Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорсенс – Данияның Ютланд аймағының шығыс жағалауында орналасқан қала. Ол Хорсенс муниципалитетінің орталығы болып табылады. Қаланың халқы 63 162 адамды (2023 жылдың 1 қаңтары), ал муниципалитет халқы 96 480 адамды (2023 жылғы мәліметтер бойынша) құрайды, бұл оны Даниядағы жетінші ірі қалаға айналдырады. TOC
Horsens is a city on the east coast of the Jutland region of Denmark. It is the seat of the Horsens municipality. The city's population is 63,162 (1 January 2023) and the municipality's population is 96,480 (as of 2023), making it the 7th largest city in Denmark. TOC
Этимология
Horsens атауы ежелгі дания тіліндегі hors (ат) және næs (мүйіс, төбе) сөздерінен шыққан деп саналады. Horsens атауы 12 ғасырдан бері қолданылып келеді.
It is believed the name Horsens derives from the old Danish words hors (horse) and næs (naze, headland). The name Horsens has been in use since the 12th century.
Тарих
Қаланың ең ерте іздері – 9 ғасырға дейін соққан дінсіздердің жерлеу орны мен үйлердің қиратындары. 12 ғасырда III Свейн және I Вальдемар патшалары қалада монеталар шығарған. 13 ғасырда қаланың өз заң кодексі болды. Археологиялық қазбалар көрсеткендей, қала 1300 жыл шамасында кеңейтілді, оның айналасында және портының төңірегінде ор қазылды. Индустрияландыру 19 ғасырдың ортасынан бастау алды. Ауылдық жерлерден қалаға жұмыс істеу үшін келген адамдардың көбеюінен қала халқы күрт өсті. Копенгагеннен тыс алғашқы даниялық темір құю зауыты, сондай-ақ темекі және тоқыма фабрикалары ашылды.
The earliest traces of a city are remains of a pagan burial site and houses dating back to the 9th century. In the 12th century, the kings Sweyn III and Valdemar I issued coins in the city. In the 13th century the city got its own legal code. Excavations have shown that the city was expanded around 1300, with a moat going around the city and its harbour. Industrialization started from the middle of the 19th century. The population rose dramatically when people from the countryside moved to the city to work in the factories. The first Danish iron foundry outside of Copenhagen was opened as well as tobacco and textile factories.
География
Хорсенс шығыс Ютландиядағы Хорсенс фьордының түбінде орналасқан. Қала соңғы мұз дәуірлерінде мұздықтардың қызметінен пайда болған төменгі төбелер мен аңғарлармен қоршалған, типикалық мореналық ландшафтқа ие. Хорсенс Орхустан оңтүстікке, Вейледен солтүстікке қарай орналасқан және Копенгагеннен шамамен арақашықтықта.
Horsens lies at the end of Horsens Fjord in eastern Jutland. The city is surrounded by typical moraine landscape with low hills and valleys created by glaciers during the last ice ages. Horsens is south of Aarhus and north of Vejle, and approximately from Copenhagen.
Экономика
Қазіргі уақытта қалада жаңа өнеркәсіп Хорсенс қаласына көшіп келуде немесе Хорсенстегі қызметтерін кеңейтуде, бұл оң дамуға алып келіп отыр. Көптеген электроника және графикалық компаниялар осы қалада орналасқан. Хорсенс сонымен қатар Даниядағы жалғыз Өнеркәсіп мұражайына ие. Қала VIA University College-ге де үй иесі, ол көптеген халықаралық студенттерді осы қалаға қоныстандырады.
The city is currently undergoing a positive development with new industry moving to Horsens, or expanding their activities already in Horsens. A lot of electronics and graphical companies are based there. Horsens also has the only Industrial Museum in Denmark. The city is also home to VIA University College which brings a lot of international students to move to this town.
Мәдениет
Соңғы жылдары мәдени шараларды кеңейту және жақсарту үшін көп күш-жігер жұмсалды. Мадонна, Metallica, Iron Maiden, Джо Кокер, Элтон Джон, The Beach Boys, Боб Дилан, Том Джонс, Брайан Адамс, Дэвид Боуи, Хосе Каррерас, Хельмут Лотти, Westlife, R. E. M., Пол Маккартни, Робби Уильямс, The Rolling Stones, Долли Партон, AC/DC, U2, Rammstein және Snow Patrol сияқты халықаралық танымал әртістер Хорсенс қаласында өнер көрсетті немесе өнер көрсетулері жоспарланған. Metallica бірнеше рет Хорсенс қаласында өнер көрсетті. Хард-рок/хеви-метал тобы Pretty Maids Хорсенс қаласынан шыққан. Даниядағы ең ірі мәдени шаралардың бірі – жыл сайынғы Еуропа ортағасырлық фестивалі тамыз айының соңғы жұма және сенбі күндері өтеді. Хорсенс қаласының орталығы Солтүстік Еуропадағы ең ірі ортағасырлық базар қаласына айналады, онда барлық жастағы отбасылар мен балаларға арналған іс-шаралар мен ойын-сауық ұйымдастырылады. Әр наурыз айында Хорсенс қаласында қылмыстық әдебиет фестивалі өтеді. Қылмыс фестивалі – дания тілінде Krimimessen деп аталады – әдеби қылмыс, детективтер және триллерлерге арналған шара. Қылмыс фестивалін Хорсенс қалалық кітапханасы ұйымдастырады. Жыл сайын көптеген белгілі қылмыстық жазушылар Хорсенске келеді. Қалада индустриялық қоғамның тарихын көрсететін Хорсенс индустрия мұражайы орналасқан. Мұражай технологиялық даму мен жұмысшылардың тұрмыс жағдайларындағы өзгерістерді көрсетеді. Әлеуметтік-демократтар партиясынан Петер Соренсен Хорсенс қаласының әкімі. Ресейдің әйгілі теңіз саяхатшысы Витус Беринг осы жерде дүниеге келген.
In recent years, much effort has been made to expand and improve cultural events. Several internationally known artists, such as Madonna, Metallica, Iron Maiden, Joe Cocker, Elton John, The Beach Boys, Bob Dylan, Tom Jones, Bryan Adams, David Bowie, José Carreras, Helmut Lotti, Westlife, R. E. M., Paul McCartney, Robbie Williams, The Rolling Stones, Dolly Parton, AC/DC, U2, Rammstein and Snow Patrol have performed, or have performances planned in Horsens. Metallica has performed several times in Horsens. Hard Rock/Heavy Metal band Pretty Maids is from Horsens. One of the largest cultural events in Denmark is the annual European Medieval Festival on the last Friday and Saturday in August. The town centre of Horsens is transformed into the largest medieval market town in Northern Europe with activities and entertainment for families and children of all ages. Every March, Horsens hosts a Crime Fiction Festival. The Crime Festival – in Danish called Krimimessen – is an event for literary crime, mysteries and thrillers. The Crime Festival is organized by Horsens Public Library. Every year, many well known crime writers visit Horsens. The city is home to Horsens Industrimuseum, a museum showing the history of the industrial society. The museum shows technological development and developments in living conditions for workers. Peter Sørensen from the Social Democrats is mayor of Horsens. Vitus Bering, the famous Russian Navy captain, was born here.
Білім
Хорсенс қаласындағы ең ірі білім беру мекемесі – VIA University College, ол даниялық және халықаралық студенттерге инженерлік, техникалық және бизнес бағдарламаларының кең ауқымын ұсынады. 2020 жылдың жазында VIA University College 1066 жаңа студентті қабылдады. Бұл көрсеткіш өткен жылғы қабылдаудан 2,1%-ға жоғары.
The largest educational institution in Horsens is VIA University College, which offers a wide range of engineering, technical and business programmes for Danish and International students. In the summer of 2020, VIA University College accepted 1066 new students. That was 2.1% more than the number of students that were accepted to the university the year before.
Спорт
Хорсенс – Дания Суперлигасында ойнайтын кәсіби футбол клубы, AC Horsens клубының үйі. Олардың үй стадионы – 10 400 орындық CASA Arena Horsens. 2015 жылдан 2018 жылға дейін CASA Arenaде мотоциклдердегі спидвей жарыстары өтті, ол Дания Гран-присін қабылдады. Бұл жарыс 2003 жылдан 2014 жылға дейін Копенгагендегі Паркен стадионында өткізілген болатын. Фредерикслист спидвей трегі қаланың оңтүстік-батысына қарай шамамен 8 шақырым қашықтықта, орман ішіндегі Фредерикслиствей жолында орналасқан. 1995 жылы ол Данияның жеке спидвей чемпионатының финалын қабылдады. Хорсенс сонымен қатар Basketligaen лигасында ойнайтын кәсіби баскетбол командасы Horsens IC-тің де үйі. Команда 3 300 орындық Forum Horsens аренасында ойнайды. Команда лигада 6 рет жеңіске жеткен, соңғы рет 2014–15 және 2015–16 маусымдарында, сондай-ақ Данияның ерлер баскетбол кубогын 3 рет жеңіп алған, соңғы рет 2014–15 маусымында.
Horsens is the home to professional football club AC Horsens who play in the Danish Superliga. Their home ground is the 10,400 capacity CASA Arena Horsens. From 2015 to 2018, the CASA Arena hosted motorcycle speedway, when it held the Speedway Grand Prix of Denmark, taking over as host from the Parken Stadium in Copenhagen, which had held the Speedway Grand Prix event from 2003 to 2014. Frederikslyst Speedway was another speedway venue located approximately 8 kilometres south west of the town, off the Frederikslystvej in the forest It held the final of the Danish Individual Speedway Championship in 1995. Horsens is also home to professional basketball team Horsens IC who play in Basketligaen. The team plays at Forum Horsens which has a capacity of 3,300. The team has won the league 6 times most recently in 2014–15 and 2015–16 as well as winning the Danish Men's Basketball Cup 3 times most recently in the 2014–15 season.
Темір жол
Хорсенс қаласын Хорсенс теміржол станциясы қамтамасыз етеді. Ол Фредерисия-Орхус теміржол желісінде орналасқан және Копенгаген, Гамбург, Орхус және Ольборг қалаларына тікелей InterCity қатынастарымен, сондай-ақ Фредерисия және Орхусқа аймақтық пойыз қатынастарымен қызмет көрсетеді.
Horsens is served by Horsens railway station. It is located on the Fredericia–Aarhus railway line and offers direct InterCity services to Copenhagen, Hamburg, Aarhus and Aalborg as well as regional train services to Fredericia and Aarhus.
Жол
Еуропалық Е45 бағыты Хорсенс қаласының жанынан өтеді.
European route E45 runs by the city of Horsens.
Түрме
1853 жылдан 2006 жылға дейін қалада ұзақ мерзімге сотталғандарды ұстайтын Horsens Statsfængsel түрмесі орналасқан. Атақты тұтқынның бірі – бұрынғы әділет министрі Питер Адлер Альберти. Данияда бейбіт уақыттағы соңғы өлім жазасы 1892 жылы осы түрмеде орындалды, Дженс Нильсеннің басы түрме ауласында кесілді. Карл Август Лоренцен – сейфтерді бұза білген, 1949 жылы түрмеден қашуға үлкерген адам. Ол өзінің камерасынан жер қазып, бостандыққа шықты. Қүзетшілер оның жоғалғанын байқағанда, "Егер ниет болса, жол да табылады" деген сөздері жазылған хат табады. Лоренцен бірнеше күннен кейін жақын маңдағы шаруа қожалығынан ұсталды. Ескі, тозығы жеткен ғимараттар заманауи түрмеге сай емес еді. 2006 жылы түрме жабылып, Шығыс Ютландияның жаңа мемлекеттік түрмесі ашылды. Жаңа түрме, Хорсенс қаласының жанында орналасқан, бір кезде көп адам өлтірген Питер Лундинді де қабылдаған. Түрме ретінде жабылғаннан бері Horsens Statsfængsel қылмыс және түрме мұражайына, сондай-ақ конференциялар мен бизнес орталықтарына айналды. Түрме аумағы концерттер өткізуге пайдаланылады. 2014 жылғы "Евровидение" ән байқауының өтетін орны ретінде Даниядағы тағы екі қаламен бірге қарастырылды. VisitHorsens (жергілікті туристік кеңсе) 2013 жылы түрмеге көшірілді, ал 2015 жылы түрме ішінде SleepIn атты қонақ үй ашылды.
From 1853 to 2006 the city housed the Horsens Statsfængsel prison, which held prisoners serving longer sentences. A notable prisoner was former minister of justice Peter Adler Alberti. The last execution in peacetime in Denmark happened in the prison in 1892 when Jens Nielsen was decapitated in the courtyard. Carl August Lorentzen was a safe cracker who became famous for his escape from the prison in 1949 when he dug a tunnel from his cell and out to freedom. When the guards discovered he was missing, they found a note from him with the words "Where there is a will there is a way". Lorentzen was captured a few days later on a nearby farm. The old run down buildings were not fit for a modern prison. In 2006 the prison was closed and the newly built State Prison of East Jutland was opened. The new prison, which is placed near Horsens, held the mass murderer Peter Lundin for a period. Since its closure as a prison, Horsens Statsfængsel has housed a crime and prison museum, and conference and business facilities. The prison grounds have been used for concerts. It was considered as the venue of the Eurovision Song Contest 2014, along with two other cities in Denmark. VisitHorsens (the local tourist office) moved to the Prison in 2013 and in 2015 a hotel called SleepIn has opened in the Prison.