Жылыстая балықтар тұқымдасы

Кіріспе

Ең ірі түрлері коммерциялық балық шаруашылығында қолданылады, олар маңызды тағамдық балықтар болып табылады. Алайда, АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы жүкті немесе бала емізетін әйелдерді сынаппен ластанғандықтан плиткалы балықты және басқа да кейбір балықтарды жемеуге ескертеді. Аквариумдар үшін ерекше түрлі-түсті кішірек плиткалы балық түрлері бағаланады.

Таксономиялық мәселелер

Отбасы тағы екі кіші тұқымға бөлінеді: Latilinae, кейде Branchiosteginae деп аталатын, және Malacanthinae. Кейбір авторлар осы кіші тұқымдастарды эволюциялық тұрғыдан екі жеке тұқымдас ретінде қарастырады, ал басқалары оны Perciformes-тан тыс, бір рет деңгейінде орналастырады, бірақ оның нақты туыстығы белгісіз (incertae sedis) болып табылады.

Ішкі туыстары мен тұқымдары

Келесі екі кіші тұқымдас және бес туыс Malacanthidae тұқымдасына жатады, барлығы 45 түрі бар. Екі кіші тұқымдастың да ұзын арқа және анальды қанаттары бар, соңғысында бір немесе екі тікенек кездеседі. Жанақ қабықшаларында (opercula) бір тікенек болады, ол өткір немесе жуан болуы мүмкін; кейбір түрлердің басында терілік гребінь де бар. Құйрық қанатының пішіні кесілгеннен бастап тірелгенге дейін өзгеруі мүмкін. Көптеген түрлердің түсі қарапайым, көбінесе сары, қоңыр және сұр түстерде болады.

Тұрғылықты ортасы мен тамақтану

Жалпы, көлденең су балықтарына жататын плиткалық балықтар, әдетте Атлант, Тынық және Үнді мұхиттарының қоңыржай және тропикалық суларында 50–200 метр тереңдікте кездеседі. Барлық түрлері өздері жасаған қуыстарда, рифтердің түбіндегі үңгірлерде немесе тас үйінділерінде, көбінесе каньондарда немесе тік беткейлердің жиегінде пана іздейді. Түріне қарай, құмды немесе шағыл тасты төсеніштерге бейімділігі болуы мүмкін. Көптеген түрлері қатаң түрде теңіздік жаратылыстар, бірақ көк бланкилло (Malacanthus latovittatus) Папуа – Жаңа Гвинеяның Голди өзенінің тұздылығы аз суларына енетіні белгілі. Плиткалық балықтар негізінен шағын теңіз түбінде тіршілік ететін омыртқасыз жануарлармен, әсіресе қабылдақтар мен креветкалармен қоректенеді. Сонымен қатар, моллюскалар, құрттар, теңіз кірпілері және ұсақ балықтар да жемтігіне ілігеді. 1882 жылғы жапсақ өлгеннен кейін, солтүстік плиткалық балықтардың жойылып кеткені есептелген, бірақ 1910 жылы Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласының жанынан көптеп ауланғаннан кейін олардың тағы бар екені анықталды.

Әдеп-тұрыс және көбею

Активті балықтар, плиткалы балықтар көбінесе өздеріне жеке және әдетте түбінде немесе оған жақын жерде болады. Олар өздерінің сезімтал көру қабілетін пайдаланып, жемтіктерін ұстайды. Егер балыққа жақындаса, ол жылдам, көбінесе басы алдымен, жасаған қоршауына тығылады. Қаңқалы құм плиткалы балық (Hoplolatilus chlupatyi) жыртқыштардан қашу үшін өзінің түсін тез өзгерте алу қабілетіне (көптеген түстерді қамтиды) сенеді. Көптеген түрлер моногамды жұптар құрайды, ал кейбіреулері табиғатта жалғыз (мысалы, мұхит ақ балығы, Caulolatilus princeps), ал басқалары топтасып тіршілік етеді. Кейбір түрлер, мысалы, сирек кездесетін пастельді плиткалы балық (Hoplolatilus fronticinctus) Үнді-Тынық мұхитында, өмір сүретін және олардың үстінде жиналатын үлкен қиыршық тас үйінділерін жасайды. Бұл үйінділер басқа рифтер үшін пана және микроэкосистема болып табылады. Плиткалы балықтардың көбею әдеттері жетік зерттелмеген. Шағылысу көктем және жаз айларында жүреді; барлық түрлер өз жұмыртқаларын қорғамайды деп есептеледі. Жұмыртқалары кішкентай (< 2 мм) және майға толып, су бетінде қалқып жүзеді. Дернәсілдер пелагикалық және балық ересекке жеткенше ағынмен жүзеді. Атлант мұхитындағы плиткалы балықтарда сынаптың деңгейі төмен болуы мүмкін және оларды тұтыну қауіпсіз болуы мүмкін.