Кіріспе
Жарыссыз (қысқаша "NC") – бұл кейбір жекпе-жектің спорт түрлерінде қолданылатын техникалық термин. Ол жауынгерлердің бақылауынан тыс жағдайларға байланысты жекпе-жектің нәтижесіз аяқталуын білдіреді, яғни жеңімпаз немесе жеңілген жауынгер болмайды. Бұл түсінік кәсіби күреске де көшті, онда ол жиірек кездеседі және көбінесе дауды одан әрі дамыту, жанкерлік күшті арттыру және/немесе жауынгердің беделін сақтау мақсатымен сценарийленеді.
No contest (abbreviated "NC") is a technical term used in some combat sports to describe a fight that ends for reasons outside the fighters' hands, without a winner or loser. The concept carried over to professional wrestling, where it is far more common, usually scripted to further a feud, generate heat and/or protect a push.
Бокс
19-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың басында көптеген елдер (және АҚШ-тың кейбір аймақтары) боксқа ресми түрде тыйым салды. Полиция кейде бокс матчтарын тоқтатуға араласты (заңсыз болғанымен, аймақтық бокс комиссиялары оларды санкциялаған). Бүгінгі таңда бокс әлемнің дерлік барлық жерінде заңды, сондықтан 20-шы ғасырдың басымен салыстырғанда, «жеңіліссіз тең түсу» деп танылған жекпе-жектердің саны күрт азайды. Сол кезде төрешілер де боксшылардың бірі немесе екеуінің агрессиясы жеткіліксіз болғандықтан, жекпе-жектің тым баяу өркендеп келе жатқанын сезгенде оны тоқтатуға белсенділік танытты. Қазіргі заманда, жекпе-жектің «жеңіліссіз тең түсу», «дисквалификация» немесе «нокаут» деп таныстырылуын анықтайтын ережелер елдер мен бокс ұйымдары арасында әртүрлі. АҚШ-тағы қазіргі ережелерге сәйкес, егер төртінші раунд аяқталмас бұрын кездейсоқ бас соққы салдарынан жекпе-жек аяқталса, ол «жеңіліссіз тең түсу» деп жарияланады. Бұрын мұндай жағдайларда техникалық тең түсу жарияланды. Бокстағы көптеген «жеңіліссіз тең түсу» жағдайлары ерекше жағдайлардың нәтижесінде туындайды, мысалы, ашық ауада жаңбырдың жауып, жекпе-жек тоқтатылуы, рингтің құлауы немесе боксшының бақылауынан тыс жарақат алуы. Мұндай ерекше жағдайға мысал келтірсек, 1983 жылы Мэдисон Сквер Гарденде Роберто Дюран Дэйви Мурды жеңіп, WBA жартылай орта салмақ белдесінің чемпионы атанған кезде, Луис Ресто мен Билли Коллинз кішіара 10 раунд боксқа түсті. Ресто жекпе-жекті таза жеңгендей көрінді, төрешілер де Рестоның жеңісін мойындады. Бірақ кейін ол жекпе-жек алдында қолғаптарымен манипуляция жасап, алдағаны анықталды. Коллинстің алған жарақаттары оның көру қабілетіне зиян келтірді, ал Ресто мен оның командасының жасаған әрекеттерін білгеннен кейін Нью-Йорк штатының Атлетикалық комиссиясы жекпе-жектің нәтижесін «жеңіліссіз тең түсу» деп өзгертуге шешім қабылдады. 1998 жылдың 28 тамызында Бернард Хопкинс АҚШ-тың Невада штатындағы Лас-Вегаста Роберт Алленмен жекпе-жек өткізді. Хопкинс рефери Миллс Лейн оны айырысудан босатуға тырысқанда рингтен сыртқа қағылып, жарақат алғаннан кейін жекпе-жек «жеңіліссіз тең түсу» деп танылды.
Аралас жекпе-жек өнері
Аралас жекпе-жекте (MMA) кездейсоқ заңсыз соққы (әрбір ұйымның ережелері әртүрлі) салдарынан, соққы алған жекпе-жекшінің жалғастыруға мүмкіндігі болмаған жағдайда, әдетте, «бәсеке жоқ» деп жарияланады. Бұл шешімді төреші, дәрігер, жекпе-жекші немесе оның командасы қабылдайды. Әр жекпе-жекшінің тізімінде «NC» деп тіркеледі, бұл жеңіс те, жеңіліс те емес. Егер қасақана заңсыз соққыдан кейін жекпе-жекші жалғастыра алмаса, онда бұл «бәсеке жоқ» деп жарияланбайды, бірақ тиісті жекпе-жекшілер үшін дисквалификация арқылы жеңіс және жеңіліс ретінде тіркеледі. 2007 жылы ММА тарихында даулы «бәсеке жоқ» шешімі «The Ultimate Fighter» 5-ші маусымының финалында Роб Эмерсон мен Грей Мейнард арасындағы жекпе-жекте болды. Мейнард Эмерсонды жерге түсіру кезінде уақытша есінен таныды, ал Эмерсон қабырғаларының ауыр жарақатынан бас тартып берді. Екеуі де бір-бірінің жалғастыра алмайтынын білмеді. Ресми жариялауды күтіп тұрған көптеген адамдар Грей Мейнардтың жеңіске ие болады деп ойлады, өйткені Эмерсон бас тартып берді және Мейнардтың ешқандай зардап шекпегені көрінді. «Бәсеке жоқ» шешімі екі жекпе-жекшінің де жалғастыра алмайтын жағдайда болғандықтан қабылданды. Кейіннен оқиғаның басқа бұрыштан түсірілген қайталамасы Мейнардтың өзін-өзі нокаутқа жібергенін және тұруға көмек қажет болғанын растады. 2008 жылдың мамыр айында «Legends of Fighting Championship 25: Breaking Point» турнирінде Тайлер Брайан мен Шон Паркер екі заңды соққымен бір мезгілде нокаутқа түсті. Төреші Шони Картер таңғалып, процедураға сенімсіз болғандықтан, теңдік орнатудың орнына «бәсеке жоқ» деп белгі берді. Екі жекпе-жекші де танымал видеожұлдыздарға айналып, сол жылы қысқа мерзімді жекпе-жек карьерасын аяқтады. Егер титулдық жекпе-жек «бәсеке жоқ» деп танылса, чемпион титулын сақтап қалады, бірақ бұл титул қорғау ретінде есептелмейді. Мұның мысалы UFC 214 турниріндегі Даниэль Кормье мен Джон Джонс арасындағы екінші жекпе-жек. Джонс бастапқыда жеңіске ие болып, титул алды, бірақ допинг-тест сәтсіз аяқталғандықтан шешім өзгертілді. Титул Кормьеге қайтарылды, ол жекпе-жекке чемпион ретінде келген, бірақ бұл жекпе-жек оның жеңіл салмақтағы титулын қорғауы ретінде есептелмейді.
Американдық футбол
2023 жылы «Синсинати Бенгалс» пен «Буффало Биллз» командалары арасындағы ойын, «Биллз» командасының қорғаушысы Дамар Хамлиннің кенеттен жүрек тоқтауынан зардап шегіп, алаңда құлауынан кейін ресми түрде нәтижесіз деп танылды. Ойын бірінші кезеңнің соңында, 5:58 қалғанда тоқтатылды және үш күннен кейін ресми түрде өтпеген ойын деп жарияланды.