Мұхит түбіне радиоактивтік қалдықтарды орналастыру мүмкіндіктері
Ocean floor disposal
Радиоактивты қалдықтарды мұхит түбіне қауіпсіз орналастыру әдістері: бетонға құю, торпедалар, терең ұңғылар. Ұзақ жылдарға созылатын қауіпсіздік кепілдігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Теңіз түбіне қалдықтарды орналастыру – радиоактивті қалдықтарды теңіз түбіндегі шөгінділерге қаптау әдісі, онда геологиялық факторлар немесе адам қызметі салдарынан олардың бұзылуының ықтималдығы төмен. Материалды теңіз түбіне орналастырудың бірнеше әдісі ұсынылған, соның ішінде оны бетонға қаптау, Ұлыбритания бұрын жасағандай, теңіз түбіне ену тереңдігін арттыруға арналған торпедаларға салу, немесе мұнай барлауда қолданылатын технологияларға ұқсас шахталарды бұрғылап, контейнерлерді орналастыру. Теңіз түбіндегі шөгінділер суға қаныққан, бірақ жер асты суы болмайды және су осы шөгінділер арқылы ағып өтпейді. Сондықтан, еріген қалдықтардың таралуы тығыз саз арқылы диффузиялану жылдамдығымен шектеледі. Бұл процестің өте баяу болуы мүмкін, сондықтан қалдықтардың бірнеше он метрлік шөгінділер арқылы диффузиялануына миллиондаған жылдар қажет болуы мүмкін. Осылайша, ашық теңізге жеткен кезде олардың концентрациясы төмендеп, ыдырайды. Теңіз түбінің кең аумақтары геологиялық тұрғыдан белсенді емес деп саналады және болашақта ондағы адам қызметінің кең ауқымды болуы күтілмейді. Егер қалдықтар сақталып қалса, су барлық радиацияны бірнеше метр тереңдікте сіңіріп алады. Бұл әдістің бір мәселесі – қалдықтарды теңіздің түбіне терең орналастырғаннан кейін, қажет болған жағдайда оларды қайтарудың қиындығы. Сонымен қатар, теңіз асты қоймасын дамыту, реттеу және бақылау үшін тиімді халықаралық құрылымды құру өте қиын болар еді. Техникалық және саяси мәселелерден басқа, Лондон конвенциясы теңізге радиоактивті материалдарды тастауға тыйым салады және тікелей суға тасталған қалдықтар мен теңіз түбіне көмілген қалдықтар арасында ешқандай айырма жасамайды. Ол 2018 жылға дейін күшінде болды, содан кейін теңіз түбіне қалдықтарды орналастыру мүмкіндігі 25 жыл сайын қарастырылуы мүмкін. Сондай-ақ, қолайлы контейнерлерге қалдықтарды субдукция аймақтарына орналастыру ұсынылған. Мұнда қалдықтар плиталық тектоникалық қозғалыс арқылы Жердің мантиясына тасымалданады және сұйылту және табиғи ыдырау арқылы зиянсыз етуге ие болады. Бұл әдіске бірнеше қарсылықтар туындады, соның ішінде тасымалдау және орналастыру кезіндегі осалдықтар, сондай-ақ тектоникалық процестердегі белгісіздіктер.
Ocean floor disposal is a method of sequestering radioactive waste in ocean floor sediment where it is unlikely to be disturbed either geologically or by human activity. Several methods of depositing material in the ocean floor have been proposed, including encasing it in concrete and as the United Kingdom has previously done, dropping it in torpedoes designed to increase the depth of penetration into the ocean floor, or depositing containers in shafts drilled with techniques similar to those used in oil exploration. Ocean floor sediment is saturated with water, but since there is no water table per se and the water does not flow through it the migration of dissolved waste is limited to the rate at which it can diffuse through dense clay. This is slow enough that it could potentially take millions of years for waste to diffuse through several tens of meters of sediment so that by the time it reaches open ocean it would be highly dilute and decayed. Large regions of the ocean floor are thought to be completely geologically inactive and it is not expected that there will be extensive human activity there in the future. Water absorbs essentially all radiation within a few meters provided the waste remains contained. One of the problems associated with this option includes the difficulty of recovering the waste, if necessary, once it is emplaced deep in the ocean. Also, establishing an effective international structure to develop, regulate, and monitor a sub seabed repository would be extremely difficult. Beyond technical and political considerations, the London Convention places prohibitions on disposing of radioactive materials at sea and does not make a distinction between waste dumped directly into the water and waste that is buried underneath the ocean's floor. It remained in force until 2018, after which the sub seabed disposal option can be revisited at 25 year intervals. Depositing waste, in suitable containers, in subduction zones has also been suggested. Here, waste would be transported by plate tectonic movement into the Earth's mantle and rendered harmless through dilution and natural decay. Several objections have been raised to this method, including vulnerabilities during transport and disposal, as well as uncertainties in the actual tectonic processes.