Кіріспе

Ұлыбританияның жоғары білім беру біліктілігі

Жоғары ұлттық диплом (Higher National Diploma, HND) – жоғары білім беру біліктіліктерінің бір бөлігі болып табылатын, Ұлыбританияда және басқа да көптеген елдердегі академиялық жоғары білім беру біліктілігі. Олар 1920 жылы Англия мен Уэльсте Кәдімгі ұлттық диплом мен Жоғары ұлттық сертификатпен бірге енгізілді. Осы атаумен біліктілік Аргентинада, Брунейде, Камерунда, Үндістанда, Мальтада, Нигерияда, Ганада, Кенияда және тағы да басқа елдерде ұсынылады.

Шолу

Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда HND – көптеген марапаттаушы органдар, мысалы Туризм және қонақжайлылық конфедерациясы (CTH Advanced diploma), Шотландия біліктілік органы (SQA) және BTEC (кәсіби бағдарламалар) беретін біліктілік. Шотландияда Higher National сертификатын Шотландияның біліктілік агенттігі (SQA) тағайындайды. Бұл деңгей үш жылдық ағылшын тілі білімінің екінші курсына немесе жоғары білім беру дипломына шамамен тең. HND екі жылдық толық уақытты оқуды немесе жоғары ұлттық сертификатты сәтті аяқтағаннан кейін бір жылдық толық уақытты оқуды талап етеді; жартылай уақытты оқу көбірек уақыт алады. Нигерияда HND – политехникалық колледждер ұсынатын Ұлттық диплом (ND [ассоциациялық дипломға тең]) бағдарламасының жалғасы. ND және HND бағдарламаларының ұзақтығы екі жылды құрайды, содан кейін ND бағдарламасынан кейін тиісті салалардағы өндірістік тәжірибе (IT) үшін бір жылдық үзіліс жасалады. HND бағдарламасын аяқтағаннан кейін түлек 4-5 жыл өткізеді; сондықтан жоғары ұлттық дипломдар кейде университет бакалавр дәрежесінің немесе төрт жылдық университет білімінің «эквиваленті» деп аталады. Алайда, политехникалық HND дәрежесінің университет бакалавр дәрежесімен «теңдігі» туралы ұзаққа созылған пікір қақтығыстары бар; жұмыс берушілер (үкіметті және оның саясатын қоса алғанда) еңбекке қабілетті HND иелерін кемсітіп, оларды университет түлектерінен төмен бағалап, басшылық немесе директорлық лауазымдарға жол жабады. Бірақ политехникалық студенттердің/оқытушылардың және мүдделі тараптардың бірқатар күш-жігерінен кейін, федералды үкімет политехникалық HND дәрежесін және университет дәрежесін жұмыс орнында теңестіруге тырысты. Осы күш-жігерлер нәтежесінде кейбір мемлекеттік ұйымдар (әсіресе жартылай әскери) HND иелерін университет түлектерімен бірдей деңгейде жұмысқа қабылдап, жаңартуды бастады. Кейбіреулері тіпті HND түлектерінің осы саланың университет түлектерінен жақсы екенін айтады, олар курсқа/оқу бағдарламасына түсу үшін бірдей қабылдау емтихандарын тапсырады (оқуға түсу үшін JAMB емтихандары), екеуі де бірдей жылдар оқиды, екеуі де 120 академиялық кредит алады, HND иелері көбінесе техникалық аспектілерге көбірек назар аударады, кейде 120-дан астам кредит алып, тәжірибелік дағдыларын жетілдіреді. HND дәрежесі шектеулі гуманитарлық пәндерді ұсынады және OND-нің екі жылын аяқтағаннан кейін (ассоциациялық дипломға тең) бірден индустрия стандарттарын қолдана отырып, курс тақырыбының техникалық жақтарына кіріседі. HND-нің соңғы курсында студент осы салада жұмыс істеуге толыққанды дайын болады. Шотландияда HND шотландтық кредиттер және біліктіліктер шеңберінде 8-деңгейде, ал Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда – Уэльс регламенттелген біліктіліктер шеңбері/кредиттер және біліктіліктер шеңберінің 5-деңгейінде орналасады. HND алғандар кәсіби біліктіліктер, дипломдар немесе «Top Up» дәрежесі сияқты жоғары деңгейлерге өту арқылы біліктіліктерін арттыруы жиі кездеседі. Бұл елдерде HND-ге қойылатын талаптар да әртүрлі. Англияда HND бағдарламасына түсу үшін OND қажет емес, ол 2 жылдық жеке бағдарлама болып табылады, бұл оқу жоспары мен курстық жұмысты HND дәрежесін OND дәрежесінің жалғасы ретінде ұсынатын кейбір елдерден ерекшелендіреді. Малайзияда HND жалпы дипломдық біліктілікке тең деп есептеледі. Біліктілік ескі Мемлекеттік қызмет департаментінің (Малайзия) стандарттары бойынша екіұшты белгіленгендіктен, HND түлектері, әсіресе Малайзия мемлекеттік университетінде жалпы дипломдық түлектермен бірдей күресуге дайын. Малайзияның HND түлектеріне Ұлыбританияның немесе HND біліктілігін қабылдай алатын мамандандырылған университетпен білімді жалғастыру ұсынылады. Камерунда жоғары ұлттық диплом – Ұлыбританияда пайда болған екі жылдық кәсіби университет бағдарламасы. Ол 2002 жылы Камерунға № 02/0069/MINESUP/DDES Министрлік бұйрығымен енгізілді. 2018 жылы оқу бағдарламалары қазіргі заманғы еңбек нарығының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін үлкен өзгерістерге ұшырады. HND алу үшін студенттер жоғары білім беру министрлігімен бекітілген жоғары оқу орнында бекітілген оқу бағдарламасын (зерттеу жобасы және тағылымдаманы қоса) аяқтауы керек. Бағдарлама аяқталғаннан кейін студенттер әр оқу жылында жоғары білім беру министрлігі Жоғары ұлттық диплом (HND) емтихандарын ұйымдастыру жөніндегі ұлттық комитет арқылы ұйымдастырылатын ұлттық емтихан тапсырады.