі кітаптарында, мысалы, «Лоракс» кітабында көбірек түстер қолданылды. Гейзельдің стилі ерекше болды – оның кейіпкерлері көбінесе «дөңгелектелген» және сәл салбыраған. Бұл, мысалы, Гринч пен Шапақ шешуші мысықтың бет-әлпеттеріне қатысты. Оның барлық ғимараттары мен машиналарын салу кезінде, тіпті нақты нысандарды бейнелегенде де, тура сызықтар болмады. Мысалы, «Егер мен циркті басқарсам» кітабында құлап тұрған көтергіш кран мен бумен жұмыс істейтін каллиопа көрсетілген. Гейзель архитектуралық тұрғыдан күрделі нысандарды салуды ұнатты, оның көптеген мотивтері балалық шағындағы Спрингфилд қаласындағы құрылыстармен байланысты, соның ішінде қаланың бас көшесіндегі пияз тәрізді күмбездер мен оның отбасының сыра зауыты сияқты мысалдар бар. Оның үздіксіз әртүрлі, бірақ ешқашан түзу сызықты болмаған сарайлары, пандустары, платформалары және жеке тұрған баспалдақтары оның ең әсерлі туындыларының бірі. Гейзель сонымен қатар күрделі қиял машиналарын да салған, мысалы, Доктор Сьюстың «Ұйқы кітабынан» алынған «Аудио Телли О Телли О Конт» немесе «Снитчтердегі» Сильвестр МакМонки МакБиннің «ең ерекше машинасы». Гейзель қауырсын немесе жүннің ерекше орналасуын салуды да ұнатты: мысалы, Бартоломеу Кубинстің 500-ші шапаны, Гертруда МакФузздың құйрығы және «Бір балық, екі балық, қызыл балық, көк балық» кітабында щеткамен күтім жасауды ұнататын қыздарға арналған үй жануары. Гейзельдің суреттері көбінесе қозғалысты жақсы көрсетеді. Ол «воила» деген ишарамен қолды сыртқа қарай бұрып, саусақтарын сәл кері созып, бас бармағын жоғары көтеретін әрекетті ұнатты. Бұл қозғалысты Иш «Бір балық, екі балық, қызыл балық, көк балық» кітабында балықтарды (олар осы ишараны қанаттарымен орындайды) жасағанда жасайды, сондай-ақ «Егер мен циркті басқарсам» кітабындағы әртүрлі қойылымдардың кіріспесінде және «Шапақ шешуші мысықтың қайта оралуындағы» «Кішкентай мысықтардың» кіріспесінде де қолданылады. Гейзель саусақтары бір-біріне торысқан қолдарды салуды да ұнатты, кейіпкерлері саусақтарымен ойнап отырғандай көрінетін. Гейзель сонымен қатар сызықтармен қозғалысты көрсетудің мультфильмдік дәстүрін ұстанды, мысалы, «Егер мен циркті басқарсам» кітабындағы Снилоктың соңғы суға секіруімен байланысты сызықтар. Сезімдердің – көру, иіс және есту – әрекетін көрсету үшін де картиналық сызықтар қолданылды, «Үлкен мақтаныш» кітабында, ал сызықтар тіпті «ойлауды» да көрсетеді, мысалы, Гринч Рождествоны бұзу жоспарын ойлап тапқан кезде.

Geisel's early artwork often employed the shaded texture of pencil drawings or watercolors, but in his children's books of the postwar period, he generally made use of a starker medium—pen and ink—normally using just black, white, and one or two colors. His later books, such as The Lorax, used more colors. Geisel's style was unique—his figures are often "rounded" and somewhat droopy. This is true, for instance, of the faces of the Grinch and the Cat in the Hat. Almost all his buildings and machinery were devoid of straight lines when they were drawn, even when he was representing real objects. For example, If I Ran the Circus shows a droopy hoisting crane and a droopy steam calliope. Geisel evidently enjoyed drawing architecturally elaborate objects, and a number of his motifs are identifiable with structures in his childhood home of Springfield, including examples such as the onion domes of its Main Street and his family's brewery. His endlessly varied but never rectilinear palaces, ramps, platforms, and free standing stairways are among his most evocative creations. Geisel also drew complex imaginary machines, such as the Audio Telly O Tally O Count, from Dr. Seuss's Sleep Book, or the "most peculiar machine" of Sylvester McMonkey McBean in The Sneetches. Geisel also liked drawing outlandish arrangements of feathers or fur: for example, the 500th hat of Bartholomew Cubbins, the tail of Gertrude McFuzz, and the pet for girls who like to brush and comb, in One Fish, Two Fish, Red Fish, Blue Fish. Geisel's illustrations often convey motion vividly. He was fond of a sort of "voilà" gesture in which the hand flips outward and the fingers spread slightly backward with the thumb up. This motion is done by Ish in One Fish, Two Fish, Red Fish, Blue Fish when he creates fish (who perform the gesture with their fins), in the introduction of the various acts of If I Ran the Circus, and in the introduction of the "Little Cats" in The Cat in the Hat Comes Back. He was also fond of drawing hands with interlocked fingers, making it look as though his characters were twiddling their thumbs. Geisel also follows the cartoon tradition of showing motion with lines, like in the sweeping lines that accompany Sneelock's final dive in If I Ran the Circus. Cartoon lines are also used to illustrate the action of the senses—sight, smell, and hearing—in The Big Brag, and lines even illustrate "thought", as in the moment when the Grinch conceives his awful plan to ruin Christmas.

Бейімделулер

Гезель өзінің мансабының басым бөлігінде кейіпкерлерін өз кітаптарынан тыс жағдайларда қолдануға қарсы болды. Дегенмен, ол екінші дүниежүзілік соғыста тәжірибе алған бірнеше анимациялық мультфильмдер жасауға рұқсат берді және жасы ұлғайған сайын бұл саясатын біртіндеп жеңілдетті. Гейзельдің туындысының алғашқы бейімделуі – 1942 жылы Леон Шлезингер Продакшнс студиясында анимацияланған және Боб Клампетт режиссерлік еткен «Хортон жұмыртқаны қағып алады» атты анимациялық қысқаметражды фильм болды. Джордж Палдың Puppetoons мультфильмдер сериясының Paramount Pictures үшін жасалған бөлігі ретінде Гейзельдің екі туындысы Джордж Палдың тоқтатылған анимациялық фильміне бейімделді. Біріншісі – «Бартоломей Кубинстің 500 шляпасы», ол 1943 жылы шықты. Екіншісі – «Молбери көшесінде көрдім деп ойладым», кітаптағы атауынан сәл өзгешеленген күйінде 1944 жылы жарық көрді. Екеуі де «Қысқаметражды фильм (мультфильм)» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 1966 жылы Гезель өзінің досы және соғыстағы әріптесі, көрнекті мультфильм суретшісі Чак Джонсқа «Гринч Рождествоны қалай ұрлады!» мультфильмін жасауға рұқсат берді. Мультфильмді Борис Карлофф баяндады, ол Гринчтің дауысын да берді. Ол әдетте жыл сайынғы Рождестволық телешоу ретінде көрсетіледі. Джонс «Хортон кімді естиді!» мультфильмінің бейімделуін түсірді, ал 1971 жылы «Шапақ ішіндегі мысық» мультфильмін шығарды. 1972 жылдан 1983 жылға дейін Гезель DePatie Freleng студиясы үшін жасалған алты анимациялық арнайы фильмнің сценарийін жазды: «Лоракс» (1972); «Доктор Сьюс босатылғанда» (1973); «Хубер-Блуб трассасы» (1975); «Хэллоуин – Гринч түні» (1977); «Понтофелл Пок, сен қайдасың?» (1980); және «Гринч Шапақ ішіндегі мысықты жеңіп алады» (1982). Олардың кейбіреуі бірнеше «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. 1986 жылы «Қош келдіңіз» атты советтік бояумен шыныға салынған анимациялық қысқаметражды фильм түсірілді, ол «Тидвик – жүрегі зор мысық» романының бейімделуі болды. Гезельдің өмірінің соңында жасаған соңғы бейімделуі – Ральф Бакши режиссерлік еткен, сол аттас кітабына негізделген «Мақта шайқасы кітабы» атты телешоу болды. 1994 жылы «Доктор Сьюс іздестірулері» атты телефильм шықты, ол Сьюстің көптеген әңгімелерін бейімдеді. 1991 жылы 87 жасында қатерлі ісікке шалдығып қайтыс болғаннан кейін, оның жесірі Одри Гезель 2018 жылы қайтыс болғанға дейін лицензиялық мәселелерді басқарды. Содан бері лицензиялық құқықтар коммерциялық емес Dr. Seuss Enterprises ұйымына тиесілі. Одри Жим Керридің қатысуымен «Гринч Рождествоны қалай ұрлады!» фильмінің жанды түсірілімдегі нұсқасын, сондай-ақ «Сюссикал» атты Бродвей мюзиклін мақұлдады, екеуі де 2000 жылы көрсетілді. 2003 жылы тағы бір жанды түсірілімдегі фильм шықты, бұл жолы Майк Майерс басты рөлде ойнаған «Шапақ ішіндегі мысық» фильмінің бейімделуі. Одри Гезель фильм туралы, әсіресе Майерстің Шапақ ішіндегі Мысық рөліне таңдалғаны туралы сын айтты және Гезельдің кітаптарының одан әрі жанды түсірілімдегі бейімделуіне рұқсат бермейтінін мәлімдеді. Алайда, «Хортон кімді естиді!» мультфильмінің алғашқы анимациялық CGI нұсқасы мақұлданды және 2008 жылдың 14 наурызында жағымды пікірлерге ие болды. Universal компаниясы 2 наурызда 2012 жылы (Сьюстің 108-ші туған күнінде) «Лоракс» мультфильмінің екінші CGI анимациялық бейімделуін шығарды. Сьюстің әңгімесінің үшінші бейімделуі, CGI анимациялық көркем фильмі «Гринч» 2018 жылдың 9 қарашасында Universal компаниясымен шығарылды. Гезельдің туындыларынан бес телесериал жасалды. Біріншісі – «Джеральд МакБойнг Боинг», ол Гезельдің 1951 жылғы сол аттас мультфильмінің анимациялық теледидар бейімделуі болды және 1956 мен 1957 жылдар аралығында үш ай бойы көрсетілді. Екіншісі – «Доктор Сьюстің керемет әлемі», ол «Маппет» сериалдарының продюсерлері Джим Хенсон Телевизиясымен тікелей эфирде ойналған және қуыршақтарды қолданып жасалған. Ол АҚШ-тағы Nickelodeon телеарнасында 1996-1998 жылдар аралығында екі маусым бойы көрсетілді. Үшіншісі – «Джеральд МакБойнг Боинг», ол 1956 жылғы серияның қайта жасалуы. Канадада Cookie Jar Entertainment (қазір DHX Media) және Солтүстік Америкада Classic Media (қазір DreamWorks Classics) шығарған, ол 2005 жылдан 2007 жылға дейін көрсетілді. Төртіншісі – «Шапақ ішіндегі мысық көп нәрсені біледі!», Portfolio Entertainment Inc. шығарған, Канадада 2010 жылдың 7 тамызында және АҚШ-та 2010 жылдың 6 қыркүйегінде басталды және 2018 жылға дейін жаңа эпизодтар шығарылды. Бесіншісі – «Жасыл жұмыртқа және шұжық», ол Гезельдің 1960 жылғы сол аттас кітабының анимациялық теледидар бейімделуі және 2019 жылдың 8 қарашасында Netflix-те көрсетілді, ал екінші маусымы «Жасыл жұмыртқа және шұжық: Екінші порция» 2022 жылы көрсетілді. Гезельдің кітаптары мен кейіпкерлері Флорида штатының Орландодағы Әдебиеттер аралдары ойын-сауық паркіне орналасқан көптеген аралдардың бірі – Сьюсс-Лэндингте ұсынылған. Гезельдің визуальдық стилін сақтау үшін Сьюсс-Лэндингте «түзу сызықтар жоқ» деп хабарлаған. The Hollywood Reporter хабарлағандай, Warner Animation Group және Dr. Seuss Enterprises компаниялары Доктор Сьюстің әңгімелеріне негізделген жаңа анимациялық фильмдер жасау үшін келісімге келді. Олардың алғашқы жобасы – «Шапақ ішіндегі мысықтың» толық анимациялық нұсқасы.

For most of his career, Geisel was reluctant to have his characters marketed in contexts outside of his own books. However, he did permit the creation of several animated cartoons, an art form in which he had gained experience during World War II, and he gradually relaxed his policy as he aged. The first adaptation of one of Geisel's works was an animated short film based on Horton Hatches the Egg, animated at Leon Schlesinger Productions in 1942 and directed by Bob Clampett. As part of George Pal's Puppetoons theatrical cartoon series for Paramount Pictures, two of Geisel's works were adapted into stop motion films by George Pal. The first, The 500 Hats of Bartholomew Cubbins, was released in 1943. The second, And to Think I Saw It on Mulberry Street, with a title slightly altered from the book's, was released in 1944. Both were nominated for an Academy Award for "Short Subject (Cartoon)". In 1966, Geisel authorized eminent cartoon artist Chuck Jones—his friend and former colleague from the war—to make a cartoon version of How the Grinch Stole Christmas! The cartoon was narrated by Boris Karloff, who also provided the voice of the Grinch. It is often broadcast as an annual Christmas television special. Jones directed an adaptation of Horton Hears a Who! in 1970 and produced an adaptation of The Cat in the Hat in 1971. From 1972 to 1983, Geisel wrote six animated specials that were produced by DePatie Freleng: The Lorax (1972); Dr. Seuss on the Loose (1973); The Hoober Bloob Highway (1975); Halloween Is Grinch Night (1977); Pontoffel Pock, Where Are You? (1980); and The Grinch Grinches the Cat in the Hat (1982). Several of the specials won multiple Emmy Awards. A Soviet paint on glass animated short film was made in 1986 called Welcome, an adaptation of Thidwick the Big Hearted Moose. The last adaptation of Geisel's work before he died was The Butter Battle Book, a television special based on the book of the same name, directed by Ralph Bakshi. A television film titled In Search of Dr. Seuss was released in 1994, which adapted many of Seuss's stories. After Geisel died of cancer at the age of 87 in 1991, his widow Audrey Geisel took charge of licensing matters until her death in 2018. Since then, licensing is controlled by the nonprofit Dr. Seuss Enterprises. Audrey approved a live action feature film version of How the Grinch Stole Christmas starring Jim Carrey, as well as a Seuss themed Broadway musical called Seussical, and both premiered in 2000. In 2003, another live action film was released, this time an adaptation of The Cat in the Hat that featured Mike Myers as the title character. Audrey Geisel spoke critically of the film, especially the casting of Myers as the Cat in the Hat, and stated that she would not allow any further live action adaptations of Geisel's books. However, a first animated CGI feature film adaptation of Horton Hears a Who! was approved, and was eventually released on March 14, 2008, to positive reviews. A second CGI animated feature film adaptation of The Lorax was released by Universal on March 2, 2012 (on what would have been Seuss's 108th birthday). The third adaptation of Seuss's story, the CGI animated feature film, The Grinch, was released by Universal on November 9, 2018. Five television series have been adapted from Geisel's work. The first, Gerald McBoing Boing, was an animated television adaptation of Geisel's 1951 cartoon of the same name and lasted three months between 1956 and 1957. The second, The Wubbulous World of Dr. Seuss, was a mix of live action and puppetry by Jim Henson Television, the producers of The Muppets. It aired for two seasons on Nickelodeon in the United States, from 1996 to 1998. The third, Gerald McBoing Boing, is a remake of the 1956 series. Produced in Canada by Cookie Jar Entertainment (now DHX Media) and North America by Classic Media (now DreamWorks Classics), it ran from 2005 to 2007. The fourth, The Cat in the Hat Knows a Lot About That!, produced by Portfolio Entertainment Inc., began on August 7, 2010, in Canada and September 6, 2010, in the United States and is producing new episodes as of 2018. The fifth, Green Eggs and Ham, is an animated streaming television adaptation of Geisel's 1960 book of the same title and premiered on November 8, 2019, on Netflix, and a second season by the title of Green Eggs and Ham: The Second Serving premiered in 2022. Geisel's books and characters are featured in Seuss Landing, one of many islands at the Islands of Adventure theme park in Orlando, Florida. In an attempt to match Geisel's visual style, there are reportedly "no straight lines" in Seuss Landing. The Hollywood Reporter has reported that Warner Animation Group and Dr. Seuss Enterprises have struck a deal to make new animated movies based on the stories of Dr. Seuss. Their first project will be a fully animated version of The Cat in the Hat.

Театрлық қысқаметражды фильмдер

Жыл Атауы Формат Режиссер Дистрибьютор Ұзындығы Ref(s) 1942 Horton Hatches the Egg дәстүрлі анимация Боб Клампетт Warner Bros. Pictures 10 мин. 1943 Бартоломью Куббинстің 500 шляпасы stop motion Джордж Пэл Paramount Pictures 1944 Мулбери көшесінде көргенімді ойлау 1950 Джеральд МакБойнг Боинг дәстүрлі анимация Роберт Кэннон UPA және Columbia Pictures

Театрлық көркем фильмдер

Жыл Атауы Форматы Режиссер(лер) Сценарист(ер) Дистрибьютор Студия Ұзақтығы Бюджеті Сілтеме(лер) 1953 Доктор Т-ның 5000 саусағы жанды әрекет Рой Роуленд Доктор Сьюс және Аллан Скотт Columbia Pictures Стэнли Крамер компаниясы 92 мин. $2.75 млн 2000 Гринч Рождествоны қалай ұрлады Рон Говард Джеффри Прайс және Питер С. Семан Universal Pictures Imagine Entertainment 104 мин. $123 млн 2003 Топтағы мысық Бо Уэлч Алек Берг, Дэвид Мандель және Джефф Шаффер Universal Pictures және DreamWorks Pictures 82 мин. $109 млн 2008 Хортон кімді естиді! компьютерлік анимация Джимми Хейвард & Стив Мартино Синко Пол және Кен Даурио 20th Century Fox 20th Century Fox Animation Blue Sky Studios 86 мин. $85 млн 2012 Лоракс Крис Рено және Кайл Балда Universal Pictures Illumination Entertainment $70 млн 2018 Гринч Скотт Мозиер және Ярроу Чейни Майкл ЛеСье және Томми Свердлоу 90 мин. $75 млн 2026 "Шапақ ішіндегі мысық" Эрика Ривиноя және Алессандро Карлони Warner Bros. Pictures Warner Bros. Pictures Animation Белгісіз Белгісіз Бірінші Нәрсе және Екінші Нәрсе Белгісіз Белгісіз Белгісіз Белгісіз 2027 О, сен баратын жерлер! Джон М. Чу Белгісіз Белгісіз Белгісіз

Теледидар арнаулы бағдарламалары

Жыл Атауы Формат Студия Директор Авторы Дистрибьютор Ұзындығы 1966 Гринч Рождествоны қалай ұрлады! Дәстүрлі анимация Чак Джонс Продакшнс Чак Джонс Доктор Сьюс, Ирв Спектор және Боб Огл MGM 25 мин. 1970 Хортон кімді естіді! Доктор Сьюс 1971 Шапкадағы мысық Депати Фреленг Энтерпрайзес Хоули Пратт CBS 1972 Лоракс 1973 Доктор Сьюс бостандыққа шықты 1975 Хубер Блуб жолы Алан Заслов 1977 Хэллоуин Гринч түні Джерард Болдуин ABC 1980 Понтофелл Пок, сен қайдасың? 1982 Гринч Шапкадағы мысықты Гринчтейді Билл Перес 1989 Май шайқасы кітабы Бакши Продакшн Ральф Бакши Тернер 1995 Дейзи Хейд Мейзи Ханна Барбера Продакшнс Тони Коллингвуд

Телехикая

Жыл Атауы Форматы Төбешілер Авторы Студия Телеарна 1996–1998 Доктор Сьюстың керемет әлемі тікелей эфир / қуыршақ Әртүрлі Әртүрлі Джим Хенсон Продакшнс Nickelodeon 2010–2018 Шатырдағы мысық көп нәрсе біледі! дәстүрлі анимация Коллингвуд О’Хар Продакшнс Portfolio Entertainment Random House Children’s Entertainment KQED Treehouse TV 2019–2022 Жас жасыл жұмыртқа мен шұжық Gulfstream Pictures A Stern Talking To А Өте жақсы өндіріс Warner Bros. Animation Netflix