Кіріспе
Үндістан әскери комиссариаттар желісі (Canteen Stores Department, CSD) – Қорғаныс министрлігіне қарасты, Үндістан Үкіметіне толық тиесілі кәсіпорын. CSD, Future & Reliance Retail-ден асып, Үндістандағы ең табысты бөлшек сауда желісі болып табылады және тұрмыстық жарақтар, ас үй техникасы, алкогольдік сусындар, автомобильдер, спорттық құралдар сияқты кең ауқымды өнімдерді сатады. Бастапқыда бұл қызмет тек Қарулы Күштердің қазіргі және зейнеткерлік қызметкерлеріне (қатардағы әскерлер деп анықталған) арналған болса, қазір GREF, топтық штаб деңгейіндегі NCC бөлімшелері, TA бөлімшелері, CDA қызметкерлері, Үндістанның қару-жарақ фабрикалары, Embarkation HQs, қорғаныс сметасынан жалақы алатын азаматтар, азаматтық есептен жалақы алатын азаматтар және Армияның азаматтық үкіметтік қызметкерлерінің операциялық/әкімшілік бақылауындағы жартылай әскери күштерді де қамту үшін бірте-бірте кеңейтілуде. Әдетте, CSD осы тауарларды көтерме көлемде сатып алып, бөлшек сауда бағаларымен салыстырғанда, жеңілдікпен (салықсыз) сатады. CSD бағаларының төмен болуына себебі, сатылатын тауарлар салықтан босатылған. Осы тәжірибелердің дамуы әрқашан ұйымның мақсатын ескерді. Департамент тұтыну тауарларын және ұзақ мерзімді пайдалануға арналған өнімдерді тікелей жеткізушілерден көтерме көлемде сатып алып, елдің барлық аймақтарында орналасқан 33 аймақтық қоймада (көтерме сауда орталығы ретінде) жинақтайды, олар 3500-ден астам БЖҚ-ның (бөлшек сауда нүктелері) қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Көптеген БЖҚ елдің шалғай және қиын қолжетімді аймақтарында орналасқан.
The Canteen Stores Department, (CSD), is a solely owned Government of India Enterprise under Ministry of Defence and has its depot in all major military bases operated by the Indian Armed Forces. CSD are the most profitable retail chain in India, ahead of Future & Reliance Retail and sell a wide variety of products like household provisions, kitchen appliances, alcoholic drinks, cars, and sports equipment. Though originally meant exclusively for active and retired members of the Armed Forces personnel (defined as troops), it is slowly and steadily being expanded to include GREF, NCC Units at Group HQ level, TA units, CDA's staff, Indian Ordnance Factories, Embarkation HQs, civilians paid from defence estimates, civilians paid out of civil estimates, and Paramilitary forces under operational/administrative control of the Army civilian government employees. Generally, these goods are procured by CSD in bulk, and sold at concessional rates (without taxes), compared with retail prices. CSD prices are low as the goods sold are exempt from taxes. The development of these practices have always kept the objective of the organization in view. The department procures consumer goods and consumer durable products in bulk directly from suppliers and positions them at 33 Area Depots (acting as wholesale depots), spread all over the country, for meeting the requirements of over 3500 URCs which function as retail outlets. Many of the URCs are located in remote/inaccessible parts of the country.
Тарих
Кантейн дүкендері бөлімшесінің тарихы Британдық Радж кезінде басталады, Үндістанда Британдық Әскери-теңіз және Әскери-кафелер кеңесінің бөлімшесі ретінде Армияның Кантейн кеңесі құрылғанда. 1922 жылы Ұлыбританияда Әскери-теңіз және Әскери-кафелер кеңесі таратылып, оның орнына Әскери-теңіз, Әскери және Әуе күштері институттары (NAAFI) құрылса да, Үндістандағы оның бөлімшесі 1927 жылға дейін жұмыс істеді. Үндістандағы Армия Кантейн кеңесінің негізгі мақсаты – Үндістандағы британдық әскерлерге азық-түлік дүкендері мен барлар арқылы кантейн қызметтерін ұсыну болды, оларды кантейн мердігерлері басқарды. 1927 жылы Армия Кантейн кеңесі таратылып, оның орнына Кантейн мердігерлерінің синдикаты (CCS) құрылды. Ол мемлекеттік бақылаудағы, шектеулі серіктестік ретінде тіркелді, кеңсесі Карачиде (қазіргі Пәкістан) орналасқан. Компанияның бастапқы капиталы белгілі бір соманы құрады, акциялардың барлығы кантейн мердігерлеріне тиесілі болды. CCS екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін тиімді жұмыс істеді. Бірақ Үндістанда британдық әскерлердің саны артуынан кейін, CCS жағдаймен күресе алмады. Сондықтан 1942 жылдың 1 шілдесінде Үндістан Үкіметі, көтерме сауда және Үндістан Кантейн корпусының дирекциясы арқылы, қызметтер (Үндістан) аясындағы арнайы ережелерді пайдаланып, операциялық аймақтардағы бөлшек саудамен айналысуға кірісті. Кантейн тауарларын жеткізушілер шетелден келіп, ұйым соғыс жылдарында өте жақсы жұмыс істеді. 1946 жылдың 31 наурызына қарай, ол үкіметке берілген қаражатты қайтарып қана қоймай, өз сауда капиталымен де жұмыс істей алды. Алайда, соғыс аяқталғаннан кейін және британдық әскерлер елдеріне қайтқаннан кейін, импорт мүмкіндіктері азайды және ұйымның айналымы төмендеді. Операциялық аймақтардан әскерлерді шығарумен бірге Үндістан Кантейн корпусы таратылды және қызметкерлері жұмыстан босатылды. Осыдан кейін ел тәуелсіздікке ие болды және бөлінді, соғыс кезіндегі ұйым екі Кантейн дүкендері бөлімшесін құрды: CSD (Үндістан) және CSD (Пәкістан). Пәкістандық CSD кейіннен Бангладеш тәуелсіздік алғаннан кейін CSD (Бангладеш) болып бөлінді. Бөлшек сауда, алайда, мердігерлерге қайтарылды. Соғыс уақытындағы ұйымның активтерін жоюды қадағалау үшін тарату кеңесі құрылды, ол 1947 жылдың 31 желтоқсанынан бастап қызметін тоқтатты. Осылайша, қазіргі Кантейн дүкендері бөлімшесі 1948 жылдың 1 қаңтарында, өзінің алдыңғы әскери ұйымының активтерінен бөлінген жұмыс капиталымен құрылды. Үндістан Үкіметі ұйымға үш жылдық тәжірибелік мерзім берді. 1950 жылы жағдай қайта қаралып, департамент тұрақты негізде мемлекеттік кәсіпорын ретінде қабылданды.
АЕҚ-ның АЕҚ порталы
2021 жылдың 8 қаңтарында Қорғаныс министрі Раджат Сингх CSD дәмханасы арқылы тауар сатып алуға арналған онлайн порталды іске қосты. Бұл платформа 45 миллионға жуық адамға, оның ішінде қарулы күштердің қызметкерлеріне және зейнеткерлерге автокөліктер, мотоциклдер және электрондық құралдар сияқты AFD I тауарларын үйден онлайн сатып алуға мүмкіндік береді. Сингх жобаны аяқтағаны үшін жоғары баға берді және оны «Цифрлық Үндістан» бағытымен үйлестірді. Жаңа Делиде өткен салтанатты шарада бірнеше қалаға тауар жеткізілімін тікелей эфирде көрсетіп, жылдам әрі ыңғайлы тәжірибе қамтамасыз етілді. Іс-шараға Бас қорғаныс штабының бастығы генерал Бипин Рават және басқа да әскери жетекшілер қатысты. Портал AFD I тауарларына тиімді қол жеткізудегі маңызды қадамды білдіреді.