Кіріспе

Американдық музыкант (1942–1995)

Холмс Стерлинг Моррисон кіші (29 тамыз 1942 – 30 тамыз 1995) – американдық гитарист, ең танымал Velvet Underground рок-тобының негізін қалаушы мүшелерінің бірі, көбінесе электр гитарада, кейде бас гитарада ойнайтын және қосымша вокал айтатын. Лу Рид, Даг Юл, Джон Кейл, Морин Такер және Нико сияқты, Моррисон жеке альбом шығармаған және өзінің атымен жазбалар жасаған емес. Дегенмен, ол гитарист ретінде топтың дыбысының маңызды бөлігі болды, оның перкуссиялық және синкопациялық ырғақты ойнауы, сондай-ақ мелодиялық жетекші партиялары Лу Ридтің импровизациялық ырғақтары мен гитара рифтеріне керемет үйлесім табуға мүмкіндік берді. Моррисон болашақ Velvet Underground барабаншысы Морин Такермен бала кезінде, оның ағасы Джим арқылы танысты, ол Моррисонмен бірге Нью-Йорктің Левитаун қаласындағы Дивизион-авеню орта мектебінде оқыды. Бастапқыда трубада ойнаған Моррисон, оның мұғалімі әскерге шақырылғаннан кейін гитараға ауысты. Моррисон Нью-Йорк қалалық колледжінде ағылшын тілін оқыды. Сиракуз университетінде досы Джим Такерді аралағанда, ол Такердің досы және ағылшын тілінің студенті Лу Ридпен кездесті. 1964 жылы Рид бітіргенге дейін олар 1963 жылы Нью-Йоркте қайта кездесті. Осы кезде Рид Джон Кейлмен танысып, топ құруға ниеттенді, сондықтан олар Моррисонмен кездескенде, оны қатарына қосылуға шақырды.

"Кедегелі жер асты" (1965-1971)

Рид, Кейл, Моррисон және перкуссионист Ангус МакЛайз Velvet Underground тобының бастапқы құрамын құрады, олар Майкл Лидің сол аттас садомазохистік романынан ат алды. Рид ән шырқап, гитарада ойнады, Моррисон гитарада, Кейл виола, бас және клавишатурада ойнады, ал МакЛайз бонго, қол барабандары, табла, домбыралар мен цимбалда орындады. Біраз уақыттан кейін МакЛайздың орнын Морин Таккер басты. Моррисон көбінесе топтың алғашқы екі альбомында гитарада ойнады, бірақ Кейл, топтың әдеттегі басисті, студияда немесе сахнада виола немесе клавишатурада ойнағанда, Моррисон көбінесе бас гитарада ойнады. Кейбір әндерде ("Heroin" және "Sister Ray") Рид пен Моррисон әдеттегі гитараларда, ал Кейл виола мен Vox Continental органда, бас гитарасыз орындады. Кем дегенде үш әнде Кейл пианино мен бас, ал Рид пен Моррисон гитарада орындады, олар "I'm Waiting for the Man", "Femme Fatale" және "White Light/White Heat" болды, ал Кейл Рид пен Моррисонмен бірге гитарада виола мен бас орындаған екі ән болды: "Here She Comes Now" және "The Black Angel's Death Song", олардың біріншісінде Кейл пианинода да орындады. Моррисон жақсы басист болғанымен ("Sunday Morning", "Venus in Furs", "All Tomorrow's Parties" және "Lady Godiva's Operation" әндерінде орындаған нөмірлерінен көрінеді), ол бұл аспапта ойнауды ұнатпады. Кейл 1968 жылы топтан кеткеннен кейін, Моррисон көбінесе тек гитарада ойнады; алайда, фотосуреттерде ол Кейлдің орнын басатын Дуг Юл органмен айналысқанда, белгілі бір әндерде бас гитарада ойнағанын көрсетеді. Сонымен қатар, Моррисон жиі қосымша вокалдарды орындады және кейде жетекші вокалды да орындады ("The Murder Mystery" шығармасында Ридтің өлеңдерінің көп бөлігін оқыды және "I'm Sticking With You" әнінде бір шумақты орындады). Моррисон бірнеше рет топтың тұңғыш альбомынан "Venus in Furs" әнінің Velvet Underground тобының барлық әндерінің арасында ең сүйіктісі екенін айтты, себебі ол топтың осы бір әнмен басқаларына қарағанда көбірек жетістікке жеткенін сезінді. 1970 жылы топ Нью-Йоркке қайтып келгенде, Макс Канзас-Ситиде жаз бойы концерттер берді. Моррисон Нью-Йорк қалалық колледжінде бакалавр дәрежесін алуға мүмкіндік алды. 1970 жылдың тамызында Рид топтан даулы жағдайда кеткеннен кейін, ол Velvet Underground тобында жетекші гитарист ретінде қалды. Алайда, 1971 жылы ол Остиндегі Техас университетінде магистратураны бастады, онда ортағасырлық әдебиет бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Моррисонның топпен соңғы өнер көрсетуі 1971 жылдың 21 тамызында Либерти-холлда (Хьюстон, Техас) өтті. Топ Нью-Йоркке қайтып оралғанда, Моррисон бос чемоданды жинап, ұшақтың қақпасына дейін олармен бірге жүрді, содан кейін ол Техаста қалатынын және топтан кететінін айтты, ол топтың соңғы негіз қалаушысы болды.

"Кепілден кейінгі" жер асты өмірі (1971-1990)

Моррисон 1970 жылдардың ортасында табысын арттыру үшін Хьюстон буксирлерінде палуба жұмысшысы болып жұмыс істей бастады; бірнеше жыл өткен соң оқытушылық тағылымдамасынан айырылуға мәжбүр болғаннан кейін, ол теңіз саяхаттарына капитан ретінде лицензия алды және Хьюстон буксирінің капитаны болды, бұл мамандықты 1980 жылдар бойына атқарды. Моррисонның Техас астанасындағы қызметі оны жергілікті музыка қауымдастығының жақсы көретін және құрметтейтін мүшесіне, сондай-ақ ықпалды тұлғаға айналдырды. 1970 жылдардың соңында Джон Кейлдің жаңа өркендеу кезеңінде Моррисон кейде Остин қаласындағы «Армадилло әлемдік штаб-пәтері» сияқты сахналарда бұрынғы әріптесімен бірге ойнады. 1980 жылдардың ортасынан бастап ол Кейл, Рид және әсіресе сол кезде жеке карьерасын бастаған Такермен уақыт-уақыт жазбалар жасады немесе бірге өнер көрсетті. Моррисон 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында оның концерттік тобының құрамында болды.

Velvet Underground тобының қайта қосылуы

1992 жылы Рид, Кейл, Моррисон және Такердің Velvet Underground тобының негізгі құрамы гастрольдік тур және мүмкін болатын альбом үшін қайта бірігуге шешім қабылдады. Моррисон 1968 жылы Кейлдің орнын алған Даг Юлдің дыбысты толықтыру үшін қосылуы керек екенін айтты, бірақ Рид пен Кейл бұған қарсылық танытты. 1993 жылы топ Еуропа бойынша кеңінен гастрольдеді, кейде жетекші орында, кейде U2 тобына қолдау көрсетті. Моррисонның ойнауы өте жақсы деңгейде болды, оның өнер көрсетулері көбінесе жоғары бағаланды. Алайда, тур аяқталған кезде қарым-қатынастар қайтадан нашарлап, АҚШ-қа гастрольдік тур және MTV Unplugged альбомын жазу жоспарлары күштен шықты. Осының салдарынан еуропалық тур Velvet Underground үшін соңғы тур болды. 1994 жылы Моррисон Морин Таккердің тобымен бірге гастрольдік турға қатысты.

Өлім

1994 жылдың соңында Моррисонға Ходжкин емес лимфома диагнозы қойылды; денсаулығы нашарлағандықтан ол енді гитара шерте алмады. Оны бұрынғы топтастары Рид пен Такер басып барды; Ридтің айтуынша, Моррисонды соңғы рет көрісінде ол төсекке жатып, салмағы мен шашынан айырылған, бірақ лимфомасына ешқандай шағым айтпады және оны "күзгі жапырақтардың түсуі" деп сипаттады. Моррисон 1995 жылдың 30 тамызында, 53 жасқа толып бір күн өткен соң Ходжкин емес лимфомадан қайтыс болды. "Velvet Underground" тобының тағы бір мүшесі Даг Юл оның өлімінен кейін Моррисонға некролог жазды. 2001 жылдың наурыз айында Моррисонды Оңтүстік-Батыс фестивалі аясында Остин музыкалық сыйлықтарында құрметпен еске алды. Джон Кейл Алехандро Эсковедомен бірге Моррисонның Хьюстон кеме каналында буксир капитаны болып жұмыс істеген кезін еске түсіретін, 1995 жылы жазылған "Tugboat" әнін орындады, ал ол "Some Friends" әнін орындады, бұл ән Моррисонның естелігіне арналған. Сол жылы Стерлинг туралы SXSW панелі табысты өткізілді, онда Кейл және басқалар достарын еске алды. Моррисон сол жылы The Austin Chronicle газетінде "Velvet Underdog" атты ауызша тарихтың тақырыбы болды.

Жеке өмір

Моррисонның тірі қалған отбасының құрамында оның әйелі Марта (1971 жылы үйленген), ұлы Томас және қызы Мэри Энн бар. Олардың барлығы Нью-Йорк штатының Покипси қаласында тұрады. Үшінші альбомнан бастап Моррисон көбінесе жетекші гитарашы рөлін өзіне алды, ал Рид ән айту мен ырғақтық ойнауға көбірек назар аударды. Моррисон мен Ридтің гитаралары бір-бірін толықтыратын, екеуі де жетекші және ырғақтық партияларды алмастырып ойнайтын, кімнің жетекші немесе ырғақтық екендігіне қатысты белгілі бір рөлдер болмады. Ридтің импровизациялық және эксперименталды гитара стиліне қарағанда, Моррисоннің стилі көбінесе синкопталған, соққылырақ және таза мелодиялық жетекші партияларымен ерекшеленді. Рид қайтыс болған әріптесінің гитарада ойнауын жоғары бағалап, Дэвид Фриккеге былай деді: "Кейде оның гитарада ойнауы оның атындай – стерлингтей керемет деп ойлаймын. Ол өте күрделі. Бірақ оның тіпті жылдам ноталарда да әсемдігі мен сымбаттылығы бар. Маған жүз гитара ойнатсаң, мен Стерлингті бірден тани аламын".

Ән жазу

Рид негізгі авторы болғанымен, Моррисон мен Кейлдің екеуі де әндер жазуға кредиттерде көрсетілгеннен гөрі көп үлес қосқан деген пікір бар. Өйткені Моррисон кейін Виктор Бокриске былай деді: "Лу әндерге көп авторлық құқық алғысы келді, сондықтан біз оған барлық альбомдарда осы құқықты бердік. Осылайша ол қуанышқа кенелді. Ол 'Loaded' альбомындағы барлық әндердің құқығын алды, енді ол андеграундтың абсолютті және жалғыз генийі деп есептеледі, бірақ бұл рас емес. Менің көптеген әндерімнің авторларымен бірлесіп жазылуы керек еді, Джон Кейлге де осы айтуға болады. Баспа компаниясы 'Үш тіс' деп аталды, себебі біз үш адам қатыстық. Лудың үлкен үлесін ешқашан жоққа шығармаймын, ол біздің үшеуіміздің ішіндегі ең жақсы ән жазушы. Бірақ ол барлық мақтауды өзіне алғысы келді, тіпті бізден де көп қалады, және ол оны алды, бейбітшілікті сақтау үшін."

Velvet Underground тобының дискографиясы

Тек Моррисон қатысқан жазбалар тізімделген. Топтың толық дискографиясы үшін Velvet Underground туралы мақалаға қараңыз.