Кіріспе

Американдық боксшы (1858–1918)

Джон Лоуренс Салливан (15 қазан 1858 – 2 ақпан 1918), жанкүйерлері арасында жай ғана Джон Л. деп танылған және баспасөз "Бостонның күшті жігіті" деп атаған американдық боксшы. Ол қолғаппен бокс бойынша алғашқы ауыр салмақ чемпионы ретінде мойындалды, ол 1882 жылдың 7 ақпанынан 1892 жылдың 7 қыркүйегіне дейін де-факто билік етті. Сонымен қатар, ол Лондонның жүлделік сақина ережелері бойынша жалаңаш қолмен бокс бойынша соңғы ауыр салмақ чемпионы ретінде танылады, 19 ғасырдың соңындағы Американың мәдени символы, мүмкін, алғашқы бокс жұлдызы және сол дәуірдегі әлемдегі ең көп жалақы алатын спортшылардың бірі. Оның мансабы туралы газеттердегі жазбалар, әсіресе чемпионат жекпе-жектері туралы соңғы хабарламалар жиі бетке шығып, басты мақалалар ретінде жарияланды, бұл АҚШ-та спорт журналистикасының пайда болуына әкелді және бокс жарыстарын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау және жүлделік жекпе-жектерді фотоға түсіру бойынша халықаралық үлгіні қалыптастырды.

Ерте өмір

Салливан 1858 жылдың 15 қазанында Массачусетс штатының Бостон қаласындағы Роксбери ауданында дүниеге келді. Оның әкесі Майкл Салливан Ирландиядан, Аббейдорни, Керри округынан, анасы Кэтрин Келли Атлон, Вестмит округынан келген иммигранттар еді. Ол туған Бостонындағы мемлекеттік мектептерде оқыды, Дуайт грамматикалық мектебіне қатысып, академиялық жағынан жақсы жетістіктерге қол жеткізді. Салливанның ата-анасы ұлының католик дінінде қызмет етуін, священник болуын қалады. 1883-1884 жылдары Салливан тағы бес боксшымен бірге пойызбен елдің барлық аймақтарына сапар жасады. Олар 238 күн ішінде 136 қала мен қалашықта 195 жекпе-жек өткізуге жоспарлаған. Сапарды насихаттау үшін Салливан тур кезінде кез келген адаммен Квинсберри ережесі бойынша 250 долларға боксқа түсе алатынын жариялады. Ол тур барысында 11 адамды нокаутқа жіберді. Салливанның заманында бокс бойынша ресми титулдар болған жоқ. Ол 1882 жылдың 7 ақпанында Миссисипи штатының Галфпорт қаласының жанындағы Миссисипи қаласында Пэдди Райанды жеңгеннен кейін чемпион атанды. Қазіргі заманғы сарапшылар Райанды «Американың ауыр салмақ чемпионы» деп атады, бірақ Райанның «әлем чемпионы» болғаны күмәнді еді, өйткені ол Салливан сияқты халықаралық деңгейде бәсекелеспеген. Қазіргі заманғы сарапшыларға сәйкес, Салливан алғаш рет 1888 жылы Францияда Чарли Митчеллмен жұдырықтасқанда немесе 1889 жылы жоспарланған 80 раундтық жекпе-жектің 75-ші раундында Джейк Килрейнді нокаутқа жібергенде ауыр салмақтағы әлем чемпионы деп танылды. Бірінші ауыр салмақтағы әлем чемпионы – 1870 жылы Луизиана штатының Кеннер қаласында Том Алленді жеңген Джем Мейс болды, бірақ сол кездегі көбінесе ирланд-американдық бокс қауымдастығы британдықтарға қарсы сезімге ие болғандықтан оны елемеді. Қазіргі заманғы сарапшылар «әлемнің ауыр салмақ чемпионаты» деп айтқанда, олар 1887 жылдың 8 тамызында Бостонда Салливанға табыс етілген чемпиондық белбеуді меңзеген болуы мүмкін. Белбеуде «АҚШ азаматтары Чемпиондардың чемпионы Джон Л. Салливанға сыйлық ретінде табыс етті» деген жазу болды. Оның орталық бөлігінде АҚШ, Ирландия және Ұлыбританияның тулары бейнеленген. Митчелл Англияның Бирмингем қаласынан келді және 1883 жылы Салливанмен жұдырықтасып, оны бірінші раундта нокаутқа жіберді. Олардың үшінші кездесуі 1888 жылы Францияның Шантильли қаласындағы шатоның аумағында өтті, бұл кезде жаңбыр жауып тұрды. Жекпе-жек екі сағаттан астам уақытқа созылды, соңында екеуін де тану мүмкін болмады, сондықтан екеуі де қолдарын көтеріп соққы беруге шамалары жетпеді. Екеуі де жалғаса алмады, ал жекпе-жек тең деп танылды. Осы кезде жергілікті жандармерия келді және Митчеллді тұтқындады. Ол бірнеше күн түрмеде отырды, кейін жергілікті судья айыппұл салды, өйткені Францияда жалаңаш қолмен бокс жасау заңсыз еді. Салливанға заңнан қашуға көмектесті және ол Англия арнасынан өтіп, келесі бірнеше аптасын Ливерпульде сауығумен өткізді.

Чарли Митчеллдің жекпе-жегі

1888 жылдың наурыз айында Салливан ағылшын кәсіпқой боксшысы Чарли Митчеллмен 39 раундқа дейін шаршағанша жұдырыққа түсті; нәтиже тең болды.

Килрейн шайқасы

Килрейн жекпе-жегі бокс тарихындағы шешімді кезең саналады, себебі ол Лондонның жүлделі ринг ережелері бойынша өткен соңғы әлем чемпионаты жекпе-жегі болды, демек, ауыр салмақтағы соңғы қолмен соққымен өткен жекпе-жек еді. Бұл АҚШ-та ұлттық баспасөзде кеңінен жарияланған алғашқы спорттық оқиғалардың бірі де болды. Газеттер алғаш рет жекпе-жек алдында кең ауқымды жарияланымдар жасады, оның ішінде жауынгерлердің жаттығулары мен жекпе-жектің қайда өтетіні туралы болжамдар да бар еді. Жаңа Орлеан қолмен жекпе-жектің дәстүрлі орталығы болған, бірақ Луизиана губернаторы бұл жекпе-жекті штабта өткізуге тыйым салған. Салливан бірнеше ай бойы Нью-Йорктегі Белфаст қаласында жаттықтырушы Уильям Малдунның жетекшілігімен дайындықтан өтті, оның басты мәселесі Салливанды спирттік ішімдіктерден аулақ ұстау болатын. Белфасттағы Салливанның жаттығулары туралы мәліметтерді танымал журналист Нелли Блай жазып, «Нью-Йорк әлемі» газетінде жариялады. Рочестерлік журналист Арч Мерриллдің сөзіне қарағанда, Салливан кейде күзетшісінен «қашып» кетіпті. Белфаст ауылында: «Джон Л. тағы босады! Малдунды шақырыңдар!» деп айқайлаған. Малдун чемпионды бардан алып, жаттығу лагеріне қайтарған. 1889 жылдың 4 шілдесінде Кентукки газеттерінің бірі былай деп хабарлады: «Келесі дүйсенбіде Луизианада өтетін Салливан – Килрейн жекпе-жегі қазіргі таңда спорт әлемінде ең көп талқыланып жатқан оқиға». Жүлде қоры 20 мың доллар және алмаз әлем чемпионаты белбеуі болды. 1889 жылдың 8 шілдесінде шамамен 3000 көрермен арнайы пойызға отырып, құпия орнына бет алды, ол Миссисипи штатының Хаттисбург қаласының оңтүстігіндегі Ричбург екені белгілі болды. Жекпе-жек сағат 10:30-да басталды, ал бастапқыда Салливан жеңіледі деп күтілді. Бір газетте былай делінген: «Бірінші құлау және бірінші қан Килрейнге тиесілі болды, бірақ бірінші нокдаунды Салливан жасады». «Килрейн Салливанды ешқашан құлатпады». Салливан 44-раундта құсып кетті. Алайда, чемпион екінші деміне келді және жағдайды өзгерте алды. Ауыр сыннан кейін Килрейннің менеджері 75-ші раундтан кейін жеңілісті мойындады. Миссисипи губернаторы әр жекпе-жектің үшін 1000 доллар сыйлық тағайындады. Бүгінде жекпе-жек өткен орында, 59-шы тас жолдың жанында тарихи белгі орнатылған, ал оқиға болған жер арқылы өтетін Салливан-Килрейн жолы жекпе-жекті мәңгі есте сақтайды.

Кейінгі мансап

Салливан келесі үш жыл бойы өзінің титулын қорғамады. Осы кезеңде ол 1889 жылы Американың тұңғыш қауырсын салмақтағы бокс чемпионы болған ирланд боксшысы Айк Вейрдің досы және қолдаушысы болды. Вейр мен Салливан екеуі де Бостон қаласында туған, ал Салливан кейде Вейрдің жекпе-жектеріне қатысты. Салливан 1892 жылы өзінің титулын "Джентльмен Джим" Корбетке қарсы қорғауға келісті. Бұл жекпе-жек 7 қыркүйекте Нью-Орлеан қаласында өтті. Кешкі сағат 9-да, қазір Байвотер деп аталатын Тоғызыншы Уордтың жоғарғы бөлігіндегі электр шамдарымен жарықтандырылған Олимпиада клубында басталды. Билет бағасы 5 доллардан 15 долларға дейін (2020 жылы шамамен 142 доллардан 426 долларға дейін) болғанмен, зал 10 000 адамға толып кетті. Ауыр салмақтағы бұл жекпе-жек Маркиз Квинсбери ережелері бойынша өтті, бірақ ол бұл ереже бойынша өткен алғашқы титулдық жекпе-жек емес, сондай-ақ бокс қолғаптарын пайдаланған алғашқы титулдық жекпе-жек те емес. Корбет жас және жылдам болды, оның бокс техникасы Салливанның қимылсыз және шабуылға шығу стилін оңай болдырмады. 21-ші раундта Корбет сол қолымен "бүкіл зал естіген" күшті соққы берді, ол Салливанды біржола құлатты. Салливан есептен шығарылды, ал Корбет жаңа чемпион деп жарияланды. Салливан аяғына тұрғанда, ол жиналған көрермендерге былай деді: "Егер мен жеңіліске ұшырасам, онда мені американдық жеңгеніне қуаныштымын". 1895 жылы Салливан мен Пэдди Райан "Виклоу почташысы" мюзиклінің гастрольдік труппасына қосылып, спектакль алдында көрсетімдік бокс матчтарын ұсынды. Салливан жалаңаш қолмен соңғы чемпион деп есептеледі, өйткені одан кейін ешкім жалаңаш қолмен жекпе-жек өткізбеді. Дегенмен, Салливан 1880 жылы Квинсбери маркизінің ережелері бойынша қолғаппен шайқасқан, ал өмірінде барлығы үш рет жалаңаш қолмен жұдырықтасқан (Райан 1882, Митчелл 1888 және Килрейн 1889). Оның жалаңаш қолмен жұдырықтасатын бейнесі 1888 жылдан бастап 1892 жылғы Корбетпен болған жекпе-жекке дейін сирек өткізген жекпе-жектерінің жалаңаш қолмен болғандығынан қалыптасты. Салливан Массачусетс штатының Абингтон қаласына зейнетке шықты, бірақ келесі 12 жылда бірнеше көрсетімдерге қатысты, соның ішінде Том Шаркиге қарсы үш раундтық және 1905 жылы Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында Джим МакКормикке қарсы соңғы екі раундтық жекпе-жектерге қатысты. Ол бокстан басқа да қызметтермен айналысты, мысалы сахна актері, лектор, танымал бейсбол төрешісі, спорт журналисі және бар иесі болды. Өмірінің соңғы жылдарында Салливан өмір бойы ішімдікке тәуелділігінен бас тартып, тыйым салу туралы лекция оқыды.

Өлім

Боксшының ұзақ жыл бойы шектен тыс тамақтануы мен ішімдікке құмар болуы, сондай-ақ көптеген жекпе-жектерге қатысуы оның денсаулығына зиян келтірді. Ол сол замандағы боксшылардың көпшілігі сияқты ұзақ өмір сүрмеді. Салливан 59 жасында Массачусетс штатының Абингтон қаласындағы үйінде жүрек ауруынан қайтыс болды деген болжам бар. Салливан Бостон қаласының Рослиндель ауданындағы Ескі Кальварий зиратында жерленген. Ол қалтасында 10 доллармен (2018 жылы шамамен 180 долларға тең) қайтыс болды. Салливан қайтыс болған округ мәліметінше, оның мүлкі 3675 долларды құрады.

Мұра

Салливан 1990 жылы Халықаралық бокс даңқы залына енгізілді, ол залының алғашқы құрамының мүшесі болды. Оның 47 жеңісі, 1 жеңілісі және 2 тең түсуі болды, соның ішінде 38 жеңіс нокаутпен, бірақ көптеген дереккөздер оның нақты көрсеткіштерімен келіспейді. Салливан жаттыққан сарай әлі де Нью-Йорк штатының Белфаст қалашығында тұр және қазір Бос қолмен бокс даңқы залы болып табылады. Салливан мен Корбеттің 1892 жылғы тарихи жекпе-жегі 1942 жылғы Warner Brothers компаниясының «Gentleman Jim» атты тамыр тарихында бейнеленген, бұл олардың қарым-қатынасының қияли есебі. Уорд Бонд Салливанды ауыр салмақтағы чемпионның шарпыған, мақтанғаны ретінде, ал титулын жоғалтқаннан кейін – мейірімді, сезімтал және жақсы спортшы ретінде бейнеледі. Он алты жыл өткен соң, актер Рой Дженсон Стенли Эндрюс жүргізген «Өлім аңғарының күндері» атты телесериалдың 1958 жылғы «Қомаршы мен ханым» эпизодында Салливан рөлін ойнады. Оқиғада Салливан елдің аймақтарына саяхат жасап, Бак Джаррикоға (Хал Бейлор) қарсы көрмелік жекпе-жек өткізеді. Мектепті жөндеуге арналған қаржы жоғалып кеткенде, мұғалім Рут Стюарт (Кэтлин Кейс) және құмар ойыншы Брэд Форрестер (Марк Дана) екеуі де сыртқы көрініске сүйене отырып, теріс айыпталады. Flogging Molly тобы 2017 жылғы «Life Is Good» альбомында «The Hand of John L. Sullivan» атты әнінде Салливан туралы айтты.

Кәсіби бокс жазбасы

Жоқ. (No) НәтижеЖазуOpponentTypeРаунд, уақытКүніОрынЕскертулер51Жеңіліс47–1–2 Джеймс Дж. КорбеттKO21, 7 қыркүйек 189250Жеңіс47–0–2 Джейк КилрейнKO75 (? )8 шілде 188949Тең46–0–2 Чарли МитчеллPTS3910 наурыз 188848Жеңіс46–0–1 Уильям СэмюэлсTKO3 (3)5 қаңтар 188847Тең45–0–1 Пэтси КардиффPTS618 қаңтар 188746Жеңіс45–0 Пэдди РайанKO3 (? )13 қараша 188645Жеңіс44–0 Фрэнк ХеральдTD2 (? )18 қыркүйек 188644Жеңіс43–0 Доминик МаккаффриPTS7 (6)29 тамыз 188543Жеңіс42–0 Джек БёркPTS513 маусым 188542NC (Бәсекеге қатысу жоқ)41–0 Пэдди РайанNC1 (4)19 қаңтар 188541Жеңіс41–0 Альф ГринфилдPTS412 қаңтар 188540Жеңіс40–0 Альф ГринфилдTD2 (? )18 қараша 188439Жеңіс39–0 Джон ЛафлинKO4 (? )10 қараша 188438Жеңіс38–0 Энос ФиллипсKO4 (? )2 мамыр 188437Жеңіс37–0 Уильям ФлемингKO1 (4)1 мамыр 188436Жеңіс36–0 Дэн ГенриKO1 (4)29 сәуір 188435Жеңіс35–0 Ал МарксKO1 (4)10 сәуір 188434Жеңіс34–0 Джордж М. РобинсонDQ4 (4)6 наурыз 188433Жеңіс33–0 БуйкеKO1 (? )Ақпан 188432Жеңіс32–0 Джеймс ЛэнгKO1 (4)6 ақпан 188431Жеңіс31–0 Сильвестр Ле ГуриффKO1 (4)1 ақпан 188430Жеңіс30–0 Фред РобинсонKO2 (? )12 қаңтар 188429Жеңіс29–0 Джефф ТомпкинсKO1 (? )Қаңтар 188428Жеңіс28–0 Майк ШиэнTKO1 (? )4 желтоқсан 188327Жеңіс27–0 Моррис ХефиKO1 (? )26 қараша 188326Жеңіс26–0 Джим МайлзTKO1 (? )3 қараша 188325Жеңіс25–0 Джеймс МаккойTKO1 (? )17 қазан 188324Жеңіс24–0 Герберт СлэйдTKO3 (4)6 тамыз 188323Жеңіс23–0 Чарли МитчеллTKO3 (? )14 мамыр 188322Жеңіс22–0 Гарри ГилманKO3 (? )25 қаңтар 188321Жеңіс21–0 П.Дж. РентцлерTKO1 (4)17 қараша 188220Жеңіс20–0 Чарли О’ДоннеллKO1 (? )30 қазан 188219Жеңіс19–0 С.П. СтоктонKO2 (? )16 қазан 188218Жеңіс18–0 Генри ХиггинсTKO3 (4)23 қыркүйек 188217Жеңіс17–0 Джо КоллинзPTS417 шілде 188216Жеңіс16–0 Джимми ЭллиоттKO3 (? )4 шілде 188215Жеңіс15–0 Джон МакДермонтTKO3 (? )20 сәуір 188214Жеңіс14–0 Пэдди РайанRTD9 (? )7 ақпан 188213Жеңіс13–0 Джек БёрнсKO1 (4)3 қыркүйек 188112Жеңіс12–0 Капитан Джеймс ДалтонKO4 (4)13 тамыз 188111Жеңіс12–0 Дэн МаккартиKO1 (? )21 шілде 188110Жеңіс10–0 Фред КросслиKO1 (4)11 шілде 18819Жеңіс9–0 Джон ФлудKO8 (? )16 мамыр 18818Жеңіс8–0 Стив ТейлорTKO2 (4)31 наурыз 18817Жеңіс7–0 Профессор Джон ДональдсонRTD10 (? )24 желтоқсан 18806Жеңіс6–0 Джордж РукKO3 (? )28 маусым 18795Жеңіс5–0 Джон А. ХоганPTS418794Жеңіс4–0 Томми ЧандлерPTS418793Жеңіс3–0 Дэн ДвайерTKO3 (? )28 маусым 18792Жеңіс2–0 Джонни Коки ВудсKO5 (? )14 наурыз 18791Жеңіс1–0 Джек КёрлиKO (? )(? ), 13 наурыз 1879

Экрандағы суреттер

Джордж Уолш 1933 жылғы "Бауэри" фильмінде Джон Л. Салливан рөлін ойнады. Джон Келли 1942 жылғы "My Gal Sal" фильмінде Джон Л. Салливан рөлін сомдады. Уорд Бонд 1942 жылғы "Джентльмен Джим" фильмінде Джон Л. Салливан рөлін сомдады. Грег МакКлюр 1945 жылғы "Ұлы Джон Л" фильмінде Джон Л. Салливанды бейнеледі.

Рой Дженсон 1958 жылғы "Қомаршы және әйел" телесериалының "Өлім аңғары күндері" эпизодында Джон Л. Салливан рөлін ойнады.