Кіріспе

38-ғауылдық фрегат - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің 38-ғауылдық ағаш қабықшалы, үш мачталы ауыр фрегаты. Ол 1794 жылғы Теңіз күштері заңымен құрылуына рұқсат берілген алғашқы алты фрегаттың бірі болды. Джошуа Хамфрис осы фрегаттарды жас флоттың бас кемелері ретінде жобалаған. Чесапик бастапқыда 44-ғауылдық фрегат ретінде жобаланған, бірақ құрылыстың кешігуі, материалдың жетіспеуі және бюджеттік мәселелер салдарынан құрылысшы Джозиа Фокс дизайнын 38-ғауылдыққа өзгертуге мәжбүр болды. 1799 жылдың 2 желтоқсанында Госпорт теңіз кеме жасаушылығында суға түсірілген Чесапик Франциямен болған Квази соғысы кезінде қызметін бастады, ал кейін Бірінші Барбарий соғысында да қызмет етті. 1807 жылдың 22 маусымында ол дезертирлерді іздеуге рұқсат бермегені үшін Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінен атқыланды. Бұл оқиға, қазір Чесапик-Леопард дауыншасы деп белгілі, американдық қоғам мен үкіметті ашуландырды және 1812 жылғы соғысқа алып келген себептердің бірі болды. Осы оқиғаның нәтижесінде Чесапиктің командирі Джеймс Баррон әскери сотқа тартылды және АҚШ Ұлыбританияға қарсы 1807 жылғы эмбарго заңын қабылдады. 1812 жылғы соғыстың басында ол бір рет теңіз патруліне шығып, бес британдық сауда кемесін жаулады. 1813 жылдың 1 маусымында Бостоннан (Массачусетс штаты) шыққаннан кейін көп ұзамай ол британдықтар тарапынан тұтқындалды. Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері оны HMS Chesapeake ретінде өз қызметіне алды, ол 1819 жылы бөлшектелгенге дейін және ағаштары сатылғанға дейін қызмет етті. Олар Англияның Уикхам қаласындағы Чесапик диірменінің құрылысын қалыптастырды.

Дизайн және құрылыс

Америкалық сауда кемелері 1790 жылдары, негізінен Алжирден келген Барбарийлік қарақшылардың шабуылына ұшырады. Конгресс 1794 жылы «Теңіз заңы» қабылдады. Бұл заң алты фрегат салуға қаражат бөлді және АҚШ Алжирмен бейбіт келісімге келгенше құрылыстың жалғасатынын белгіледі. Джошуа Хамфристің жобасы, ауыр артиллерияны орнатуға мүмкіндік беру үшін келінің ұзын, корпусының ені тар болатын. Жобаға корпустың иілуін азайту үшін диагональді қабырға схемасы және өте берік тақтайлар енгізілді. Бұл фрегаттың корпусын басқа, жеңіл салынған фрегаттардан мықтырақ етті. Жаңадан құрылған АҚШ Еуропалық мемлекеттердің кемелерінің санына жете алмағандықтан, Хамфрис фрегаттарын басқа фрегаттарды жеңіп алуға, бірақ желілік кемеден қашуға жететіндей жылдамдықпен жасады. Бастапқыда «D фрегаты» деп аталған кеме көп жыл бойы атаусыз қалды. Оның келі 1795 жылдың желтоқсан айында Норфолк округіндегі Госпорт теңіз кеме жасаушылығында (қазіргі Вирджиния штатының Портсмут қаласы) салынды, онда Жосия Фокс кеме құрылысын жоспарлауға, ал Ричард Дейл құрылысты бақылауға тағайындалды. 1796 жылдың наурыз айында АҚШ пен Алжир арасында бейбіт келісімге қол қойылды және 1794 жылғы Теңіз заңына сәйкес құрылыс тоқтатылды. Келі екі жыл бойы теңіз кеме жасаушылығында тоқтап тұрды. 1798 жылы Франциямен «Квази соғыс» басталғанда Конгресс «D фрегатын» аяқтауға рұқсат берді және 16 шілдеде жұмысты қайта бастауға келісті. Фокс Норфолкке оралғанда, «Констелляцияны» аяқтау үшін ағаштан тапшылық болғанын анықтады, себебі ағаш Норфолктан Балтиморға ауыстырылған еді. Ол Теңіз министрі Бенджамин Стоддертке хат жазып, кеме құрылысын жеделдету және жалпы шығынды азайту қажеттігін жеткізді. Хамфристің үлкен жобасына қарсы болған Фокс Стоддертке жаңа жоспар ұсынды, онда қолданыстағы келіні пайдалануды, бірақ кеменің ұзындығы мен енін айтарлықтай қысқартуды ұсынды. Фокс ұсынған жоспар Хамфристің бастапқы жоспарынан мүлдем басқа дизайнды көздейтін. Министр Стоддерт жаңа жобалау жоспарларын мақұлдады. Құрылыс аяқталғаннан кейін «Чесапик» алты фрегаттың ең кішкентайы болды. Перпендикулярлар арасындағы ұзындығы 152,8 фут (47 м), ені 41,3 фут (13 м) болды, бұл «Конгресс» және «Констелляция» сияқты ең жақын бауырларынан (ұзындығы 164 фут (50 м), ені 41 фут (12 м)) ерекшеленді. Оның құрылысының соңғы құны 220 677 долларды құрады, бұл алты фрегаттың екінші ең арзан фрегаты еді. Ең арзан фрегат «Конгресс» болды, оның құны 197 246 долларға бағаланды. Фокс пен Стоддерт арасындағы хат алмасуда Фокс оны бірнеше рет «Конгресс» деп атады, бұл жағдайды одан әрі шатастырды, бірақ Стоддерт кемеге Чесапик шығанағының атынан «Чесапик» деп атау керектігін хабарлады.

Қару-жарақ

Чесапик кемесінің номиналды қуаты 36 немесе 38 зеңбірек деп көрсетілген. Бастапқыда 44 зеңбірекке ие кеме ретінде белгіленген, оның Фокс жасаған қайта жобалауы қайта бағалауға әкелді, бұл Конгресс және Констелляция кемелерімен салыстырғанда оның кішірек өлшемдеріне байланысты болды. Джошуа Хамфрис Чесапик кемесін 38 зеңбірекке қайта бағалаған болуы мүмкін, немесе министр Стоддерт Конгресс және Констелляция кемелерін 38 зеңбірекке қайта бағалаған болуы мүмкін, себебі олар 36 зеңбірекке бағаланған Чесапик кемесінен үлкен болды. Оның қуаты туралы ең соңғы мәліметтер 2011 жылы жарияланған «Америкалық әскери-теңіз кемелерінің сөздігінде» келтірілген, онда ол «44 зеңбіректен 36-ға дейін, соңында 38-ге дейін арттырылды» делінген. 1819 жылы Корольдік теңіз күштері оны 48 зеңбірекке ие кеме ретінде бағалады. Зеңбіректердің саны кемедегі нақты зеңбіректердің санына сәйкес келмейтін. Чесапик кемесі 1807 жылы бір кездесуде 40 зеңбірек, ал 1813 жылы 50 зеңбірекке ие болғандығы белгілі. 50 зеңбірекке екі жағында 14-тен 8 кг салмақты 28 ұзын зеңбірек кірген. Бұл негізгі батарея екі ұзын 12 фунттық (5,5 кг), бір ұзын 18 фунттық, он сегіз 32 фунттық (14,5 кг) каронада және бір 12 фунттық каронадамен толықтырылды. Оның бортындағы салмағы: Бұл дәуірдегі кемелерде тұрақты қару-жарақ жиынтығы болмаған; қару-жарақ толығымен көшірілетін және жағдайларға байланысты кемелер арасында жиі алмастырылатын. Әрбір кеме командирі жүктің жалпы тоннажы, кемедегі экипаж мүшелерінің саны және жоспарланған бағыттар сияқты факторларды ескере отырып, кемесінің қару-жарағын өз қалауынша өзгертетін. Осының салдарынан кеменің қару-жарағы өмірі бойы жиі өзгеріп отыратын, ал өзгерістердің тізімі әдетте сақталмайтын.

Соғыс шамасы

Чесапик 1799 жылғы 2 желтоқсанда француз флоты американдық сауда кемелерін басып алғаннан кейін туындаған, жарияланбаған Квази соғысы (1798–1800) кезінде суға түсірілді. Оның жабдықталуы 1800 жылдың мамырына дейін жалғасты. Наурыз айында Теңіз күштері хатшысы Бенджамин Стоддерт Джозиа Фоксты «Чесапик» кемесінде жұмысын жалғастырғаны үшін сөгіске алды, ал «Конгресс» кемесі әлі де аяқталуын күтіп тұрғанда, толық экипаж жалақы алып отырды. Стоддерт Томас Тракстонды «Конгресс» кемесіне қатысты өзінің нұсқауларын орындауын қамтамасыз ету үшін тағайындады. «Чесапик» 22 мамырда капитан Сэмюэл Баррон басқаруымен алғаш рет теңізге шықты және Норфолктан кетуін 13 зеңбірекпен салюттеді. Оның алғашқы міндеті – Чарльстоннан (Оңтүстік Каролина штаты) Филадельфияға валюта тасымалдау болды. 6 маусымда ол АҚШ-тың оңтүстік жағалауында және Батыс Үндістанда американдық сауда кемелерін сүйемелдеген эскадрильяға қосылды. 1801 жылғы 1 қаңтарда 50 сағаттық қуып жететіннен кейін 16 зеңбірекке ие француз капері «La Jeune Creole»-ді тұтқынға алып, ол 15 қаңтарда олжасымен бірге Норфолкке оралды. «Чесапик» Франциямен бейбітшілік шарты ратификацияланғаннан кейін ақпан айында қысқа мерзімге Батыс Үндістанға қайта оралды. Ол Норфолкке қайтып оралды және 26 ақпанда қызметтен босатылды, содан кейін резервке қойылды.

Бірінші варвар соғысы

Квази соғысы кезінде Америка Құрама Штаттары Барбария мемлекеттеріне салық төлеп, американдық сауда кемелерін тартып алуға немесе мазалауға жол бермеуге келісім алған. 1801 жылы Триполи билеушісі Юсуф Караманли, Алжирге төленген салықпен салыстырғанда өзі алған салықтың көлеміне наразы болып, 250 000 доллардың дереу төленуін талап етті. Томас Джефферсон Жерорта теңізіндегі американдық сауда кемелерін қорғау және Барбария мемлекеттерімен бейбіт келіссөздер жүргізу үшін әскери кемелерден тұратын эскадрилья жіберді. Бірінші эскадрильяны Ричард Дейл «Президент» кемесінде басқарды, ал екіншісін Ричард Валентин Моррис «Чесапик» кемесінде басқарды. Моррис эскадрильясының құрамында «Констеллейшн», «Нью-Йорк», «Джон Адамс», «Адамс» және «Энтерпрайз» кемелері болды. Кемелерді теңізге дайындауға бірнеше ай уақыт кетті, және олар дайын болған сайын біртіндеп жолға шықты. «Чесапик» 1802 жылдың 27 сәуірінде Хэмптон Роудстан шығып, 25 мамырда Гибралтарға жетті. Сапар барысында бастиондарының бірі сынғандықтан, ол дереу жөндеуге жіберілді. Моррис эскадрильясының орналасқан жері туралы ақпарат күтіп, бірнеше кеме хабарламағандықтан Гибралтарда қалды. 22 шілдеде «Адамс» кемесі 20 сәуірдегі Морриске арналған кешіккен бұйрықтармен келді. Бұйрықта «эскадрильяны Триполидің алдына қойып» бейбіт келіссөздер жүргізу тапсырылды. «Чесапик» және «Энтерпрайз» 17 тамызда Гибралтардан Легорнға қарай жолға шықты, аралық порттарға бағытталған сауда кемелерінің конвойын қорғап. Моррис 12 қазанда Легорнға жетіп, содан кейін Мальтаға бағыт алды. «Чесапик» шіріген бастионды жөндеу жұмыстарын жүргізді. 5 қаңтарда «Джон Адамс» кемесі келген кезде «Чесапик» әлі де портта болды. Оларға «Чесапик» пен «Констеллейшн» кемелерін АҚШ-қа қайтаруды бұйырды, Моррис өзінің басшылығын «Нью-Йорк» кемесіне беруі керек еді. «Констеллейшн» бұйрық бойынша тікелей жүзіп кетті, бірақ Моррис «Чесапик» кемесін Мальтада қалдырды, ол қыста Атлантика мұхитында сапар шегуге жарамсыз екенін мәлімдеді. Моррис енді «Нью-Йорк», «Джон Адамс» және «Энтерпрайз» кемелерін өзінің басшылығында біріктірді, ал «Адамс» Гибралтарда болды. Кемелерге арналған азық-түлік азайып, Мальта маңында қолжетімді болмағандықтан, Моррис Триполиді блокадалау жоспарларынан бас тартып, эскадрильяны азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін Гибралтарға қайтарды. Олар 22 ақпанда Тунис және 19 наурызда Алжирде тоқтады. «Чесапик» 23 наурызда Гибралтарға жетті, онда Моррис өзінің басшылығын «Нью-Йорк» кемесіне ауыстырды. Джеймс Баррон басшылығымен «Чесапик» 7 сәуірде АҚШ-қа жолға шықты және 1 маусымда Вашингтон теңіз жағажайындағы әскери-теңіз базасында резервке қойылды. Моррис қыркүйекке дейін Жерорта теңізінде болды, содан кейін министр Смиттен оның басшылығын тоқтату және АҚШ-қа оралу туралы бұйрық келді. Ол онда теңіз күштерінің тергеу кеңесіне тап болды, ол оның «өзінің басшылығындағы эскадрильяның белсенділіксіз және кешіктірушілік әрекеттері үшін» кінәлі екенін анықтады. 1804 жылы ол теңіз күштерінен шығарылды. Морристің Жерорта теңізіндегі жалпы өнімділігі, әсіресе «Чесапик» кемесіндегі жағдай және командир ретіндегі оның әрекетсіздігі үшін сынға түсті. Ол сапарға әйелі, кішкентай ұлы және үй шаруасын жүргізетін әйелді алып жүрді, сапар барысында оның әйелі тағы бір ұл туды. Мидшипмен Генри Уодсворт өзі және басқа мидшипмендер миссис Морристі «Комодоресс» деп атағандарын және оның «Чесапик» кемесінің бірнеше ай бойы портта қалуының басты себебі оның екенін сенгендерін жазды. Консул Уильям Итон министр Смитке Моррис пен оның эскадрильясы Триполиді блокадалаудың орнына порттарды аралап, «билеу және ойын-сауықпен» ғана айналысқанын хабарлады.

Чесапик леопард оқиғасы

1807 жылдың қаңтар айында аға лейтенант Чарльз Гордон «Чесапик» кемесінің командирі (капитаны) болып тағайындалды. Ол кемені 1803 жылдан бері қызмет ететін «Конституция» бауырлас кемесін ауыстырып, Жерорта теңізінде патрульдік және конвойлық міндеттерге дайындауға бұйрық алды. Джеймс Баррон эскадрильяның бас қолбасшысы болып тағайындалды. «Чесапик» көп жылдық тоқтаудан кейін жарамсыз күйде болды, сондықтан жөндеу, жабдықтау және экипажды толықтыру үшін көп уақыт кетті. Лейтенант Артур Синклер жаңадан келген теңізшілерді жинаумен айналысты. Іріктелгендердің арасында АҚШ-тан дезертир болған үш теңізші болды. Британ елшісі оларды қайтаруды талап етті. Баррон олардың «Мелампус» кемесінен екенін, бірақ бастапқыда Корольдік теңіз флотына күштеп алынғанын анықтады. Сондықтан ол оларды қайтарудан бас тартты және бұл мәселе бойынша ешқандай жаңа ақпарат келмеді. Маусымның басында «Чесапик» Вашингтон теңіз кемежайынан Норфолк, Вирджинияға барып, қару-жарақпен және азық-түлікпен толық қамтамасыз етілді. 19-ы күні капитан Гордон Барронға «Чесапик» теңізге шығуға дайын екенін хабарлады, және олар 22 маусымда 40 зеңбірекпен теңізге шықты. Бірнеше сағаттан кейін, капитан Салусбери Хамфрис басқаратын «Леопард» кемесі «Чесапикке» жақындап, Англияға жіберу үшін хаттарды беруді сұрады, бұл сол кездегі әдеттегі талап еді. Британдық лейтенант қайықпен келген кезде, ол Барронға Корольдік теңіз флотының вице-адмиралы Джордж Берклиден келген бұйрықты тапсырды, онда британдық кемелерге «Чесапикке» тоқтау беріп, дезертирлерді іздеуге рұқсат етілді. Баррон бұл іздеуге рұқсат бермеді, ал лейтенант «Леопардқа» қайтқанда Баррон экипажға жалпы дабыл беруге бұйрық берді. Бірден кейін «Леопард» «Чесапикке» сигнал берді, бірақ Баррон хабарды түсіне алмады. «Леопард» кеменің бауын кесіп өтетін оқ атты, содан кейін «Чесапикке» толыққанды залп жасады. Он бес минут бойы «Чесапик» өзін қорғауға тырысқанда, «Леопард» Баррон туын түсіргенше, залптан кейін залп жасады. «Чесапик» галереядан әкелінген қыздырылған көмірлерді зеңбірекке салғаннан кейін бір ғана оқ атты. Британдықтар «Чесапикке» кіріп, төрт теңізшіні алып кетті, Барронның «Чесапикті» соғыс олжасы ретінде алу туралы ұсынысын қабылдамады. «Чесапикте» үш теңізші қаза тауып, Баррон 18 жараланғандардың арасында болды. Оқиға туралы хабар «Чесапик» Хэмптон Роудсқа оралғанда тез тарады, онда «Леопардты» қоса алған британдық эскадрилья азық-түлікпен қамтамасыз етілді. Ашулы тұрғындар эскадрильяға арналған екі жүз су бөшкесін жойып, жергілікті билік араласпастан бұрын британдық лейтенантты өлтіруге жақындады. Екі күннен кейін «Чесапик» кемесінің төртінші теңізшісі қаза болды, бұл ашудың күшеюімен бірге болды. Роберт Макдональдтың денесін ұстаған табыт Портсмут пен Норфолк арасында ағып жатқан Элизабет өзенінен, зеңбіректердің салтанатты оқтары мен жартылай түсірілген тулармен және Норфолк портына қарсылап келген шамамен 4000 азаматпен тасымалданады. Келесі күндері оқиға шығыс жағалаудағы және орта батыстағы қалалық әкімшіліктердің ашу-ызасын тудырды. Пенсильваниядағы бірінші округтің өкілдері шабуылды «зорлық-зомбылық пен қателік, варварлық және кісі өлтіру сипаты бар әрекет» деп жариялады, бұл кез келген және еркін ұлтты мойынсұнуға мәжбүрлейтін әрекет. Президент Джефферсон Жерорта теңізінен барлық американдық кемелерді қайтарып алып, жариялау жасады: барлық британдық кемелерге американдық порттарға кіруге тыйым салынды және портта болғандар дереу шығып кетуі керек. Бұл оқиға 1807 жылғы эмбарго актісіне әкелді. Революциялық соғыстан кейін Америка мен Ұлыбритания арасындағы алғашқы маңызды қақтығыс ретінде, ол кейбір тарихшылардың пікірінше, екінші революциялық соғыс, 1812 жылғы соғысқа серпіліс берді. «Чесапик» оқиға кезінде өзін қорғауға мүлдем дайын емес еді. Оның ешбір зеңбірегі дайын күйде болған жоқ, ал палуба жүк қоймасында дұрыс сақталмаған материалдармен толы болды. Барон мен капитан Гордонға, сондай-ақ теңізшілердің лейтенанты Холлға әскери сот тағайындалды. Баррон «кемесін ұрысқа дайындау мүмкіндігін қарастырмағаны үшін» кінәлі деп танылды және бес жылға теңіз күштерінен шеттетілді. Гордон мен Холлқа жеке ескерту жасалды, ал кемедегі тапаншашы теңіз күштерінен босатылды.

1812 жылғы соғыс

"Леопард" кемесі салған ауыр зақымнан кейін "Чесапик" жөндеу үшін Норфолкке қайтып келді. Стивен Декатур басшылығымен, ол 1809 жыл бойына Жаңа Англия жағалауында эмбарго заңын сақтау үшін патрульдік жүргізді. "Чесапик-Леопард" оқиғасы, содан кейін "Кішкентай белдеу" оқиғасы, 18 маусымда 1812 жылы АҚШ-тың Ұлыбританияға соғыс жариялау шешіміне әсер етті. Капитан Сэмюэл Эванс басқаратын "Чесапик" Атлант мұхитында қызметке дайындық көрді. 13 желтоқсаннан бастап, ол Мадейрадан бастап, сағат тілі бойынша Кабо-Верде аралдары мен Оңтүстік Америкаға, содан кейін Бостонға бағытталды. Ол алты кемені олжа ретінде түсірді: британдық "Волонтер", "Ливерпуль Герой", "Эрл Перси" және "Элен", бриг "Джулия" (британдық лицензиямен сауда жасаған американдық кеме) және "Валерия" (британдық каперлерден қайтарып алынған американдық кеме). Сапар барысында белгісіз британдық желілік кемесі мен фрегаты "Чесапикті" қуды, бірақ қысқа дауылдан кейін, ертесіне таңертең екі қуушы кеме жоғалып кетті. "Волонтердің" 40 тонна шойын мен мысы 185 000 долларға сатылды. "Эрл Перси" Лонг-Айленд жағалауында қарап, портына қайта алмады. "Ливерпуль Герой" ақаулы деп танылғандықтан өрттелді. Британдық кемелерге келтірілген жалпы ақшалай зиян 235 675 долларға бағаланды (1812 жылғы 0,235675 доллары қазіргі жылдарда шамамен миллион долларға тең). 1813 жылдың 9 сәуірінде ол Бостонға қайта келді. Денсаулығы нашарлаған капитан Эванс командалық міндеттен босатуды сұрады. "Хорнет" кемесінің жеңісімен танымал капитан Джеймс Лоуренс 20 мамырда "Чесапик" командасын қабылдады. Кемедегі жағдай жайсыз болды. Көптеген экипаж мүшелерінің қызмет мерзімі аяқталғандықтан, олар күнделікті кемені тастап кетіп жатты. Лоуренс оларды ынталандыру үшін жүлде ақшасын өз қалтасынан төледі. "Конституциядан" келген бірнеше теңізшілер "Чесапикке" қосылды, олар бірнеше елдің теңізшілерімен бірге экипажды құрады. Темірқасықта, капитан Филип Брок басқаратын 38 зеңбірекке ие "Шеннон" фрегаты Бостон портын блокадалап патрульдеді. "Шеннон" 1806 жылдан бері Броктың басшылығында болды және оның жетекшілігімен экипаж күн сайын үш сағатқа дейін толыққанды жаттығулар жасады. Нысананы дәл тигізген экипаж мүшелеріне жақсы атуы үшін 454 грамм темекі сыйлық ретінде берілді. Брок сонымен қатар өз қаруларын дәлдікті арттыру үшін диспарт және тангенстік көздермен, сондай-ақ палубалар мен қару-жарақ тасымалдауында градус шкалаларымен жабдықтады, бұл экипажға нақты нысанаға отын шоғырландыруға мүмкіндік берді. Осыған байланысты, дәстүрлі қару-жарақпен және бірнеше ай ғана бірге болған экипажмен "Чесапик" нашар болды.

Чесапик пен Шеннон

Лоуренс, Шэннонның Бостонға жақындап келгенін хабарлап, 31 мамыр күні кешке теңізге шығуға дайындық жұмыстарын бастады. Келесі күні таңертең Брок Лоуренске қарсы шақыру жолдап, оны Чесапикке жіберді; Лоуренс Шэннонмен кездесуге өз еркімен шыққанда, ол әлі жетпеген еді. "Азат сауда және теңізшілердің құқықтары" деген ұран жазылған кең ақ тумен портынан шыққан Чесапик сол күні сағат 17:00 шамасында Шэннонмен кездесті. Алты минуттық оқ жаңбырында әр кеме екі толық бортымен шабуылдады. Чесапиктің алғашқы борты кеме қисайғанда оқ атылды, нәтижесінде көптеген оқтар суға немесе Шэннонның су сызығына тиіп, аз ғана зиян келтірді; алайда, каронадалық оқтар Шэннонның қанаттарына елеулі зақым келтірді. Екінші оқ атысы Шэннонның 12 фунттық оқ сақтайтын қоймасына тиіп, тиімдірек болды. Чесапиктің 32 фунттық каронадалары Шэннонның алдыңғы бөлігін қиратты, үш теңізшіні өлтіріп, басқаларын жарақаттады және Шэннонның 9 фунттық садақ пушкасын істен шығарды. Чесапик шайқаста көп шығынға ұшырады, себебі британдық оқтар американдық артиллериялық экипаждардың арасында ауыр жоғалтуға және Чесапиктің палубасындағы адамдар мен офицерлерге үлкен зиян келтірді. Көптеген рульшілер қаза тауып, руль бұзылды. Сонымен қатар, оның алдыңғы мачтасының ілмегі жыртылып, кеме маневрлеу қабілетін жоғалтты. Маневр жасай алмай, Чесапик "желге бұрылып", оның оң артқы бөлігі Шэннонның ортасына соқтығысып, екі кеме бір-біріне байланды. Чесапиктің палубасында шатақ пен дүрлік болды; капитан Лоуренс Шэннонға шабуыл жасау үшін топты жинауға тырысты, бірақ трубашы шақыруды естімеді. Осы сәтте снайпердің оғы Лоуренсті өлімге жеткізді; оның әскерлері оны төменге алып келе жатқанда, ол соңғы бұйрығын берді: "Кемеңді берме. Батқанша күресіңдер". Лоуренс не айтқаны туралы тарихи мәліметтер әртүрлі. Капитан Брок 20 адамнан тұратын топтың басында Чесапикке өтті. Олар Чесапик экипажынан аз қарсылық көрді, көптеген теңізшілер палубаның астына қашқан еді. Чесапикке қарсылық көрсеткен жалғыз күш - теңізшілер болды. Британдықтар оларды тез жеңіп алды; 44 теңізшінің тек тоғызы ғана жарақатсыз қалды. Капитан Брок алдыңғы бөліктегі шайқаста ауыр жарақат алды, оның басына қылышпен соққы тиді. Бірден Шэннон экипажы Чесапик туын түсірді. Бірінші оқ атысы мен тұтқындалу арасында бар болғаны 15 минут өтті. Чесапиктегі қаза тапқандар мен жарақат алғандардың саны туралы мәліметтер әртүрлі. 6 шілдедегі Броктың есебінде 70 адам қаза тауып, 100 адам жарақат алған делінген. Басқа дереккөздерде 48 мен 61 арасында қаза тапқандар және 85–99 арасында жарақат алғандар көрсетілген. Қаза тапқандар мен жарақат алғандардың санының айырмашылығы, шайқастан кейін жараларынан қайтыс болған теңізшілердің қосылуынан болуы мүмкін. Шэннон үшін бұл көрсеткіштер азырақ: 23 қаза тапқан және 56 жарақат алған. Өзінің ауыр жарақаттарына қарамастан, Брок екі кемені жөндеуге бұйрық берді және олар Нова-Шотландиядағы Галифаксқа бет алды. Капитан Лоуренс жол жүрісінде жараларынан қайтыс болды және толық әскери салтанатпен Галифакс зиратына жерленді. Қаза тапқан теңізшілер Нова-Шотландиядағы Өлі Адамдар аралына жерленді. Капитан Брок жараларынан аман қалды және кейін барондық атаққа ие болды.

Корольдік теңіз флотының қызметі мен мұрасы

Корольдік теңіз күштері «Чесапик» кемесін жөндеп, оны «Чесапик» ретінде пайдалануға берді. Ол 1814 жылға дейін Александр Дикси басшылығымен Галифакс бекетінде қызмет етті, ал сәуір айында Вирджиния штатының шығыс жағалауындағы Чесапик шығанағында байқалды. Сол жылы қазан айында Жорж Бердеттің басшылығымен Плимут қаласына (Англия) жөндеуге жіберілді. Содан кейін ол 1815 жылы мамыр айында АҚШ-пен бейбітшілік шарты жасалғанға дейін Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласына сапар жасады. Сол жылдың соңында британдық қызметте «Чесапик» кемесінің жұмысы туралы есеп дайындалды. Капитаны кеменің берік құрылысқа ие екенін айтты, бірақ кормасының тым үлкендігін сынады. Ол кемені үлгі ретінде көшіруге жарамсыз деп қорытындылады. Желкенмен жүргендегі жылдамдығы әсерлі болған жоқ: жақыннан және үлкен желкенмен. 1819 жылы Вирджиния штатының Портсмут қаласында салынған «Чесапик» кемесі Англияның Портсмут қаласындағы Джошуа Холмске 500 фунт стерлингке сатылды, ал оның түрлі бөліктері «Хэмпшир телеграфы және Сюссекс жылнамасы» газетінде сатылымға қойылды. Кеменің үлкен, бұзылмаған бөліктерін Джон Приор Уикхэмде (Гэмпшир) жаңа су диірменін салу үшін сатып алды. «Чесапик» диірмені Гэмпширдің ауыл шаруашылығы экономикасында маңызды рөл атқарды, бірақ 1970 жылдары қолданудан шықты. 2000 жылдардың басында диірменді тарихи орталық ретінде сақтауға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол коммерциялық операторларға берілді және 2021 жылы антиквариат сауда орталығы ретінде жұмыс істеді. Су диірмені ретінде «Чесапик» АҚШ теңіз күштерінің алғашқы алты фрегатының ең жақсы сақталғандарының бірі болуы мүмкін. Бостон портында сақталған USS «Конституция» кемесінің зерттеулеріне сәйкес, бастапқы ағаш немесе бөліктердің 0%-дан 15%-ы сақталған. «Чесапик» диірмені түпнұсқа кеменің көбінесе толық және өзгертілмеген бөліктерінен салынған: ағаш конструкциясы, қасқалар, баспалдақтар, әр қабатқа бес негізгі тіреу арқасы, еденнің қабырғалары, шатырдың ағаш бөліктері және басқа да ағаш, олардың кейбіреулерінде шайқастағы оқтардың іздері көрінеді. Ағаш 200 қабаттан тұратын ғимараттың қабырғалары мен шатыры астында 200 жылдан бері сақталып келеді. 1996 жылы «Чесапик» диірменінен алынған ағаш сынығы АҚШ-қа қайтарылды. Ол қазір Хэмптон-Роудс теңіз мұражайында қойылған. Бастапқыда «Чесапик» «бақытсыз кеме» деп есептелді, 19 ғасырдың мистикалық теңізшілеріне «ұрықтанған кеме», ал оның тууына Хамфри мен Фокс арасындағы келіспеушілік себеп болды. HMS «Leopard» және «Shannon» кемелерімен болған сәтсіз кездесулері, екі капитанының әскери трибуналы және бірнеше экипаж мүшелерінің қазасы көптерін оның қарғысқа ұшырағанына сендірді. Лоуренстің «Кемеден бас тартпаңдар!» соңғы бұйрығы АҚШ теңіз күштерінің ұранына айналды. 1813 жылдың қыркүйегінде Эри көлінде теңіз күштеріне басшылық еткен Оливер Хазард Перри өзінің флагмандық кемесін Лоуренс деп атады, ол «Кемеден бас тартпаңдар!» деген жазуы бар кең көк туды көтерді. Бұл фраза бүгінге дейін АҚШ теңіз күштерінде қолданылады. «Чесапик» шайқасында зақымдалған ту 1908 жылы Лондонда аукционда сатылды. Уильям Уолдорф Астор сатып алған, ол қазір Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайында, оның сигнал кітабымен бірге сақталады. Атлантикалық теңіз мұражайындағы Галифакс, Новая Шотландия, шайқастан қалған бірнеше заттарды сақтайды, соның ішінде тамақ пісіретін қазан және «Чесапик» кемесінен алынған офицерлік сандық. «Чесапик» кемесінен алынған 18 фунттық зеңбірек Провинция үйінің жанында, Новая Шотландия заң шығарушы органының жанында орнатылған. «Чесапик» пен «Shannon» арасындағы шайқастың көркемделіп суреттелген эпизоды британдық автор Патрик О'Брайанның 1979 жылы жарық көрген «Соғыстың сәттілігі» атты алтыншы тарихи романының соңында келтірілген. 2021 жылы АҚШ теңіз күштері болашақта «Constellation» класындағы кемелердің бірі болатын USS «Chesapeake» атты жаңа кеме салынбақ екенін мәлімдеді.