Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-британдық актер (1893–1943)
German British actor (1893–1943)
Ханс Уолтер Конрад Вейдт (/f//aɪ//t/; 22 қаңтар 1893 – 3 сәуір 1943) – неміс-британдық актер. Ол «Басқалардан өзгеше» (1919), «Доктор Калигари кабинеті» (1920) және «Күлкілі адам» (1928) фильмдеріндегі рөлдерімен ерте көзге түсті. Германиядағы үнсіз фильмдердегі сәтті мансабынан кейін, ол UFA-ның ең жақсы жалақы алатын жұлдыздарының бірі болды. Вейдт және оның жаңа еврей әйелі Илона Прагер 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін Германиядан кетіп қалды. Жұбайлар Ұлыбританияға қоныстанды, ол 1939 жылы азаматтық алды. Содан кейін Вейдт көптеген британдық фильмдерде ойнады, оның ішінде «Бағдад ұрысы» (1940) фильмі де бар. 1941 жылы АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін, ол «Касабланка» (1942) фильмінде майор Штрассер рөліне тартылды, бұл оның өмірінде шыққан соңғы фильм рөлі болды.
Hans Walter Conrad Veidt (/f//aɪ//t/; 22 January 1893 – 3 April 1943) was a German British actor. He attracted early attention for his roles in the films Different from the Others (1919), The Cabinet of Dr. Caligari (1920), and The Man Who Laughs (1928). After a successful career in German silent films, where he was one of the best paid stars of UFA, Veidt and his new Jewish wife Ilona Prager left Germany in 1933 after the Nazis came to power. The couple settled in Britain, where he took citizenship in 1939. Veidt subsequently appeared in many British films, including The Thief of Bagdad (1940). After immigrating to the United States around 1941, he was cast as Major Strasser in Casablanca (1942), his last film role to be released during his lifetime.
Ерте өмір
Ханс Вальтер Конрад Вейдт 1893 жылғы 22 қаңтарда Берлинде, Тиекштрассе 39 мекенжайындағы ата-анасының үйінде дүниеге келді. Кейін Вейдт еске алады: "Көптеген әкелер сияқты, ол отбасы өмірінде мейірімді автократ, қатал, идеалистік болды. Ол фанатикалық консерватор еді". Ал Амалия сезімтал және қамқор болды. Вейдт отбасы мен достары арасында "Конни" деп те аталатын. Оның отбасы лютеран дінінде болды. Ол 1908 жылғы 5 наурызда Берлиндегі Альт-Шёнебергтегі протестанттық евангелистік шіркеуде дінге бекітілді. Отбасы жазда Потсдамда демалыс өткізетін. Макс Рейнхардттың "Фауст" романын оқу үшін оған 10 сабақ алды. Вейдт сынақ кезінде Рейнхардт терезенің сыртына қарай берді. Ол Вейдтқа 1913 жылдың қыркүйегінен 1914 жылдың тамызына дейін бір маусымдық жұмысқа айына 50 марка төлемекке келісімшарт ұсынды. Осы уақыт аралығында ол қосымша рөлдерде, мылтық ұстаушылар мен сарбаздар ретінде ойнады. Анасы дерлік бар қойылымды қадағалап отырды. "Дойчес Театр" театрымен екінші маусымға келісімшарт жасалды, бірақ осы кезде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, және 1914 жылдың 28 желтоқсанында Вейдт әскерге шақырылды. 1915 жылы ол Шығыс майданына офицерлік шенде жіберілді және Варшава шайқасына қатысты. Ол сары ауруға және пневмонияға шалдығып, Балтық теңізіндегі госпитальге жатқызылды. Жазылып жатқанда, ол өзінің сүйіктісі Люси Маннхаймнан Либаудағы Фронт театрында жұмыс тапқаны туралы хат алды. Қызығушылық танытып, Вейдт театрға да өтініш берді. Оның жағдайы жақсармағандықтан, әскер оған әскерлерге ойын-сауық көрсету үшін театрға қатысуға рұқсат берді. Театр сахнасында Маннхайммен арадағы қарым-қатынасы аяқталды. 1916 жылдың соңында ол әскерде қайтадан тексеріліп, қызметке жарамсыз деп танылды; 1917 жылдың 10 қаңтарында толық босатылды. Вейдт Берлинге оралды, онда ол Deutsches театрына қайта қабылданды. Ол діни қызметкер рөлінде кішкентай эпизод ойнады, бұл оған алғашқы мақтаулы пікірді әкелді, сыншы "Құдай Вейдтты фильмдерден сақтасын" немесе "Құдай оны кинодан аман сақтасын!" деп тілек білдірді. Ол Германияның алғашқы дыбыстық фильмі "Дас Ланд зюне Фрауэн" ("Әйелдерсіз ел", 1929) фильмінде басты рөлді ойнады. 1920 жылдардың соңында Голливудқа көшіп, онда бірнеше фильм түсірді, бірақ дыбыстық киноның пайда болуы және ағылшын тілін білудегі қиындықтар оны Германияға қайта оралуға мәжбүр етті. Осы кезеңде ол болашақ актерлерге тәлімгерлік жасады, олардың бірі кейіннен американдық кейіпкер актрисасы Лиза Голм болды.
Hans Walter Conrad Veidt was born on 22 January 1893 in his parents' home at Tieckstraße 39 in Berlin to Amalie Marie (née Gohtz) and Philipp Heinrich Veidt, a former military man turned civil servant. Veidt would later recall, "Like many fathers, he was affectionately autocratic in his home life, strict, idealistic. He was almost fanatically conservative." By contrast, Amalie was sensitive and nurturing. Veidt was nicknamed "Connie", also spelled "Conny", by his family and friends. His family was Lutheran, He was later confirmed in a ceremony at the Protestant Evangelical Church in Alt Schöneberg, Berlin on 5 March 1908. Veidt's only sibling, an older brother named Karl, died in 1900 of scarlet fever at the age of 9. The family spent their summers in Potsdam. He took 10 lessons before auditioning for Max Reinhardt, reciting Goethe's Faust. During Veidt's audition, Reinhardt looked out of the window the entire time. He offered Veidt a contract as an extra for one season's work, from September 1913 to August 1914 with a pay of 50 marks a month. During this time, he played bit parts as spear carriers and soldiers. His mother attended almost every performance. His contract with the Deutsches Theater was renewed for a second season, but by this time World War I had begun, and on 28 December 1914, Veidt enlisted in the army. In 1915, he was sent to the Eastern Front as a non commissioned officer and took part in the Battle of Warsaw. He contracted jaundice and pneumonia, and had to be evacuated to a hospital on the Baltic Sea. While recuperating, he received a letter from his girlfriend Lucie Mannheim, telling him that she had found work at the Front Theatre in Libau. Intrigued, Veidt applied for the theatre as well. As his condition had not improved, the army allowed him to join the theatre so that he could entertain the troops. While performing at the theatre, his relationship with Mannheim ended. In late 1916, he was re examined by the Army and deemed unfit for service; he was given a full discharge on 10 January 1917. Veidt returned to Berlin where he was readmitted to the Deutsches Theater. There, he played a small part as a priest that got him his first rave review, the reviewer hoping that "God would keep Veidt from the films" or "God save him from the cinema!" He had a leading role in Germany's first talking picture, Das Land ohne Frauen (Land Without Women, 1929). He moved to Hollywood in the late 1920s and made a few films there, but the advent of talking pictures and his difficulty with speaking English led him to return to Germany. During this period, he lent his expertise to tutoring aspiring performers, one of whom was the later American character actress Lisa Golm.
Көшіп кету
Вейдт нацистік режимге қарсы шықты және кейіннен Германияның бомбалау кезінде британдықтарға көмек көрсету үшін қаржы жұмсады. 1933 жылдың наурыз айында Германияда нацистік партия билікті алғаннан кейін, Йозеф Геббельс киноиндустриясын саяси қарсыластары мен яһудилерден тазартуға кірісті. 1933 жылдың сәуірінде Вейдт яһуди әйел Илона Прагерге, сондай-ақ "Лилли" немесе "Лили" деп танылған әйелге үйленгеннен кейін бір апта өткен соң, оларға қарсы қандай да бір шара қолданылмас бұрын, жұбайлар Ұлыбританияға эмиграциялады. Геббельс "расалық сауалнаманы" енгізді, онда Германияның киноиндустриясында жұмыс істейтін әрбір адам жұмыс істеу үшін өзінің "расасын" көрсетуге міндетті болды. Вейдт сауалнаманы толтырғанда, өзінің Rasse (раса) туралы сұраққа Jude (яһуди) деп жауап берді. Вейдт яһуди болмаса да, оның әйелі яһуди еді, және Вейдт өзі сүйген әйелінен бас тартпады, сондай-ақ көптеген басқалар сияқты режиммен ынтымақтаспады. Осы кезде көп тілді болған Вейдт француз режиссерлерімен француз тілінде де, ағылшын тілінде де фильмдер түсірді, оның ішінде британдық режиссер Майкл Пауэллдің "Қара шпион" (1939), "Контрабанда" (1940) және "Бағдад ұрысы" (1940) фильмдеріндегі үш ең танымал рөлі бар.
Veidt opposed the Nazi regime and later contributed funds for the relief of Britons during the German Blitz bombings. Soon after the Nazi Party took power in Germany, by March 1933, Joseph Goebbels was purging the film industry of political opponents and Jews. In April 1933, a week after Veidt's marriage to Ilona Prager, a Jewish woman, also known as "Lilli" or "Lily", the couple emigrated to Britain before any action could be taken against either of them. Goebbels had imposed a "racial questionnaire" in which everyone employed in the German film industry had to declare their "race" to continue to work. When Veidt was filling in the questionnaire, he answered the question about his Rasse (race) by writing Jude (Jew). Veidt was not Jewish, but his wife was, and Veidt would neither renounce the woman he loved nor collaborate with the regime as many others did. By this point multi lingual, Veidt made films both in French with expatriate French directors and in English, including three of his best known roles for British director Michael Powell in The Spy in Black (1939), Contraband (1940) and The Thief of Bagdad (1940).
АҚШ-тағы кейінгі мансабы
1941 жылы ол Илонамен бірге Голливудқа қоныс аударды. Олар сол кезде бейтарап және әлі де оқшауланған Америка Құрама Штаттарын нацистерге қарсы соғысқа қосылуға көндіруге мүмкіндік беретін американдық фильмдерді түсіруде британдықтарға көмектесу үшін келді. Ұлыбританиядан кетіп бара жатқанда Вейдттер өмірлік жинақтарының көп бөлігін британ үкіметіне соғысқа қаржы жинауға беруге белсенділік танытты, содан кейін соғыс жылдарында ағылшын баласына американдық үй берді. Голливуд оны басымдықпен нацистер рөлінде ойнатуы мүмкін екенін түсінген ол, келісімшартында оның рөлі әрқашан жаман адам болуын талап етті. Айвен Дж. Радо, Вейдттың үшінші әйелі Лилидің сіңілі баласы: "Оның Голливудты тастап кетуіне себеп – оған ұсынылған рөлдерге деген наразылығы ғана еді, олардың көп бөлігі нацистер еді. «Above Suspicion» фильмінде ол бір митингте болады, соңында барлығы «Хайль!» деп айқайлағанда, ол оң қолын аздап көтереді, сәлемдесуден гөрі көбінесе амандасу сияқты, және бетіне ирониялық күлкімен, меніңше, оның сезімдерін көрсетеді. Оның Германиядан кетуіне себеп – Лондонға Лилимен бірге көшіп баруына түрткіс болған оқиғаға деген ашуы болды."
By 1941, he and Ilona had settled in Hollywood to assist in the British effort in making American films that might persuade the then neutral and still isolationist United States to join the war against the Nazis, who at that time controlled all of continental Europe and were bombing the United Kingdom. Before leaving the UK, the Veidts gave a large portion of their life savings to the British government to help finance the war effort, and then provided an American home for an English child for the duration of the war. Realizing that Hollywood would most likely typecast him in Nazi roles, he had his contract mandate that they must always be villains. Ivan J. Rado, the nephew of Veidt's third wife Lily, commented:The fact that he wanted to leave Hollywood had nothing to do with anything but his disgust at the parts offered him, which was mainly Nazis. In Above Suspicion, he is at some rally, and when at the end everyone goes "Heil", he just very casually half lifts his right hand, more in a wave than a salute, and with an ironic smile on his face, which to me, embodies his feelings. . The fact that he left Germany . was his disgust at what was happening that made him move to London with Lily.
Жеке өмір
Вейдт спортпен айналысуды, бау-бақша шаруасын, жүзуді, гольф ойнауды, классикалық музыканы тыңдауды, көркем әдебиеттерді (оның ішінде оккультизмді) және ғылыми-танымдық әдебиеттерді оқуды ұнататын.
Veidt enjoyed sports, gardening, swimming, golfing, classical music, and reading fiction (including occultism; Veidt once considered himself a powerful medium) and nonfiction.
Гасси Холл
1918 жылы 10 маусымда Вейдт кабаре әртісі Гасси Холлға үйленді. Олар 1918 жылы наурыз айында бір кеште танысқан. Конрад достарына оны "өте әдемі, бойы биік, сырт келбеті әдемі және біршама жабық" деп сипаттаған. 1919 жылы олар ажырасып, бірнеше рет қайта табысуға тырысты. Холл мен Вейдт 1922 жылы ажырасып кетті. Вейдт Холл туралы: "Ол әйелдің болуы керек болғандай мінсіз еді. Бірақ мен қалай дұрыс күйеу болуды үйренбедім" және "Мен жұмысымдағы жетістіктеріме қуандым, бірақ анамның өліміне қайғырып, некемнің құлауына қатты ренжідім. Бір күні әйелім үйден кеткенде, мен үйден шығып, оның өмірінен қашып кеттім, түсінбеген бір нәрседен құтылуға тырыстым." Холл кейінірек Франсуаза Розаға: "Мен оның көптеген кемшіліктерін және еліктеулерін жақсы көріп кешірдім. Бірақ бір күні ол маған кешіре алмайтын нәрсе жасады. Сол күні кешке мен кабареде ән айтып тұрдым. Мен оны үйіне шығарып жібердім, ол маған: "Мен бірнеше досымды шақырдым, сізді күтіп отырып тамақтанамыз", - деді. Мен Парижден жаңа көйлек алып келдім. Сол күні кешке жұмыстан келгенімде не көрдім? Барлық мырзалар әйелдердей киінген. Конрад менің париждік көйлегімді киіп алыпты. Сонда мен ажырасып кеттім!"
On 10 June 1918, Veidt married Gussy Holl, a cabaret entertainer. They had first met at a party in March 1918, and Conrad described her to friends as "very lovely, tall, dignified and somewhat aloof". They separated in 1919 but attempted to reconcile multiple times. Holl and Veidt divorced in 1922. Veidt said of Holl, "She was as perfect as any wife could be. But I had not learnt how to be a proper husband," and "I was elated by my success in my work, but shattered over my mother's death, and miserable about the way my marriage seemed to be foundering. And one day when my wife was away, I walked out of the house, and out of her life, trying to escape from something I could put no name to." Holl later told Françoise Rosay, "I excused a lot of his failings and whims because I loved him. But one day he did something to me that I couldn't forgive. I was singing that evening at the cabaret. I left him home and he told me: 'I invited a few friends; we'll dine while we wait for you.' And it just so happened I had received a new dress from Paris. That evening, after work, I arrived home and what do I see? All these gentlemen dressed as women. And Conrad had put on my Paris dress. At this point, I divorced!"
Фелизитас Радке
Вейдттің екінші әйелі Анна Мария "Фелизитас" Радке австриялық аристократиялық отбасынан шыққан. Олар 1922 жылдың желтоқсанында өткен кеште немесе 1923 жылы Чарльстон би сайысында танысты. Радка күйеуінен ажырасып, 1923 жылдың 18 сәуірінде үйленді. Олардың қызы Вера Виола Мария, "Кики" лақап атымен және "Виола" деп те белгілі, 1925 жылдың 10 тамызында дүниеге келді. Конрад Италияда "Флоренция скрипачисі" фильмі түсіріп жүргендіктен, қызының тууына қатыса алмады, бірақ алғашқы пойызбен Берлинге келді және ауруханада анасы мен баласын қарсы алғанда жылады; қуаныштан соншалықты қозғалды, оны тыныштандырып, ауруханада бір түн қалдырды. Эмиль Яннингс Виоланың шайқас атасы, ал Элизабет Бергнер – шайқас анасы болды. Ол Бергнердің танымал кейіпкерлерінің бірі, Шекспирдің "Виола" пьесасының құрметіне аталды. Қызының тууы Вейдт анасының өлімінен кейін қайғыдан шығуына көмектесті, анасы 1922 жылдың қаңтарында жүрек ауруынан қайтыс болған еді. 1926 жылдың қыркүйегінен 1929 жылға дейін Вейдт әйелі мен қызымен Беверли-Хиллстегі испан стиліндегі үйде тұрды. "Лили" немесе "Лили" деп те аталған венгр еврейі, Берлинде 1933 жылдың 24 наурызында. Олар оның өліміне дейін бірге болды. Екеуі Берлиндегі клубта танысқан. Вейдт 1934 жылдың қазан айында The Sunday Dispatch газетіне берген сұхбатында Лили туралы былай деді: "Лили – мен өмір бойы іздеген әйел. Мен үшін ол еркек едім. Лилиде мен іздегеннің бәрін бере алатын әйелдің кереметін таптым, менің көп жылдық ізденістерімнің бір керемет адамда толыққанды бейнесі болды. Лилиде де аналық сезім болды. Бірақ менікіне кері пропорционалды. Оның аналық инстинкті соншалықты күшті болғандықтан, ол оны таныстарының барлығына, дерлік ешкімді ажыратпай шашып тастады. Ол тіпті өз анасына да аналық қамқорлық көрсетеді. Лилимен кездесу – әрқашан армандаған, бірақ ешқашан жете алмаған сиқырлы жерге оралу сияқты болды. Ол үшін де солай болды. Біздің некеміз ғана емес, ол толық және логикалық одақ, түннен кейін таң атқандай, музыкаға дәл сай келетін сөздердей үйлесімді және дұрыс. Менің іздеуім аяқталды. Менің анамның бейнесі – ұлы және қасиетті әйел. Бірақ бұл бейне анық және айқын, терең және кішіпейіл естелік, ешкім алмастыра алмайтын әйел, бірақ енді ол бұрынғыдай санама қиындық тудырмайды. Вейдт пен Лили Лондоннан Лос-Анджелеске 1940 жылдың 13 маусымында көшіп келді. Олар Беверли-Хиллстегі 617-ші Солтүстік Камден-Драйвта тұрды.
Veidt's second wife, Anna Maria "Felizitas" Radke, was from an aristocratic Austrian family. They met at a party in December 1922 or at a Charleston dance competition in 1923. Radke divorced her husband for him, and they married on 18 April 1923. Their daughter, Vera Viola Maria, nicknamed "Kiki" and also known as "Viola", was born on 10 August 1925. Conrad was not present at her birth due to being in Italy working on The Fiddler of Florence, but took the first train to Berlin and wept as he met mother and child at the hospital; he was so hysterical from joy they had to sedate him and keep him in the hospital overnight. Emil Jannings was Viola's godfather and Elisabeth Bergner was her godmother. She was named after one of Bergner's signature characters, Shakespeare's Viola. The birth of his daughter helped Veidt move on from the death of his mother, who had died of a heart condition in January 1922. From September 1926 to 1929 Veidt lived with his wife and daughter in a Spanish style house in Beverly Hills. a Hungarian Jew also known as "Lilli" or "Lily", in Berlin 24 March 1933. They remained together until his death. The two had met at a club in Berlin. Veidt said of Lilli in an October 1934 interview with The Sunday Dispatch, Lilli was the woman I had been seeking all my life. For her I was the man. In Lilli I found the miracle of a woman who had all to give that I sought, the perfect crystallisation in one lovely human being, of all my years of searching. Lilli had the mother complex too. But in the reverse ratio to mine. In her, the mother instinct was so powerful that she poured it out, indiscriminately almost, on everyone she knew. She mothers her own mother. Meeting Lilli was like coming home to an enchanted place one had always dreamed of, but never thought to reach. For her it was the same. Our marriage is not only flawless, it is a complete and logical union, as inevitable as daybreak after night, as harmonious and right as the words that exactly fit the music. My search is finished. The picture in my mind of my mother is of a woman great and holy. But it is a picture clear and distinct, a deep and humble memory of a woman no one could replace; but now it is not blurred by the complex which before had harassed my mind. Veidt and Lilli moved from London to Los Angeles, arriving on 13 June 1940. They resided at 617 North Camden Drive in Beverly Hills.
Соғыс уақытындағы күш-жігер
Англиядан кеткеннен кейін де Вейдт Лондонның әуе шабуылынан қорғалған үйлерінде қамалған балалардың жағдайына алаңдады, сондықтан олардың мерекелерін қуантпақ болып шешті. Лондондағы адвокаттары арқылы Вейдт 2000 фунттық жеміш-конфеттер, 2000 үлкен шоколад пакеттері және британ валютасы салынған 1000 конверт сатып алуға жеткілікті ақша берді. 1940 жылғы Рождествода сыйлықтар Лондон айманындағы түрлі әуе шабуылынан қорғалған үйлердегі мұқтаж отбасылардың балаларына жеткізілді. Әуе шабуылынан қорғау маршалы Вейдтқа сыйлықтары үшін алғыс айтып хат жазды. Оның ерекше мейірімділігін атап, хатында былай деді: "Менің білуімше, сіз Лондон балаларына Рождество сыйлықтарын жіберген театр өнерінің жалғыз өкілісіз". Вейдт әйелінің ата-анасын Австриядан бейтарап Швейцарияға көшірді, ал 1935 жылы нацистік үкіметке бұрынғы әйелі Радке мен қызын Швейцарияға көшіруге рұқсат алды. Ол сондай-ақ Фелизитас анасы, Фрау Радкеге Германиядан кетуіне көмектесуді ұсынды. Бірақ ол бас тартты. Туған еліне берілген, мықты мінезді әйел, ол "бірде-бір кішкентай австриялық нацистік офицер" оны үйінен кетуге мәжбүрлемейтінін мәлімдеді. Ол соғыстан аман қалған, бірақ Вейдттер оны ешқашан қайта көрген жоқ. Радо, отбасылық қызығушылық танытып, қолжетімді мәліметтерге сәйкес келетін ойларын бөлісті: "Мен қызығушылық танытқандарға бірнеше фактіні айтқым келеді. Коннидің өмірі жұмысы болды, басқа ештеңе оның туралы көп білмейміз; ол үйін және достарын жақсы көрген, бірақ көпшілік ортада көңіл көтермейтін және жаман әдеттері жоқ жеке адам болған. Жұмысында ол жанданулы және жомарт, нағыз кәсіпқой болды. Ол Германияда не болып жатқанын ерте байқап, Лондонға көшіп келді, онда кинода маңызды жұмыстар атқарды. Ол саяси адам емес еді және діни тақырыптарға араласпады. Оның әйелі еврей болғаны оған ешқандай маңызға ие болған жоқ; олар бір-бірін жақсы көріп, бірге болуды ұнататын. Ол әрқашан адал, тура және мейірімді болды." Ширли Конвей 1993 жылғы естелік сөзінде, басқа да хабарламалармен сәйкес, "Вейдт өзінің қарапайымдығымен және есімде қалмайтын сүйкімділігімен барлығын таң қалдырды және қуантты" деді. Ол әйелдерге құрмет пен сүйіспеншілік көрсетті. 1941 жылғы сұхбатта ол былай деді: "Ер адамның екі түрі бар. Ерлер, оларды қалай атасақ, еркектің еркегі, еркектермен араласуды ұнатады, еркектермен сөйлесуді артық көреді, әйел ешқашан тұлғасыз бола алмайды дейді, әйелді жеңіл ойыншық ретінде қарастырады. Мен ондай адамды айнада көрмеймін. Мүмкін, мен екі еркекке қарағанда, бір еркек пен бір әйел бір-біріне жақын болғанын қалаймын, сондықтан әйелдермен сөйлесуді артық көрем. Мен солай ойлаймын. Мен оны өте қызықты және әлдеқайда ыңғайлы деп санаймын. Менің бұл туралы теориям бар – бәрі аналық кешенге байланысты. Әр әйелде іздеген ер адам анасын табады. Оның барлық жайлылығының бастауы. Менің ойымша, әйелдер ойнау үшін тым маңызды болып кетті. Ерлер әйелдер жеке сөйлесе алмайды дейтін болса, енді бұл дұрыс емес. Әйелдер гений бола алмайды деушілердің бәрі де жаңылысады. Әйел еркектен өзгеше. Себебі ол ана болу үшін дүниеге келген. Бұған күмән жоқ. Бірақ бұл кейбір жағдайларда ол дарынды болып тумайды дегенді білдірмейді. Еркектердің бәрі де данышман емес. Қазіргі әйелдер арасында өте жақсы актрисалар, өте жақсы дәрігерлер, заңгерлер, тіпті ғалымдар мен өнеркәсіпшілер бар. Мен әйелдердің шалбар киіп, темекі шегуіне (көшеде болмаса, бұл жалғыз мен ұнатпайтын нәрсе) және көлік жүргізуіне ешқандай қарсылығым жоқ. Егер алдыңғы көлікте бірдеңе дұрыс болмаса, еркектер "әлде әйел жүргізіпті" дейтін болса, онда ешқандай кінә жоқ деп ойлаймын. Бұл ескі, тозығы жеткен көзқарастар, олар бүгінгі күнге жарамайды."
Even after leaving England, Veidt was concerned over the plight of children cooped up in London air raid shelters, and he decided to try to cheer up their holiday. Through his lawyers in London, Veidt donated enough money to purchase 2,000 one pound tins of candy, 2,000 large packets of chocolate, and 1,000 wrapped envelopes containing presents of British currency. The gifts went to children of needy families in various air raid shelters in the London area during Christmas 1940. The air raid shelter marshal wrote back to Veidt thanking him for the gifts. Noting Veidt's unusual kindness, he stated in his letter to him, "It is significant to note that, as far as is known to me, you are the only member of the Theatrical Profession who had the thought to send Christmas presents to the London children." Veidt smuggled his parents in law from Austria to neutral Switzerland, and in 1935 he managed to get the Nazi government to let his ex wife Radke and their daughter move to Switzerland. He also offered to help Felizitas' mother, Frau Radke, of whom he was fond, leave Germany. However, she declined. A proud, strong willed woman who was attached to her home country, she declared that "no damned little Austrian Nazi corporal" was going to make her leave her home. She reportedly survived the war, but none of the Veidts ever saw her again. Rado, while having a family interest, commented with insights consistent with the record available: . there are a few facts that I would like to share with everyone interested. Aside from his work, which was also his life, there is little to know about Conny; he was an intensely private man who loved his home and his friends, but did not carouse in public nor was prey to scandalous behavior. In his work, he was intense and generous, the consummate professional. . Early on he saw what was happening in Germany, and moved to London, where he did some important work in movies. He was not a political person, and was certainly not to be caught out on religious themes. The fact that his wife was Jewish meant nothing to him; they loved each other and loved being together. He was always honest, totally straight forward and kind. Shirley Conway, in her 1993 tribute, also comments, consistent with other reports of the man being somewhat different from the screen image, that "Veidt surprised and delighted everyone with his modesty and ineffable charm." He showed fondness and respect for women. In a 1941 interview he said, There are two different kinds of men. There are the men men, what do you call them, the man's man, who likes men around, who prefers to talk with men, who says the female can never be impersonal, who takes the female lightly, as playthings. I do not see a man like that in my mirror. Perhaps, it is because I think the female and the male attract better than two men, that I prefer to talk with females. I do. I find it quite as stimulating and distinctly more comfortable. I have a theory about this – it all goes back to the mother complex. In every woman, the man who looks may find – his mother. The primary source of all his comfort. I think also that females have become too important just to play with. When men say the female cannot discuss impersonally, that is no longer so. When it is said that females cannot be geniuses, that is no longer so, either. The female is different from the male. Because she was born to be a mother. There is no doubt about that. But that does not mean that, in some cases, she is not also born a genius. Not all males are geniuses either. And among females today there are some very fine actresses, very fine; fine doctors, lawyers, even scientists and industrialists. I see no fault in any female when she wears slacks, smokes (unless it is on the street, one thing, the only thing, which I don't like), when she drives a car when men say things like "I bet it is a woman driving" if something is wrong with the car ahead – no, no. These are old, worn out prejudices, they do not belong in today.
Өлім және мұра
1930 жылдары Вейдт жүрек ауруымен ауырғанын білді, бұл ауру анасын өлтірген; оның тізбектес темекі шегуі жағдайды ушықтырды, сондықтан Вейдт нитроглицерин таблеткаларын қабылдады. Ол 1943 жылғы 3 сәуірде Лос-Анджелестегі «Ривьера Кантри Клубта» әнші Артур Филдс және оның жеке дәрігерімен гольф ойнап жүргенде жүрек талмасынан қайтыс болды. АҚШ-тағы қоғам құрылғанға дейін бірнеше жыл бұрын неміс Конрад Вейдт қоғамы қызметін тоқтатқан. CVS ұраны – «Батылдық, тұтастық, адамгершілік» – «жалғыз актер» деп мойындап, аңызға айналған киножұлдыздың көрнекті қасиеттерін құрметтеді. CVS 1993 жылы Берлиндегі «Internationale Filmfestspiele», Париждегі «La Cinémathèque Française», Лондондағы Гёте институты мен Британдық кино институтының Ұлттық кинотеатры, Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы, сондай-ақ Берлиндегі Гей мұражайында өткен ретроспективаларды қолдады. CVS Вейдтқа қатысты материалдардың көп бөлігін Калифорния университетінің Беркли өнер мұражайына және Тынық мұхиты кино архивіне сыйлады. Оның ішінде, 1993 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалі барысында өткен «Конрад Вейдтқа құрмет» киносериясын ұйымдастыру үшін «Stiftung Deutsche Kinemathek»-ке 650 неміс маркасы / 450 доллар көмектесті. Екі Вейдт альбомы, оның әріптерімен белгіленген күміс темекі салғышы және алтын «Dunhill» жаққышы Маргарет Херрик кітапханасына, Киноны зерттеу орталығына, Кино өнері мен ғылымы академиясына жіберілді. Лилиден мұраға қалған естеліктерді пайдаланып Радо түсірген «Конни» атты қысқа метражды фильмнің фильмдік, бейне және аудио материалдары Оңтүстік Калифорния университетінің Макс Кейд институтына және UCLA кино және телеархивіне табыс етілді. Берклидегі ПФА-да, Макс Кейд институтында және Айн Рэнд институтында осы фильмнің VHS таспасы сақталған. CVS Вейдт күлін алуға ниет білдірген неміс кино шенеуніктерімен байланыс жасады, бірақ Марлен Дитрихке көрсетілген құрметке байланысты туған дау-дамайлар салдарынан олар әрекет етуге асықпады. Вейдт күлін Берлинге жеткізуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, CVS Лондонның Вейдттер тұрған жеріне жақын «Голдерс Грин» жерлеу орындасында жерлеу үшін қаражат жинады. Бұл мәселені лондондық Вивьен Филлипс шешуге көмектесті. 1998 жылғы 3 сәуірде, оның қайтыс болғандығының 55 жылдығында, Вейдт күлі, оның әйелі Лили күлімен араластырылып, солтүстік Лондондағы «Голдерс Грин» крематорийіндегі колумбарийдің бір бөлігіне қойылды. Салтанатқа екі құрлықтан келген адамдар қатысты, ал осы оқиға туралы «BBC Radio 4» радиосы хабарлады.
In the 1930s, Veidt learned that he had a heart condition which had killed his mother; the condition was aggravated by his chain smoking, and Veidt took nitroglycerin tablets. He died of a heart attack on 3 April 1943 while playing golf at the Riviera Country Club in Los Angeles with singer Arthur Fields and his personal physician. An earlier German based Conrad Veidt Society had become inactive some years before the US based society began. The CVS motto "Courage Integrity Humanity" honored qualities the legendary film star exemplified while claiming to be "only an actor." CVS supported 1993 retrospectives at the Internationale Filmfestspiele in Berlin, La Cinematheque Francaise in Paris, the Goethe Institute and British Film Institute's National Film Theatre in London, the Museum of Modern Art in New York, as well as the Gay Museum in Berlin. CVS donated most of the Veidt materials to the University of California's Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive. Among its efforts was a 650 Deutschmark/$450 contribution to the Stiftung Deutsche Kinemathek as seed money for SDK's Homage to Conrad Veidt film series held during the 1993 Berlin International Film Festival. Two Veidt scrapbooks, his monogrammed silver cigarette case and gold Dunhill lighter went to the Margaret Herrick Library, Center for Motion Picture Study, Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Film, video and audio mix from a short film entitled "Conny" that Rado produced using memorabilia inherited from Lily was donated to the University of Southern California Max Kade Institute and UCLA Film & Television Archive. The PFA in Berkeley has a VHS tape of the film, as does the Max Kade Institute and the Ayn Rand Institute. CVS reached out to German film officials who wished to receive the Veidt ashes but hesitated to act following controversies surrounding similar honors for Marlene Dietrich. After efforts stalled to take the Veidt ashes to Berlin, CVS raised funds for interment at Golders Green, close to where the Veidts had lived in London. Londoner Vivienne Phillips was instrumental in arranging this. On 3 April 1998, on the 55th anniversary of his passing, Veidt's ashes, mixed in the original urn with those of his wife Lily, were placed in a niche of the columbarium at the Golders Green Crematorium in north London. The ceremony drew attendees from two continents and was broadcast by BBC Radio 4.
Толық кинографиясы
Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1917 Өлім жолы Рольф 1916 жылдың соңында түсірілген, Вейдттің экранға тұңғыш дебюті. Жоғалған фильм 1917 Жарық болсын Хер Крамер Фильм 1917-1918 жылдары бөліп көрсетілген төрт бөлімнен тұрады. Жоғалған фильм 1917 Өлгендер сөйлегенде Рихард фон Ворт Жоғалған фильм 1917 Қорқыныш Үнді ділдары Фильмнің шведтік киноинститутында көшірмесі бар 1917 Теңіз шайқасы Жоғалған фильм 1917 Тыңшы Штайнау Жоғалған фильм 1918 Бангалор сыры Динджа Жоғалған фильм 1918 Сереньи Жоғалған фильм 1918 Мексикалық Жоғалған фильм 1918 Үш қыздың үйі Барон Шобер Жоғалған фильм 1918 Жоғалған әйелдің күнделігі Доктор Юлиус Жоғалған фильм 1918 Йеттхен Геберттың оқиғасы Доктор Фридрих Кёстлинг Жоғалған фильм 1918 Коломба Генрик ван Рин Жоғалған фильм 1918 Дида Ибсеннің оқиғасы Эрик Норренсен Джордж Истмен үйінде көшірмесі бар 1918 Анриетта Якоби Доктор Фридрих Кёстлинг Жоғалған фильм 1918 Қоғамның құрбаны Прокурор Крисандер Жоғалған фильм 1918 Әйел тумағаннан Сартан Жоғалған фильм 1919 Опиум Доктор Ричард Армстронг кіші Century Guild архивінде сақталған 1919 Махаббат ноктюрні Фредерик Шопен Жоғалған фильм 1919 Жапон әйелі Хатшы Жоғалған фильм 1921 Экстаздағы адамдар Профессор Мунк Жоғалған фильм 1921 Бомбей сыры Дихтер Тосси 1921 Түнге саяхат Суретші 1921 Махаббат пен құмар Жаленко, цыган Жоғалған фильм 1921 Гектор Далмордың махаббат оқиғалары Гектор Далмор Cinémathèque royale de Belgique-де көшірмесі бар 1921 Ықылым Иван – жас орыс бишісі Жоғалған фильм 1921 Ауылдық жолдар мен үлкен қала Рафаэль, скрипкашы Cinémathèque royale de Belgique-де көшірмесі бар 1921 Үнді мақбары (2 бөлім) Бенгал махараджы Аян III / Эшнапур ханзадасы 1921 Инге Крафттың құмарлығы Хендрик Оверланд 1922 Лукреция Борджия Чезаре Борджия 1923 Паганини Никколо Паганини Жоғалған фильм 1923 Вильгельм Телль Германн Гесслер 1923 Алтын мен сәттілік Граф Жоғалған фильм 1923 Қастық әйелі Чезаре Борджия Жоғалған фильм 1924 Карлос және Элизабет Дон Карлос 1924 Орлак қолының жұмысы Пауль Орлак 1924 Балауыз музей Иван Қорқынышты 1924 Ерлер немесе жандар Ғашық, ақын 1925 Граф Костиа Граф Костиа Жоғалған фильм 1925 Махаббат соқыр Доктор Ламар Жоғалған фильм 1925 Тағдыр Граф Л. М. Вранна Жоғалған фильм 1925 Ингмардың мұрасы Хеллум 1926 Флоренцияның скрипкашысы Рене әкесі 1926 Шелленберг ағайындылары Венцель Шелленберг / Михаил Шелленберг 1926 Үнсіз болу керек пе? Пауль Хартвиг, суретші Толық емес фильм, фрагменттерде сақталған 1926 Әйелдердің крест жорығы Прокурор 1926 Праганың студенті Балдуин, студент 1926 Түнгі ұшу Генрих IV 1927 Сүйікті қарақұмар патша Людовик XI 1927 Адамның өткені Пол Ла Рош Жоғалған фильм 1928 Күлкілі адам Гвинплэйн / Лорд Кланчарли 1929 Махаббат заңдары 1929 Әйелдерсіз ел Дик Эштон, телеграфшы Вейдттің тұңғыш сөйлейтін фильмі Жоғалған фильм 1929 Соңғы қойылым Эрик Ұлы Толық емес фильм 1927 жылы Нью-Йоркте түсіріліп, шығарылды, бірақ 10 минут жоғалған 1930 Соңғы компания Гаупт Бурк 1930 Қафстағы адамдар (клеткадағы адамдар) Патшалар Жоғалған фильм 1930 Ұлы құштарлық Өзі 1931 Қайтыс болған адам Маркиз де Севинье 1931 Шешімнің түні генерал Грегорий Платонов Жоғалған фильм 1931 Басқа жақтан гаупт Стенхопп Толық емес фильм, бірақ 10 минут жоғалған болуы мүмкін 1932 Распутин, әйелдермен әуескер Григорий Распутин 1932 Конгресс билейді Князь Меттерних 1932 Қара гусар Ритмейстер Хансгеорг фон Хохберг 1932 Рим экспресі Зурта 1933 Императрица мен мен Маркиз де Понтиньяк 1933 F. P.1 Майор Эллиссен 1933 Мен тыңшы болдым Командир Обераертц 1933 Саяхатшы еврей Мататиас 1934 Вильгельм Телль Гесслер (неміс және ағылшын тілдеріндегі нұсқалары) 1934 Еврей Сүсс Йозеф Сүсс Оппенгеймер 1934 Белла Донна Махмуд Баруди 1935 Үшінші қабаттың өтуі Шет елдік 1935 Дәмді патшаның құрбаны 83 номерлі тұтқын 1937 Қара саяхат Барон Карл фон Марвиц 1937 Қызыл плащ астында Жил де Беро 1938 Азия үстіндегі дауыл Эрих Кейт 1938 Шахматшы Барон Кемпелен 1939 Қара тыңшы Капитан Харт 1940 Контрабанда Капитан Андерсен 1940 Багдад ұрысы Джаффар 1940 Қашу генерал Курт фон Кольб NBR жүлдесін «Ең үздік актер» номинациясында жеңіп алды 1941 Әйелдің беті Торстен Барринг 1941 Қараңғыда сыңғырлау Джозеф Джонс 1941 Өміріндегі адамдар Станислав Росинг 1942 Түн бойы Еббинг 1942 Наци тыңшысы Отто Беккер / Барон Хуго фон Детнер 1942 Касабланка Майор Генрих Штрассер 1943 Күдік тудырғаннан жоғары Хассерт Зайдель Постхумалды түрде шығарылды.
Year Title Role Notes 1917 The Path of Death Rolf Filmed in late 1916, Veidt's screen debut Lost film 1917 Let There Be Light Herr Kramer The film had four parts which premiered throughout 1917 to 1918. Lost film 1917 When the Dead Speak Richard von Worth Lost film 1917 Fear Indian Priest Print exists at the Swedish Film Institute 1917 The Sea Battle Lost film 1917 The Spy Steinau Lost film 1918 The Mystery of Bangalore Dinja Lost film 1918 The Serenyi Lost film 1918 The Mexican Lost film 1918 The House of Three Girls Baron Schober Lost film 1918 Diary of a Lost Woman Dr. Julius Lost film 1918 Jettchen Gebert's Story Doctor Friedrich Köstling Lost film 1918 Colomba Henrik van Rhyn Lost film 1918 The Story of Dida Ibsen Erik Norrensen Print exists at the George Eastman House 1918 Henriette Jacoby Doctor Friedrich Köstling Lost film 1918 Victim of Society Prosecutor Chrysander Lost film 1918 Not of the Woman Born Satan Lost film 1919 Opium Dr. Richard Armstrong Jr. Print survives at the Century Guild archive 1919 Nocturne of Love Frederic Chopin Lost film 1919 The Japanese Woman The Secretary Lost film 1921 People in Ecstasy Professor Munk Lost film 1921 The Secret of Bombay Dichter Tossi 1921 Journey into the Night The Painter 1921 Love and Passion Jalenko, the Gypsy Lost film 1921 The Love Affairs of Hector Dalmore Hektor Dalmore Print exists at the Cinémathèque royale de Belgique 1921 Desire Ivan – a young Russian dancer Lost film 1921 Country Roads and the Big City Raphael, der Geiger Print exists at the Cinémathèque royale de Belgique 1921 The Indian Tomb (2 parts) Maharajah of Bengal Ayan III / Prince of Eschnapur 1921 The Passion of Inge Krafft Hendryck Overland 1922 Lucrezia Borgia Cesare Borgia 1923 Paganini Niccolò Paganini Lost film 1923 William Tell Hermann Gessler 1923 Gold and Luck The Count Lost film 1923 Bride of Vengeance Cesare Borgia Lost film 1924 Carlos and Elisabeth Don Carlos 1924 The Hands of Orlac Paul Orlac 1924 Waxworks Ivan the Terrible 1924 Husbands or Lovers Der Liebhaber, ein Dichter 1925 Count Kostia Count Kostia Lost film 1925 Love is Blind Dr. Lamare Lost film 1925 Destiny Count L. M. Vranna Lost film 1925 Ingmar's Inheritance Hellgum 1926 The Fiddler of Florence Renées Vater 1926 The Brothers Schellenberg Wenzel Schellenberg / Michael Schellenberg 1926 Should We Be Silent? Paul Hartwig, Maler Incomplete film, exists in fragmentary form 1926 The Woman's Crusade Prosecutor 1926 The Student of Prague Balduin, a student 1926 The Flight in the Night Heinrich IV 1927 The Beloved Rogue King Louis XI 1927 A Man's Past Paul La Roche Lost film 1928 The Man Who Laughs Gwynplaine / Lord Clancharlie 1929 Gesetze der Liebe 1929 Land Without Women Dick Ashton, telegrapher Veidt's talkie debut Lost film 1929 The Last Performance Erik the Great Incomplete film Filmed and released in New York in 1927, exists but 10 minutes are missing 1930 The Last Company Hauptmann Burk 1930 Menschen im Käfig (People in the Cage) Kingsley Lost film 1930 The Great Longing Himself 1931 The Man Who Murdered Marquis de Sévigné 1931 The Night of Decision General Gregori Platoff Lost film 1931 The Other Side Hauptmann Stanhope Incomplete film, exists but 10 minutes are possibly missing 1932 Rasputin, Demon with Women Grigori Rasputin 1932 The Congress Dances Prince Metternich 1932 The Black Hussar Rittmeister Hansgeorg von Hochberg 1932 Rome Express Zurta 1933 The Empress and I Marquis de Pontignac 1933 F. P.1 Maj. Ellissen 1933 I Was a Spy Commandant Oberaertz 1933 The Wandering Jew Matathias 1934 William Tell Gessler (both German and English language versions) 1934 Jew Süss Josef Süss Oppenheimer 1934 Bella Donna Mahmoud Baroudi 1935 The Passing of the Third Floor Back The Stranger 1935 King of the Damned Convict 83 1937 Dark Journey Baron Karl Von Marwitz 1937 Under the Red Robe Gil de Berault 1938 Storm Over Asia Erich Keith 1938 The Chess Player Baron Kempelen 1939 The Spy in Black Captain Hardt 1940 Contraband Capt. Andersen 1940 The Thief of Bagdad Jaffar 1940 Escape General Kurt von Kolb Won an NBR Award for Best Acting 1941 A Woman's Face Torsten Barring 1941 Whistling in the Dark Joseph Jones 1941 The Men in Her Life Stanislas Rosing 1942 All Through the Night Ebbing 1942 Nazi Agent Otto Becker / Baron Hugo Von Detner 1942 Casablanca Major Heinrich Strasser 1943 Above Suspicion Hassert Seidel Released posthumously