Кіріспе

Шотландияның жоталы биік таулы аймағындағы тау массиві. Таудың оңтүстік және шығыс беткейлері A896 және A832 тас жолдарымен шектеседі, бірақ солтүстік-батыс бөлігі көбінесе адам қоныстанбаған, Торидон таулары мен Фловердейл орманның таулы ландшафтынан тұрады. Бейн-Эйге тауының екі шыңы Мунролар тізіміне енген. Бейн-Эйгедегі ең биік нүкте – Ruadh stac Mòr («Үлкен Қызыл Тікбағаны» шотланд гаэль тілінде) негізгі жотадан бөлініп шыққан тікбағандардың бірінде орналасқан. Spidean Coire nan Clach («Тастардың шағылысы» шотланд гаэль тілінде) биіктігінде орналасқан бұл шың 1997 жылы Мунролар тізіміне қосылып, Бейн-Эйгедегі екінші Мунро атанды. Ол Глен-Торидон және Бейн-Эйге массивінің қалған бөлігіне кең көрініс ашады. Ruadh stac Mòr-дың шығысына қарай негізгі жотадан бөлініп шыққан Ruadh stac Beag жеткілікті биіктікке ие болғандықтан Корбет ретінде жіктеледі. Бейн-Эйгедегі ең танымал ерекшеліктердің бірі – Коир Мхик Фхершеар шағылысы, ол көбінесе солтүстіктен көрінетін үш үлкен тау жынысынан тұратын «Үш тікбағанды шағылыс» деп аталады. Бұл тікбағандарда көптеген тау шағылыстары бар, ал шағылыстардың басына шағылыс басынан жол ашады. Кембрийлік жыныстардың арасында «Фукоидті қабаттар» деп аталатын ерекше жыныстық қабат табылды. Фукоидті қабаттардан табылған қазбалар Англиядағы ұқсас жастағы жыныстардан табылғандарынан мүлдем өзгеше, бұл кембрий кезеңінде екі құрлық массасының арасында мұхит болғанын анықтауда маңызды рөл атқарды. Саммит үстіртінде Ұлыбританияда тек Herbertus borealis (солтүстік шырша) бауыржан гүлдері табылды; ал Бейн-Эйге Daltonia splachnoides мох түрінің табылған ең солтүстік орны болып табылады. Бұл аймақтағы қарағайлар Шотландияның шығыс бөлігіндегі қарағайлардан генетикалық тұрғыдан ерекшеленеді және Оңтүстік Еуропадағы қарағайларға ұқсас. Бұл Шотландияның батысы соңғы мұз дәуірінің соңында бірінші болып мұздан арылып, қарағайлардың Еуропаның батыс шетімен солтүстікке қарай жылжуына мүмкіндік бергенімен байланысты деп есептеледі. Мұз қабаттары одан әрі шегінгеннен кейін қарағайлар Шығыс Шотландияға солтүстік аймақтардан келді. Бейн-Эйгеде байқалатын құс түрлеріне алтын бүркіт, шотландтық кроссбилл, брамблинг, сақиналы узель, алтын плугер, аспан құс, қызыл қанатты және суға батып жүретін құстар жатады. Қорықта қызыл бұғы, тау қояны және қарағай мартендері сияқты сүтқоректілер мекендейді, бірақ шотландтық жабайы мысық көп жылдар бойы байқалған жоқ. Су құйрықтары Лох-Мари жағалауында көбейеді және теңіз деңгейінен 400 метр биіктіктегі өзендер мен кішкентай көлдерде кездеседі.

Көтерілу

Бейн-Эйгедің күрделі топографиясы тау жүргіншілері мен альпинистерге алуан түрлі маршруттар, көтерілулер мен басып өтулер ұсынады. Тау жүргіншілері үшін ең танымал маршрут – батыс бағыты, ол Мунро шыңдарының екеуін және Коир Мхик Фхерчерді қамтиды. Бейн-Эйгеге толық басып өтуге қара карлдар деп аталатын тізбектей шерулер кіреді, олар қиынға түсетін шашырасуға мүмкіндік береді және негізгі жотаның шығыс бөлігінде орналасқан. Шығыс жағынан қара карлдарға көтерілудің өзі жеке танымал альпинистік бағыт саналады. Картограф Тимоти Понт XVI ғасырдың соңында Шотландия карталарын жасау кезінде Лох-Мари аймағына сапар шеккен, оның карталарында Коир-Мхик-Ферчердің эскизі бар. Алайда, он тоғызыншы ғасырға дейін Бейн-Эйге шыңдарына жасалған тіркелген сапарлар туралы мәліметтер аз. Ең ертерек тіркелген көтерілу 1851 жылы Гейрлох және Торридон егістіктері арасындағы шекараны анықтау және белгілеуге міндетті болған геодезист Джордж Кэмпбелл Смит жүргізген зерттеу кезінде тіркелген.

Авиа апаты

"Трипл Баттресс Корри" 1951 жылғы 13-14 наурыз түнде авиациялық апатқа ұшыраған орын болды. Avro Lancaster ұшағы қазір Fuselage Gulley (немесе Far West Gulley) деп аталатын шатқалында, Лох Койре Мхик Фхеархайырдың үстіндегі биіктіктен шамамен 5 метр төмен құлап түсті. 120 эскадрилья құрамындағы ұшақ, кешкі сағат 6 шамасында Роколл және Фарер аралдары маңында теңіздік барлау миссиясын орындау үшін RAF Kinloss әуе базасынан ұшып, таңғы сағат 2:30-да қайта оралуы тиіс болған. Қайту жолында ауа райы нашар болды, қатты суық және солтүстік-шығыстан күшті жел соқты. Ф/Л Гарри Смит Рид DFC (29), ұшқыш, RAF. Сержант Ральф Клукас (23), отаршыл ұшқыш, RAF. Флот лейтенанты Роберт Стронг (27), навигатор, RAF. Ф/Л Питер Теннисон (26), әуе байланыс офицері, RAF. Сержант Джеймс Найсмит (28), әуе байланыс офицері, RAF. Сержант Уилфред Д. Бек (19), әуе байланыс офицері, RAF. Сержант Джеймс У. Белл (25), әуе байланыс офицері, RAF. Сержант Джордж Фаркуар (29), ұшу инженері, RAF.

Бейн-Эйге ұлттық табиғи қорығы

Бейн-Эйге ұлттық табиғи қорығы 4758 гектар аумақты алып жатыр, оның ішінде ашық дала, орман және батпақтар бар. Ол 1951 жылы Шотландиядағы Табиғатты сақтау директоры доктор Джон Берри құрған, және Ұлыбританиядағы осындай алғашқы аймақ болды. 2014 жылы Бейн-Эйге ҰТҚ көршілес Лох-Мари аралдары ҰТҚ-мен біріктірілді, ол Лох-Маридегі 60-тан астам аралды қамтиды, олар енді бір Бейн-Эйге және Лох-Мари аралдары ҰТҚ ретінде басқарылады, бірақ екі қорық әлі де ресми түрде бөлек статуста сақталады. Бейн-Эйге қорығының көп бөлігі NatureScot-қа тиесілі, бірақ батыс жағындағы 577 га жер Шотландияның Ұлттық сенім қорына қарасты. NatureScot Кинлохеуден солтүстік-батысқа қарай бір шақырымнан астам жерде орналасқан Олтройда келушілер орталығын ұсынады. Келушілер орталығынан Бейн-Эйге тауларының төменгі беткейлерінде орманды жолдар, демалыс алаңдары мен панорамалық көрініс алаңдары бар бірнеше белгіленген жолдар салынған. Батысқа қарай NatureScot тағы екі маршрут құрды: 1,5 км ұзындықтағы Орман жолы (Woodland Trail) Коилле-на-Глас-Лейтир қарағай орманынан өтеді, ал 6,5 км ұзындықтағы Тау жолы (Mountain Trail) шамамен биіктігіндегі «Сақтау қалыңына» (Conservation Cairn) дейін көтеріледі, онда Лох-Мари және жақын орналасқан Слиох тауы сияқты айналасындағы ландшафтың кең көрінісі ашылады. NatureScot сонымен қатар 14 адамға дейін толық зертханалық жабдықтары бар далалық станцияны ұсынады, оны ғалымдар мен зерттеушілер далалық деректерді жинауды үйлестіру және студенттердің далалық жұмыстарын жүргізу үшін пайдаланады. Далалық станцияның жанында ағаш өсірушілік шаруашылығы орналасқан; қорықта орманды кеңейту мақсатында жергілікті егіздерден ағаштар өсіріліп отырғызылады. Бейн-Эйге және Лох-Мари аралдары ҰТҚ ЮНЕСКО-ның Батыс Росс биосфералық қорығының бір бөлігі болып табылады, сонымен қатар Батыс Росс ұлттық көркі аймағында орналасқан. ҰТҚ Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бойынша II санаттағы қорғалатын аумақ ретінде жіктеледі. Қорық Ғылыми маңызы бар ерекше орын (SSSI) және халықаралық маңызы бар Еуропалық сайт – Лох-Мари кешенінің арнайы қорғау аймағының (SAC) бөлігі болып табылады, онда Каледондық қарағай орманы, жоғары жатқан жерлердің бай түрлілігі және сусарлар популяциясы SAC тағайындамасының негізгі шарттарын құрайды. Қорықтың Лох-Мари аралдары бөлігі Лох-Мари арнайы қорғалатын аймағының (SPA) бір бөлігін құрайды, онда Ұлыбританиядағы қара мойынды су құсының ең маңызды көбейетін популяциясы шоғырланған.