Кіріспе
Британдық астроном Александр Стюарт Гершель, DCL, FRS (5 ақпан 1836 – 18 маусым 1907) – британдық астроном. Әкесі Джон Гершель мен атасы Уильям Гершельге қарағанда кем танымал болғанымен, ол метеор спектроскопиясы саласындағы алғашқы зерттеушілердің бірі болды. Сонымен қатар, ол кометалардың метеорлық шоулардың пайда болуына себеп болатынын анықтау бойынша жұмыс істеді. Гершель графигі – ең кішкентай, Гамильтондық емес көпжақты граф, ол Гершельдің Гамильтонның икосиан ойынындағы алғашқы жұмыстарының құрметіне аталған.
Alexander Stewart Herschel, DCL, FRS (5 February 1836 – 18 June 1907) was a British astronomer. Although much less well known than his grandfather William Herschel or his father John Herschel, he did pioneering work in meteor spectroscopy. He also worked on identifying comets as the source of meteor showers. The Herschel graph, the smallest non Hamiltonian polyhedral graph, is named after Herschel due to his pioneering work on Hamilton's Icosian game.
Ерте өмір және білім
Сэр Джон мен леди Маргарет Гершельдің он екі баласының екінші ұлы және бесінші баласы Гершель 1836 жылғы 5 ақпанда Оңтүстік Африканың Кейптаун маңындағы Фельдхаузенде дүниеге келді. Олар 1834 жылдан бері Джонның астрономиялық жұмысы үшін сол жақта болған еді. Оның ағасы – сэр Уильям Гершель, 2-ші баронет, ал кіші інісі Джон Гершель кіші 1837 жылы дүниеге келді. Отбасы 1838 жылғы 11 наурызда Англияға қайтып келді, бұл Виктория патшайымының таққа отыруына бірнеше апта бұрын болды. Жеке білім алғаннан кейін Александр 1851 жылы Лондондағы Клэпхэм грамматикалық мектебіне жіберілді, оның директоры Чарльз Притчард болды, ол кейіннен астрономия профессоры атанды. 1855 жылы ол Кембридждегі Тринити колледжіне түсіп, 1859 жылы 20-шы «ранггер» (wrangler) болып бітірді, ал 1877 жылы магистр (M.A.) дәрежесін алды. Оқу кезінде ол Джеймс Клерк Максвеллге «екі таяқты шайтан» деп аталатын құрал арқылы айналу механизмін суреттеуге көмектесті. Кембриджден Гершель 1861 жылы Лондондағы Корольдік кен мектебіне өтіп, өмірінің соңына дейін жалғастырған метеорларды бақылауды бастады. Ол ерте кезде, негізінен метеорологиялық тақырыптарда, Британдық метеорологиялық қоғамға мақалалар жазды, ал 1863 және 1867 жылдар аралығында «Intellectual Observer» журналына көптеген мақалаларын жариялады.
Мансап
1866-1871 жылдары Гершель Глазгодағы Андерсон университетінде табиғаттану философиясы және механикалық және тәжірибелік физика бойынша лекция оқыды, сондай-ақ профессор болды. 1871-1886 жылдары ол Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Дурхам университетінің ғылым колледжінде физика және тәжірибелік философияның алғашқы профессоры болды. Дурхам колледжінде Гершель жаңадан құрылған зертхананы, негізінен жеке күш-жігерімен, аппараттармен жабдықтады, олардың кейбіреуін өзі жасады. Колледж Армстронг колледжі ретінде жаңа ғимараттарға көшкен кезде, жаңа Гершель физикалық зертханасы оның құрметіне аталды. Гершель құлап түсетін жұлдыздарды байқауларын ұзақ жылдар бойы қолжазба дәптерлерінде мұқият тіркеді. Ол сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпірінен хат алысқан басқа бақылаушылардың нәтижелерін жинақтау, қысқарту және талқылау бойынша маңызды жұмыс істеді. Роберт П. Грегпен бірге ол метеор ағындарының сәулелі нүктелерінің кеңінен қамтылған каталогтарын жасады, олардың ең маңыздылары Британдық қауымдастықтың 1868, 1872 және 1874 жылғы есептерінде жарияланды. Гершельдің жеке есептеген кометалардың сәулелі нүктелерінің тізімі 1875 жылғы есепте бар. Ол Британдық қауымдастықтың "жарық метеорларды байқау" комитетінің хатшысы болды және 1862 жылдан 1881 жылға дейін байқалған ірі метеорлар мен метеорлық ғылымның дамуы туралы жылдық есептер дайындады. Британдық қауымдастық үшін (1874-1881) ол өзі, Ньюкаслдағы әріптесі Джордж А. Лебур және Джон Т. Данннан тұратын, белгілі бір тау жыныстарының жылу өткізгіштігін анықтау үшін құрылған комитеттің есептерін дайындады. Ол 1872 жылдан 1880 жылға дейін ақпан айында "Корольдік астрономиялық қоғамның айлық хабарламалары" үшін метеориттік астрономия туралы жылдық есептерді дайындады және "хабарламаларға" көптеген басқа маңызды мақалалар жариялады. 1872 жылғы маусымда ол метеорлардың (Андромидалар) және кометалардың (Била кометасы) арасындағы байланысты көрсетті және сол жылдың 27 қарашасында қайталанатын метеорлық жауынды болжады. Гершель жұлдыздар арасындағы метеорлардың жолын өте дәл анықтау қабілетіне ие болды. Джованни Шиапарелли қарашадағы Леонидтердің сәулелі нүктесін анықтағаннан кейін, олардың орбитасы 1866 жылғы Темпель кометасының (55P/Tempel–Tuttle) орбитасымен сәйкес екенін анықтады. 1864 және 1873 жылдары ол екі Геминид метеордың жарқын жасыл түсті екенін байқады. Метеориттік астрономиядан басқа, Гершель физика ғылымының көптеген салаларына қызығушылық танытты және 1889 жылы Лондонның Физикалық қоғамының, ал 1892 жылы Өнер қоғамының мүшесі болды. Ол Nature журналына жиі мақалалар жазды, оның 1883 жылғы "The Matter of Space" мақаласы ерекше атақты. Ол фотографиямен көп айналысты, ал 1893 жылы Әуесқой фотосуретшілер қауымдастығы Британдық мұражайдың портрет галереясы үшін Оңтүстік Кенсингтон мұражайына Александр Гершельдің үлкейтілген көміртектік портретін сыйлады. Гершель 1867 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болды, ал 1884 жылғы 12 маусымда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, бұл құрмет оның атасы, әкесі және кіші інісі Джонға бұрыннан берілген еді. 1886 жылы ол профессорлық қызметінен бас тартып, Дурхам университетінің азаматтық құқық докторы атанды. 1888 жылы ол отбасының басқа мүшелерімен бірге Слаудағы үйге қайта қоныстанды, қазір ол Обсерватория үйі деп аталады, онда оның бабасы сэр Уильям Гершель тұрған. Ол өмірінің соңына дейін осы жерде тұрып, зерттеулермен айналысты, бірақ 1905 жылғы күн тұтылуын байқау үшін Испанияға сапар жасады.
Өлім
Ол 1907 жылдың 18 маусымында Обсерватория үйінде отбасы құрмай қайтыс болды және Уптон-кум-Чалвейдегі Сент-Лоуренс шіркеуінің ғибадатханасында, оның атасы жатқан жерге жерленді.