Кіріспе

Ricercar (,/r//iː//tʃ//ər/'/k//ɑr/ REEchərKAR, ritʃerˈkar) немесе ricercare (,/r//iː//tʃ//ər/'/k//ɑr//eɪ/ REEchərKARay, ritʃerˈkaːre) – Ренессанстың соңғы және барокконың басындағы аспаптық шығармалардың бір түрі. "Ричеркар" термині итальян тіліндегі "ricercare" етістігінен туындаған, ол "іздеу, табу" деген мағынаны білдіреді; көптеген ричеркарлар кейінгі шығарманың тональностьын немесе ладын "іздеу" үшін кіріспелік қызмет атқарады. Ричеркар белгілі бір мотивтің түрленуін зерттеуі мүмкін, және осы тұрғыдан алғанда, иллюстрация ретінде қолданылатын шығармаға ұқсауы мүмкін. Бұл термин сонымен қатар аспапты ойнау немесе ән салу кезінде техникалық тәсілдерді зерттейтін этюд немесе жаттығуды белгілеу үшін де қолданылады. Көбінесе қазіргі қолданыста бұл фуганың ерте түрі, әсіресе тақырыбында ұзақ ноталар қолданылатын, маңызды сипаттағы шығарманы білдіреді. Дегенмен, бұл терминнің тарихи қолданысы әлдеқайда кең. Ең танымал ричеркарлардың қатарында Бахтың "Музыкалық құрбандығында" (The Musical Offering) кездесетін клавесинге арналған екеуі және Доменико Габриеллидің соло виолончельге арналған жеті шығармадан тұратын жинағы бар. Соңғы жинақта соло виолончельге арналған жазылған ең алғашқы шығармалардың бірі бар.

Терминология

XVI ғасырда "ricercar" сөзі әртүрлі композиция түрлерін білдіруі мүмкін еді. Сол кезде терминология икемді, тіпті шалаңдыққа бой берген: композитор аспаптық пьесаны токката, канцона, фантазия немесе ричеркар деп атауы қатаң таксономия емес, көбінесе ерікті шешім болатын. Дегенмен, ричеркарлар екі негізгі түрге бөлінеді: кейде жылдам өрнектер мен пассаждармен өрілген, токкатаға ұқсас, негізінен гомофониялық шығарма, XV ғасырдың соңынан XVI ғасырдың ортасына дейін кездеседі, кейін бұл түр токката деп атала бастады; және XVI ғасырдың екінші жартысынан бастап, әр бөлімі имитациялық түрде басталатын, көбінесе вариациялық формадағы бөлімдік шығарма. Имитациялық, контрапунктік типтегі ричеркардың екінші түрі тарихи тұрғыдан маңыздырақ болып шықты және ақырында фугаға айналды. Марко Далл'Акила (шамамен 1480–1538 жылдардан кейін) полифониялық ричеркарларымен танымал болды. Ричеркарлардың екі түрінің де мысалдары Гироламо Фрескобальдидің шығармаларында, мысалы, оның "Fiori musicali" атты еңбегінде табылуы мүмкін.