Кіріспе

Уақытты белгілейтін құрылғы

Уақыт шары – уақытты белгілейтін құрылғы. Ол алдын ала белгіленген уақытта түсірілетін үлкен, боялған ағаштан жасалған немесе металл шардан тұрады, негізінен теңіздегі кемелердегі навигаторлардың теңіз хронометрлерін дұрыс орнатылғанын тексеруіне мүмкіндік береді. Теңізде бойлықты анықтау үшін уақытты дәл есептеу өте қажет. Уақыт шары электронды уақыт сигналдарымен алмастырылғанмен, кейбір уақыт шарлары тарихи туристік орындар ретінде әлі де қолданыста.

Тарих

Кішкентай доптың құлауы ежелгі заманда адамдарға уақытты көрсетудің бір жолы болды. Ежелгі грек сағаттары осы жүйемен қаланың басты алаңында орналасқан, мысалы, Александрдан кейінгі дәуірдегі Газа қаласында, және Прокопийдің "Салыныстар туралы" кітабында сипатталғандай. Уақыт доп станциялары күн мен жұлдыздардың орналасуын бақылап, осыған сәйкес сағаттарын реттеді. Алғашқыда олар обсерваторияда орналасуы тиіс болды, немесе станцияда өте дәл сағатты қолмен обсерватория уақыты бойынша реттеуі керек еді. 1850 жыл шамасында электр телеграфтың енгізілуінен кейін, уақыт доптарын орташа уақыт көзінен алыс орналастырып, қашықтан басқару мүмкін болды. Алғашқы заманауи уақыт допы 1829 жылы Англияның Портсмут қаласында оның ойлап тапқан авторы, Корольдік теңіз флотының капитаны Роберт Ваукоппен орнатылды. Одан кейін Ұлыбританияның ірі порттарында (Ливерпульді қоса) және теңіз әлеміндегі басқа да порттарда пайда болды. Сол сәттен бері уақыт допы күн сайын сағат 13:00-де төмен түседі. Ваукоп өзінің жобасын Англияға келген американдық және француз елшілеріне ұсынды. Осы концепцияның қазіргі нұсқасы 1907 жылдың 31 желтоқсанынан бері Нью-Йорк қаласының Таймс-скверінде Жаңа жылды қарсы алу мерекесінде қолданылып келеді; сағат 23:59-да Таймс-сквердің төбесіндегі бағанадан жарықтандырылған доп, түнгі ортаға дейін қалған алпыс секунд ішінде төмен түсіріледі. Бұл шараны ұйымдастырушылардың бірі Вестерн-Юнион ғимаратындағы уақыт допының жұмыс істеуін көргеннен кейін шабыттанды.

Әлем бойынша

Алпыстан астам уақыт шары қазірге дейін сақталып қалған, бірақ олардың көпшілігі енді жұмыс істемейді. Бар уақыт шарларының арасында:

Канада

Квебек цитаделі, Квебек қаласы енді шындық емес. Өзеннен анық көрінетін және бақылау үшін меридианға қарай бағытталған 20-ғимарат, сондай-ақ Доп үйі деп белгілі, бұрынғы обсерватория және уақыт доп мұнарасы.