Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пикит муниципалитеті (Maguindanaon: Inged nu Pikit, Jawi: ايڠد نو ڤيكت; Hiligaynon: Banwa sang Pikit; Cebuano: Lungsod sa Pikit; Tagalog: Bayan ng Pikit) – Филиппиннің Котабато провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 67 024 адамды құрайды.
Municipality in Cotabato, Philippines
Pikit, officially the Municipality of Pikit (Maguindanaon: Inged nu Pikit, Jawi: ايڠد نو ڤيكت; Hiligaynon: Banwa sang Pikit; Cebuano: Lungsod sa Pikit; Tagalog: Bayan ng Pikit) is a 1st class municipality in the province of Cotabato, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 67,024 people.
Тарих
Пикит – Котабато провинциясында құрылған ең көне елді мекен. Кейіннен қаланың атауына айналған Пикит бекінісі 1893 жылы испандықтар тарапынан салынды, олар сол кезде Магуинданау сұлтандығынан қазіргі Котабато провинциясын жақында ғана бағындырған еді. Осы жерге «Пикит» атауын испандықтар берген. Бұрынғыда жергілікті тұрғындар оны «Маласиквит» деп атаған, себебі ол бір-біріне жақын орналасқан төбелердің көлеңкесінде жатқан. Бекініс олардың аймақтағы билігін нығайту үшін салынған. Испандықтар 19 ғасырдың соңында Пикит бекінісін тастап кетті, бұл 1902 жылы американдықтардың басып кіруіне жағдай жасады. 1912 жылғы Осменья колониялық заңына сәйкес, Пикит 1913 жылдың 17 маусымында Себу провинциясынан келген алғашқы филиппин христиан қоныс салушыларымен құрылды. Шамамен жүз жиырма себуано Висенте Лозада атты колониялық агенттің басшылығымен келді. Себудан келген қоныс салушылардың алғашқы тобы екі күн теңізден саяхаттап, «Халл» атты өзен кемесімен Рио-Гранде-де-Минданаоға жеткен соң Пикит бекінісіне келді. Қоныс салушылар орналасқан Рио-Гранде енді жүгері егістігіне айналған. Кулангуан, Тунгол, Пагалуган, Магуинданаодағы өзеннің тоқтатылуына байланысты ол құрғақ жерге айналды. Қоныс салушылардың алғашқы тобы Ладтинган, Калаваг, Гинатилан, Паникупан, Мандинг және Инугг қалаларына орналастырылды. Олар Колония №1-ге жатты, ал басқа қоныс салушылар 1914 жылдан 1915 жылға дейін соңынан еріп, келесі колонияларға тағайындалды: Колония №2 (Пайду Пуланги), Колония №3 (Силик), Колония №4 (Макасендег), Колония №5 (Пагалуган) және Колония №7 (Талитай). 1918 жылы Висаядан және Лузондан келгендер үй іздеушілер, иммигранттар және қоныс салушылар деп аталды, себебі үкімет оларға тегін көлік және рацион бермеді. Колониялық кезеңде колониялар колониялық инспектордың басшылығымен арнайы үкіметке ие болды; Максимо Абад мырза тағайындалды. Мигель Жакосалем мырза, Колония №3-тің көмекшісі, Дату Абдула Пянг, Колония №3-тің көмекшісі, Туан Афдал мырза, Колония №4-тің көмекшісі, Руперто Джемарино мырза, Колония №5-тің көмекшісі және Примо Куро мырза, Колония №7-нің көмекшісі. Колонияларда мектептер ашылды. Алғашқы ашылған мектеп Ладтинган болды, онда Джеймс Э. Макколл бақылаушы болып тағайындалды. Алғашқы мұғалімдер Фрукоза Лусеро және Понциана Лусеро болды. 1924 жылы қоныс салушылар Пикитті тұрақты муниципалитетке айналдыру үшін қала және жергілікті автономия үшін күресуді бастады. 1928 жылы колониялық әкімшілік Жер бюросына берілді. Пикит муниципалды ауданы құрылды, оның ішінде Пагалуганның жаңа муниципалды ауданы да болды. 1935 жылы Котабато-Давао ұлттық тас жолының салынуы осы қаланың дамуына көмектесті. Бұл жол Пикиттің ортасынан өтеді. Ол шаруашылық өнімдерін тасымалдаудың жылдам және ыңғайлы тәсілін қамтамасыз етті. 1947 жылдың басында бұл муниципалды аудан Пагалуган муниципалитеті және Пикит бариосы ретінде тұрақты муниципалитетке айналдырылды, Горгонио П. Инитан мырза бірінші тағайындалған мэр болды, ол сонымен бірге осы жылы муниципалды лауазымды адамдар сайлауы болғандықтан, бірінші сайланған мэр болды. Үкімет Пагалуган қаласында орналасқан. 1948 жылдың 9 мамырында Баррио жоспарлау қызметкерлері Аттымен бірге. Серджио Ф. Токао Пикитке келді. Бұл Мандингті қала ретінде құрудағы қоныс салушылардың жеңісін білдірді. 1949 жылдың 29 қыркүйегінде Пикит атқарушы жарлықпен тұрақты муниципалитет болып құрылды, Мэндинг муниципалдық үкіметтің орталығы болды. Бұл қоныс салушылардың күресін аяқтады және олардың армандарының орындалуын білдірді. Пикит Пагалуган муниципалитетінен құрылды. Пикит Конгрессмен Гумбай Пианг және Губернатор Дума Синсуаттың күш-жігері арқасында 270 нөміріндегі жарлық бойынша тұрақты муниципалитет болып жарияланды, оның қаласы Мэндингте орналасқан. 1982 жылғы Batas Pambansa Blg. 206 заңы бойынша 19 барангай бөлініп, Алеосан муниципалитеті құрылғандықтан аумағы қысқарды. 2003 жылдың басында мұсылман сепаратистері мен Филиппин армиясы арасында «Пикит соғысы» болды.
Pikit was the oldest settlement ever founded in Cotabato province. The landmark which eventually became the town's namesake, Fort Pikit, was established in 1893 by the Spaniards who have by then just recently conquered what is now the province of Cotabato from the Sultanate of Maguindanao. The name "Pikit" was given to the place by the Spaniards. It was formerly called by the natives "Malasiquit" because it was situated within the shadows of hills situated to each other. The fort was built to consolidate their hold in the region. The Spaniards abandoned Fort Pikit at the end of the 19th century, which paved the way for the eventual American occupation in 1902. Under the Osmeña Colony Act of 1912, Pikit was founded on June 17, 1913, by the first Christian Filipino colonists from the Province of Cebu. About one hundred twenty Cebuanos came under the Colony Agent, Vicente Lozada. The first batch of colonists from Cebu arrived at Fort Pikit after two days of sailing on board a river boat called "Hall", followed the Rio Grande de Mindanao. The Rio Grande where the colonists landed is now a corn field. It became dry land due to the cut off river found in Kulanguan, Tunggol, Pagalungan, Maguindanao. The first batch of colonists were distributed at Ladtingan, Calawag, Ginatilan, Panicupan, Manding and Inug ug They belonged to Colony No. 1, while other colonists followed in 1914 up to 1915 and they were assigned in the following colonies, Colony No. 2 (Paidu Pulangi) Colony no. 3 (Silik) Colony No. 4 (Makasendeg) Colony No. 5 (Pagalungan) and Colony No.7 (Talitay). Those who came in 1918 from the Visayas and Luzon were called homeseekers, immigrants, and settlers because the government did not give them anymore free transportation and ration in their coming. During the Colony days the Colonies had a special government under the administration of the Colony Superintendent; Mr. Maximo Abad was then appointed. Mr. Miguel Jacosalem, Asst. Supt. for Colony No. 3, Datu Abdula Piang, Asst. Supt. for Colony No. 3, Mr. Tuan Afdal, Asst. Supt. for Colony No. 4, Mr. Ruperto Gemarino, Asst. Supt. for Colony No. 5 and Mr. Primo Curo, Astt. Supt. for Colony No. 7. Schools were opened in the Colonies. The first school opened was Ladtingan which James E. McCall was assigned as Supervisor. The first teachers were Frucosa Lucero and Ponciana Lucero. In 1924, the colonists began to fight for the townsite and local autonomy, for the creation of Pikit into a regular municipality. In 1928, the Colony Administration was turned over to the Bureau of Lands. Pikit was created a Municipal District, including the new municipality of Pagalungan. In 1935, the construction of the Cotabato Davao national Highway helped enhance the progress of this town. This road passes through the heart of Pikit. It afforded a faster and more convenient means of transportation and shipment of farm products. In the early part of 1947 this Municipal District was created into a regular municipality, as the Municipality of Pagalungan and Pikit as a barrio, Mr. Gorgonio P. Initan was the first appointed mayor who was also the first elected mayor because this year was also the election of the municipal officials. The seat of Government was in Pagalungan. On May 9, 1948, the Barrio Planning Personnel accompanied by Atty. Sergio F. Tocao, came to Pikit. This marked the triumph of the colonists for the establishment of Manding as a townsite. In September 29, 1949, Pikit was created a regular municipality by Executive Proclamation with Manding as the seat of the municipal government. This ended the struggle of the colonists and marked the fulfillment of their aspirations. Pikit was created out of the municipality of Pagalungan. Pikit was proclaimed into a regular municipality thru the efforts of then Congressman Gumbay Piang and Governor Duma Sinsuat by virtue of Executive Order No. 270 with its townsite at Manding. The territory was reduced when, through Batas Pambansa Blg. 206 of 1982, 19 barangays were separated to create the municipality of Aleosan. The so called Pikit War between Muslim separatists and the Philippines army took place there in early 2003.
Бангсамороға ішінара кіру
2019 жылы жиырма екі барангай провинциядағы 63-тің ішінде, 6 ақпанда өткен плебисцитте автономиялық аймаққа қосылу үшін жақтас дауыспен жеңіске жеткеннен кейін, жаңа құрылған Бангсамороның арнайы географиялық аймағының құрамына кірді. Олардың оны, Балатиканмен бірге, 2001 жылы Мұсылман Минданао Автономиялық Аймағына қосылу үшін дауыс беруде сәтсіздікке ұшыраған провинциядағы 39 барангайдың арасында болды; ал қалған он екі барангай Бангсамороның құрамына кіру үшін үсыныс білдірді, ол Республика Заңы № 11054 күшімен ARMM-нің орнына келді. 2023 жылы Бангсаморо Парламенті аймақта сегіз жаңа муниципалитет құруға келісім берді. Аталған барангайлар Малидегао (Бангсаморо Автономиялық Заңы № 46) және Лигавасан (BAA № 48) муниципалитеттерінің құрамына – әрқайсысы жеті барангайдан, сондай-ақ Тугунан (BAA № 47) муниципалитетінің құрамына – Алеосанның Таподок барангайымен бірге сегіз барангайдан енді; бұл 2024 жылғы 13 сәуірде өткен плебисцитте бекітілді.
In 2019, twenty two barangays were among the 63 in the province which became part of the Special Geographic Area of the newly created Bangsamoro, after having the affirmative vote won to join the autonomous region in a plebiscite held on February 6. Ten of these, with Balatican, were among the 39 barangays in the province that unsuccessfully voted for the inclusion in the Autonomous Region in Muslim Mindanao in 2001; the other twelve petitioned to be part of the Bangsamoro, which replaced ARMM by virtue of Republic Act No. 11054. In 2023, the Bangsamoro Parliament approved the creation of eight new municipalities in the area. Those barangays became part of municipalities of Malidegao (Bangsamoro Autonomy Act No. 46) and Ligawasan (BAA No. 48)—which will be composed of seven in each, and Tugunan (BAA No. 47)—to be composed of eight along with Tapodoc in Aleosan; following ratification in a plebiscite on April 13, 2024.
География
Муниципалитет солтүстігінде Алеосан муниципалитетімен, оңтүстігінде Пагалуган (Магуинданао) муниципалитетімен, батысында Мидсаяп муниципалитетімен және Лигуасан батпағымен, ал шығысында Дату Монтавал муниципалитетімен шектеседі.
The municipality is bounded on the north by the Municipality of Aleosan, on the south by Pagalungan, Maguindanao, on the west by the Municipality of Midsayap and the Liguasan marsh and on the east by the Municipality of Datu Montawal.
Демография
2020 жылғы санақта Пикит, Котабато халқы 67 024 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Pikit, Cotabato, was 67,024 people, with a density of .
Экономика
Жылына 13,310 тонна өнім өндіретін және 5,074 гектарға егілген жүгерінің ірі өндірушісі. Бұл муниципалитет кокос және тұщы су балықтарының да ірі өндірушісі болып табылады. Кокос еті немесе копра піскен кокос жаңғақтарынан жасалады. Осы үшін жаңғақ екіге бөлініп, кокос еті күнмен кептіріледі немесе кептіргіштер қолданылады. Оның ылғалдылығы шамамен 14-16 пайызға жеткен соң, 50-60 кг салмақты полиэтилен қаптарға салынады. Копра – тазартылған тамақ майы және басқа кокос негізді өнімдерді өндірудегі негізгі шикізат. Муниципалитеттің Жалпы Ішкі Өнімі (2022) – 17,966,165,354 (PHP).
A major producer of corn with area planted of 5,074 hectares and production of 13,310 tons per year. The municipality is also a major producer of coconut and freshwater fish. Coconut meat or copra is made from mature coconut nuts. It is done by splitting the nut and drying the coconut meat by solar drying or by the use of dryers. Upon reaching a moisture content of about 14 to 16%, it is packed in PE sacks of 50 to 60 kg in weight. Copra is the major raw material used in production of refined edible cooking oil and other coconut based products. The Gross Domestic Product of the Municipality (2022) is 17,966,165,354(PHP).