Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцария актері (1930–2014)
Swiss actor (1930–2014)
Максимилиан Шелл (8 желтоқсан 1930 – 1 ақпан 2014) – швейцариялық актер. Ол 1961 жылғы америкалық «Нюрнбергтегі сот» фильміндегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, бұл Голливудтағы оның екінші актерлік жұмысы болды. Австрияда туған ол өнерге байланысты ата-анасының тәрбиесінде өсті және өнер мен әдебиетке толы ортада бой жеткізді. 1938 жылы, Австрия нацистік Германиямен біріктірілген кезде, ол отбасымен Швейцарияға қашып, Цюрихте қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Шелл актерлік және режиссерлік қызметпен толыққанды айналысты. Голливудқа көшуден бұрын ол көптеген неміс фильмдерінде, көбінесе соғысқа қарсы фильмдерде ойнады. Ағылшын және неміс тілдерін мүжілді білген Шелл нацистік дәуірге арналған бірнеше фильмде басты рөлдерді сомдады. Екі фильм оған «Оскар» номинациясын әкелді: «Айналы шыныдағы адам» (1975) – екі жақты кейіпкерді сомдағандығы үшін және «Жулия» (1977) – нацизмге қарсы күрескен топтың мүшесі рөлі үшін. Оның сомдаған кейіпкерлерінің қатарында Венесуэла жетекшісі Симон Боливар, Ресей императоры Ұлы Петр және физик Альберт Эйнштейн сияқты түрлі тұлғалар бар. 1992 жылғы «Сталин» телефильміндегі Владимир Ленин рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. Шелл көптеген сахналық қойылымдарда ойнады, соның ішінде Принц Гамлет рөліндегі өнері ерекше атаққа ие болды. Шелл шебер пианист және дирижер болды, Клаудио Аббадо мен Леонард Бернштейнмен, сондай-ақ Берлин және Вена оркестрлерімен бірге өнер көрсетті. Оның үлкен әпкесі – халықаралық деңгейде танымал актриса Мария Шелл; ол 2002 жылы «Менің қарындасым Мария» атты деректі фильмін жасады.
Maximilian Schell (8 December 1930 – 1 February 2014) was a Swiss actor. He won the Academy Award for Best Actor for the 1961 American film Judgment at Nuremberg, his second acting role in Hollywood. Born in Austria, his parents were involved in the arts and he grew up surrounded by performance and literature. While he was still a child, his family fled to Switzerland in 1938 when Austria was annexed by Nazi Germany, and they settled in Zürich. After World War II ended, Schell took up acting and directing full time. He appeared in numerous German films, often anti war, before moving to Hollywood. Fluent in both English and German, Schell earned top billing in a number of Nazi era themed films. Two earned him Oscar nominations: The Man in the Glass Booth (1975), for a character with two identities, and Julia (1977), portraying a member of a group resisting Nazism. His range of portrayals included personalities as diverse as Venezuelan leader Simón Bolívar, Russian emperor Peter the Great, and physicist Albert Einstein. For his role as Vladimir Lenin in the television film Stalin (1992) he won the Golden Globe Award. Schell also performed in a number of stage plays, including a celebrated performance as Prince Hamlet. Schell was an accomplished pianist and conductor, performing with Claudio Abbado and Leonard Bernstein, and with orchestras in Berlin and Vienna. His elder sister was the internationally noted actress Maria Schell; he produced the documentary tribute My Sister Maria in 2002.
Ерте өмір
Шелл Австрияның Вена қаласында актриса Маргареттің (қызметтік аты Ное фон Нордберг), актёрлік мектеп басқарған, және швейцариялық ақын, романист, драматург және дәріхана иесі Герман Фердинанд Шеллдің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Рим католиктері еді. Цюрихте Шелл "классикалық әдебиеттерді оқып өсті" және он жасында өзінің алғашқы пьесасын жазды. Оның үлкен әпкесі Мария Шелл, сондай-ақ оның бауырлары Карл (1927–2019) және Иммакулата "Имми" Шелл (1935–1992) да актерлер болды.
Schell was born in Vienna, Austria, the son of Margarethe (née Noe von Nordberg), an actress who ran an acting school, and Hermann Ferdinand Schell, a Swiss poet, novelist, playwright and pharmacy owner. His parents were Roman Catholic. In Zürich, Schell "grew up reading the classics", and when he was ten, wrote his first play. His elder sister Maria Schell was also an actor, as were their siblings, Carl (1927–2019) and Immaculata "Immy" Schell (1935–1992).
Кейіпкер актері
Шелл өзінің мансабында типтік рөлдерден қашу үшін көптеген фильмдерде әртүрлі кейіпкерлерді ойнады: ол «Топкапи» (1964) фильмінде мұражай қазынасын ұрлайтын адамды; «Симон Боливар» (1969) фильмінде венесуэлалық революционерді; 19 ғасырдағы кеме капитанын «Кракатау, Шығыс Ява» (1969) фильмінде; ғылыми фантастикалық «Қара тесік» (1979) фильмінде Капитан Немоға ұқсас ғалым/жұлдыздық кеме командирін; «Ұлы Петр» (1986) телесериалында Ресей императорын, Лоуренс Оливье, Ванесса Редгрейв және Тревор Говардпен бірге ойнады, бұл сериал Эмми сыйлығын жеңіп алды; Марлон Брандомен бірге «Жаңадан келген» (1990) комедиялық фильмінде ойнады; «Алыстағы жерде» Резе Уизерспунның ағасының рөлін ойнады; Джон Карпентердің «Вампирлер» (1998) фильмінде опасыз кардиналды; «Жас Екатерина» (1991) телефильмінде Фридрихті; «Сталин» (1992) телесериалында Владимир Ленин рөлін ойнады, бұл рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды; «Қараңғыдағы шамдар» (1993) фильмінде ресейлік КГБ полковнигін; «Авраам» (1994) фильмінде фараонды; және «Терең әсер» (1998) ғылыми фантастикалық триллерінде Ти Леонидің әкесін сомдады. 1990 жылдардан бастап мансабының соңына дейін Шелл неміс тіліндегі көптеген телефильмдерде ойнады, мысалы 2003 жылғы «Alles Glück dieser Erde» («Дүниедегі барлық бақыт») фильмінде Уши Гластың қатысуымен және Хеннинг Манкельдің «Бейнеу шеберінің оралуы» романы негізінде түсірілген «Die Rückkehr des Tanzlehrers» (2004) телесериалында. 2006 жылы ол Роберт Альтман режиссерлік еткен Артур Миллердің «Күлімнен қайта тірілу блюзі» пьесасында ойнады, бұл пьеса Лондондағы «Олд Вик» театрында қойылды. 2007 жылы ол неміс тарихындағы маңызды тұлғалардың өмірін бейнелейтін «Giganten» («Гиганттар») неміс телесериалында Альберт Эйнштейн рөлін ойнады.
To avoid being typecast, Schell also played more diverse characters in numerous films throughout his career: he played a museum treasure thief in Topkapi (1964); the eponymous Venezuelan revolutionary in Simón Bolívar (1969); a 19th century ship captain in Krakatoa, East of Java (1969); a Captain Nemo esque scientist/starship commander in the science fiction film, The Black Hole (1979); the Russian emperor in the television miniseries, Peter the Great (1986), opposite Laurence Olivier, Vanessa Redgrave and Trevor Howard, which won an Emmy Award; a comedy role with Marlon Brando in The Freshman (1990); Reese Witherspoon's surrogate grandfather in A Far Off Place; a treacherous Cardinal in John Carpenter's Vampires (1998); as Frederick the Great in a TV film, Young Catherine (1991); as Vladimir Lenin in the TV series, Stalin (1992), for which he won the Golden Globe Award; a Russian KGB colonel in Candles in the Dark (1993); the Pharaoh in Abraham (1994); and Tea Leoni's father in the science fiction thriller, Deep Impact (1998). From the 1990s until late in his career, Schell appeared in many German language made for TV films, such as the 2003 film Alles Glück dieser Erde (All the Luck in the World) opposite Uschi Glas and in the television miniseries lt=Die Rückkehr des Tanzlehrers (2004), which was based on Henning Mankell's novel The Return of the Dancing Master. In 2006 he appeared in the stage play of Arthur Miller's Resurrection Blues, directed by Robert Altman, which played in London at the Old Vic. In 2007, he played the role of Albert Einstein on the German television series Giganten (Giants), which enacted the lives of people important in German history.
Құжаттамалық фильмдер
Шелл сонымен қатар Марлен Дитрихтің қатысуымен түсірілген "Марлен" (1984) атты деректі фильмді қоса алғанда, түрлі фильмдердің сценарий авторы, продюсері және режиссері болды. Фильм Оскар сыйлығына ұсынылып, Нью-Йорк киносыншыларының сыйлығы мен неміс киносыйлығын жеңіп алды. 83 жастағы Дитрих бастапқыда Шеллге оны жеке пәтерінде сұхратқа алып, түсіруге рұқсат берген. Бірақ түсірілім басталған соң, ол ойын өзгертті және өзінің бейнесінің көрсетілуіне қарсы болды. Видеоға түсірілген сұхбатта Шелл фильмді жасау кезіндегі қиындықтарды айтты. Шелл сұхбаттың дыбырына сәйкес оның силуеттерін және ескі фильмдерден алынған үзінділерді көрсетті. 2002 жылы Шелл "Менің қарындасым Мария" атты құпия деректі фильмін жасады, ол белгілі актриса Мария Шеллдің өміріне арналған. Фильмде ол оның өмірін, мансабын және денсаулығына байланысты туындаған қабілетсіздігін көрсетеді. Өлімінен үш жыл бұрын түсірілген бұл фильмде оның психикалық және физикалық осалдығы бейнеленген, бұл оның өмірден қол үзуіне әкелді. 1985 жылы ол орыс актрисасы Наталья Андрейченкомен танысып, 1985 жылдың маусымында оған үйленді. 1989 жылы қызы Настасья дүниеге келді. 2002 жылдан кейін, әйелінен ажырасып (2005 жылы ресми ажырасты), Шелл австриялық өнер тарихшысы Элизабет Мичичпен қарым-қатынас жасады. 2008 жылы ол өзінен 48 жас кіші неміс опера әншісі Ива Михановичке ғашық болды. Олар 2013 жылдың 20 тамызында неке қиды. Шелл өмірінің көп бөлігінде жартылай кәсіби пианист болды. Мюнхенде тұрғанда оның пианиносы болды және ол көңіл көтеру үшін немесе демалу үшін сағаттап ойнайтынын айтты: "Мен демалуым керек екенін түсіндім. Актер жұмыстан кейін үзіліс жасап, өзін жаңартуы, оқуы, серуендеуі, отын кесуі керек". Тағы да бірнеше рет Шелл итальяндық дирижер Клаудио Аббадомен және Берлин филармониясымен бірге жұмыс істеді, оның ішінде Чикагода Игорь Стравинскийдің "Эдип Рексі" мен Иерусалимде Арнольд Шенбергтің "Варшавадан аман қалған" шығармалары орындалды. Осыдан кейін Шеллдің қызы Настасья бұл туралы бұқаралық ақпарат құралдарына айтып, бала кезінде әкесінен сексуалдық зорлық көргенін мәлімдеді.
Schell also served as a writer, producer and director for a variety of films, including the documentary film Marlene (1984), with the participation of Marlene Dietrich. It was nominated for an Oscar, received the New York Film Critics Award and the German Film Award. Originally, Dietrich, then 83 years of age, had agreed to allow Schell to interview and film her in the privacy of her apartment. However, after he began filming, she changed her mind and refused to allow any actual video footage of her be shown. During a videotaped interview, Schell described the difficulties he had while making the film. Schell creatively showed only silhouettes of her along with old film clips during their interview soundtrack. Schell produced My Sister Maria in 2002, an intimate documentary about his sister, the noted actress Maria Schell. In the film, he chronicles her life, career and eventual diminished capacity due to illness. The film, made three years before her death, shows her mental and physical frailty, leading to her withdrawing from the world. In 1985, he met the Russian actress Natalya Andrejchenko, whom he married in June 1985; their daughter Nastassja was born in 1989. After 2002, separated from his wife (whom he divorced in 2005), Schell had a relationship with the Austrian art historian Elisabeth Michitsch. In 2008 he became romantically involved with German opera singer Iva Mihanovic, who was 48 years his junior. They eventually married on 20 August 2013. Schell was a semi professional pianist for much of his life. He had a piano when he lived in Munich and said that he would play for hours at a time for his own pleasure and to help him relax: "I find I need to rest. An actor must have pauses in between work, to renew himself, to read, to walk, to chop wood." On other occasions, Schell worked with Italian conductor Claudio Abbado and the Berlin Philharmonic, which included a performance in Chicago of Igor Stravinsky's Oedipus Rex and another in Jerusalem of Arnold Schoenberg's A Survivor from Warsaw. Shortly thereafter, Schell's daughter Nastassja said to the media that she had known about this, and that she herself had also been sexually abused by her father as a child.
Өлім
Шелл 2014 жылдың 1 ақпанында 83 жасында Австрияның Инсбрук қаласында "күрт және ауыр сырқаттан" кейін қайтыс болды. Неміс телеарнасы Tagesschau хабарлағандай, ол пневмониядан ем алып жатқан. Оның қосылу рәсіміне Валтрауд Хаас, Кристиан Вольф, Карл Спихс, Лоуренс Дэвид Фолдес, Элизабет Эндрисс және Питер Кайзер қатысты. Оның қабірі Прейтенегг/Карнтияда (Австрия) орналасқан, онда отбасылық үйі болған және ол әпкесімен қалған өмірін өткізген.
Schell died at the age of 83 on 1 February 2014, in Innsbruck, Austria, after a "sudden and serious illness". The German television news service Tagesschau reported that he had been receiving treatment for pneumonia. His funeral was attended by Waltraud Haas, Christian Wolff, Karl Spiehs, Lawrence David Foldes, Elisabeth Endriss and Peter Kaiser. His grave is in Preitenegg/Carinthia (Austria) where the family home was located and where he and his sister lived the rest of their lives.