Кіріспе

Мексиканың 11-ші президенті

Николас Браво Руэда (10 қыркүйек 1786 – 22 сәуір 1854) – мексикалық әскер және саясаткер, Мексиканың үш рет уақытша президенті болған (1839, 1842 және 1846 жылдары). Бұрын ол Мексиканың Тәуелсіздік соғысында күресіп, 1824 жылдан 1827 жылға дейін президент Гуадалупе Викторияның тұсында Мексиканың бірінші вице-президенті қызметін атқарған, ол Викторияны құлатуға әрекеттенген. 1846 жылы президент Мариано Паредестің төртінші вице-президенті де болды және Мексика-Америка соғысында қызмет етті. Ол алғаш рет Мексиканың Тәуелсіздік соғысында көзге түсті. Ол Мексиканың бірінші вице-президенті болған, бірақ осы лауазымда тұрғанда 1827 жылы Монтано жоспары арқылы президент Гуадалупе Викторияны құлатуға тырысты. Оның бүліктері сәтсіз аяқталды, бірақ Бравоның Тәуелсіздік соғысы кезінде елге көрсеткен қызметтеріне байланысты оған өмір сүруге рұқсат етілді, бірақ оған қарамастан елден қуылды. Браво елге қайтып оралып, кейіннен 1839, 1842 және 1846 жылдары үш рет Мексиканың уақытша президенті болып қызмет етті. Екінші президенттік мерзімінде ол Мексиканың Орталық Республикасын «Баз органикасы» деп аталатын жаңа конституцияға көшіруді бақылады. Мексика-Америка соғысы кезінде ол Чапультепек шайқасында мексикалық әскерлеріне қолбасшылық етті.

Ерте өмір

Браво 1786 жылдың 10 қыркүйегінде Чильпансинго қаласында бай отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Леонардо Браво және Э. болған. 1810 жылдың қыркүйегінде Мексиканың тәуелсіздік соғысы басталғаннан кейін, ол әкесімен және бір бауырымен бірге көтерілісшілер қатарына қосылды. Алғашқыда ол әкесінің тікелей басшылығында қызмет етті, екі жылдан кейін Веракрус провинциясына өтіп, Коскоматепек қаласын бақылауға алды. Пальма шайқасында жеңіске жеткеннен кейін, ол әкесінің жеңіліске ұшырағанын, тұтқындалғанын және қайтыс болғанын көруге мәжбүр болды. Кейін Браво үш жүзге жуық роялист тұтқынын босатып, кешірімділігімен танылды. 1817 жылы Браво елдің оңтүстігінде тұтқындалып, астанаға жеткізілді, онда үш жыл түрмеде отырды, содан кейін 1820 жылы либералды испан үкіметі оны кешірді. 1821 жылы ол Агустин де Итурбидедің Игуала жоспарына қосылды, ал Итурбиде оны полковник қылып тағайындады. Құрылтайлық Конгресс оны мемлекеттік кеңеске және регенттікке мүше етіп тағайындады, ол Итурбиде Бірінші Мексика империясының императоры болып сайланғанға дейін елді басқарды.

Бірінші Мексика империясы

Итурбид автократиялыққа ұмтылғанда, ал Санта Анна 1823 жылы оған қарсы Вера-Круз жоспарын жариялағанда, Браво үкіметке қарсы күресуге қайта шешім қабылдады. Ол 1823 жылдың 5 қаңтарында Мексика қаласынан шығып, Висенте Герреромен бірігіп, елдің оңтүстігінде революция жасауды жоспарлады. Олар Санта-Анна жіберген Вера-Круз жоспарының көшірмесін алып жүрді. Ол науқаны үшін қаржыны Мария Петра Теруэль де Веласкодан алды, ол Антонио Веласконың әйелі еді және қозғалыстың жақтасы болғандықтан, қажетті қаражатты жинау үшін кейбір әшекейлерін кепілге қоюға мәжбүр болды. Итурбид Мексикальцинго қаласының мэрі арқылы Браво мен Геррероның қайда екенін біліп, дереу олардың артынан подполковник жіберді, бірақ Браво оны парамен тұтқындалудан құтырып алды. Алайда, Оңтүстік аймағының қолбасшысы, бригадир Хосе Габриэль де Армихо олардың соңынан қуа жөнелді, нәтижесінде Альмоланга маңында шайқас болды, онда олар жеңіліске ұшырады. Геррероның өкпесіне оқ тиді, ал оның әскері Геррероның қаза тапқанын ойлап, Браво тоқтатуға тырысқанына қарамастан, үрейлене қашып кетті. Браво Санта-Роза ранчосына қашып, онда Микстека аймағында қайта ұйымдасуға тырысты, Хуахуапамда Антонио Леонмен қосылуды көздеді. Ол өзін "Хунта де лос Риос" деп аталатын жерде бекітті. Одан кейін Оахакаға бет бұрды. Браво үкіметтік хунта құруға айналысқанда, Каса-Мата жоспары туралы білді. Оахакада жинаған әскерлерімен ол бүлікшілер армиясының қалған бөлігімен бірге астанаға кірді. Император Итурбид конгресті қалпына келтіріп, тақтан бас тарды. Конгресс Итурбидті Тулансингоға көшіру туралы шешім қабылдағанда, бұрынғы император Бравоны өзімен және отбасымен бірге сүйемелдеуге таңдады, бірақ кейін Итурбид Бравоға сенімсіздікпен қарады және оны күзетуді өтінді.

Бірінші республика

Итурбиде биліктен қуылғаннан кейін Браво Жоғарғы Атқару Билігінің мүшесі болды, ал триумвират енді атқарушы билік қызметін атқарды. Осы кезеңде ол елді бейбіттендіруді жалғастырды және Халиско штатында Итурбидтің генералы Луис де Квинтанарға қарсы сәтті әскери науқан жүргізді.

Төралқаның орынбасары

Жаңадан құрылған Бірінші Мексика Республикасы кезінде Браво ел үшін күшті біртұтас үкімет құруды жақтаған және елде қалған испандықтардан бастап, жоғарғы топтарға, дін қызметкерлеріне дейінгі әртүрлі консервативтік мүдделермен одақтасқан орталықшыл партиямен бірікті. Мексикадағы саясат осы кезеңде масондық ложалармен тығыз байланысты болды, консерваторлар Шотландия обрядының ложаларында бас қосып, «Эскосес» деп белгілі болды, және Браво олардың арасында жетекшілік позицияға ие болды. «Эскосес» федералистерге қарсы болды, олар елді федералдық жүйе бойынша басқаруды қалап, түрлі либералдық идеяларды қолдады. Олар да масондық ложаларда жиналатын, бірақ Йорк обрядының жақтастары болғандықтан «Йоркинос» деп аталды. Мексика конституциясы, АҚШ үлгісінде, президент сайлауында жеңімпаз президент, ал екінші орын алған адам вице-президент болады деп жариялады. 1824 жылғы сайлауда Браво елдің бірінші вице-президенті болып сайланды, ал тәуелсіздік соғысының батыры Гуадалупе Виктория президент болып сайланды, бірақ екеуі де қарама-қарсы партияларға жатты, соңғысы «Йоркино», ал біріншісі «Эскосес» болды. 1827 жылдың 23 желтоқсанында вице-президент Браво бастаған «Эскосес» АҚШ елшісі Жоэль Пуайнсетті елден қууды, құпия қоғамдарды таратуды және қазіргі министрлер кабинетін қызметтен босатуды талап ете отырып, бүлік шығарды, себебі «Йоркинос» үстемдігіндегі үкімет «Эскосес» қозғалысын басу үшін шешуші шараларға баруға дайын тұрды. Көтеріліс ұзаққа соқпады, Браво бұрынғы одақтасы Висенте Герреродан Тулансингода жеңіліске ұшырады. Браво сотқа тартылып, іс Жоғарғы сотқа жіберілді. Заң оның мемлекетке опасыздық жасағаны үшін қатаң жаза қарастырғанмен, Мексика тәуелсіздік соғысы кезіндегі қызметі оның бұрынғы әріптестерінің ыстық ықыласын тудырып, олар оған кешірім сұрады, тіпті президент Гуадалупе Виктория да оған жұмсақтық танытты. Соның салдарынан сот оны екі жылға жер аударуға үкім шығарды.

Әскери мансабы

Ол Акапулькодан Оңтүстік Америкаға аттанды, сапар жолында жалғыз баласынан айырылды. Президент Висенте Герреро көрсеткен рақымшылық арқасында оның қуғын-сүргін мерзімі қысқартылды, және Браво 1829 жылы Мексикаға қайтып келді. Ол консервативтік партияны қолдауын жалғастырды және сол жылы президент Геррероға қарсы Жалапа жоспарына қосылды. Көтерілісшілерге қарсы әскерін жеке бастығымен бастап барғаннан кейін, президент Герреро 1830 жылдың қаңтарында астанада қызметтен алынып, оның орнына консерватор Анастасио Бустаманте келді. Бірақ Герреро қашып, елдің оңтүстігінде үкіметке қарсы соғысын жалғастырды. Браво Акапулько портын және бекінісін басып алып, Герреро мен оның қолдаушыларынан маңызды қаржы көзін жоюға тырысты, бірақ Браво қаладан қуылды. Алайда, Браво кейіннен 1831 жылдың қаңтарында Чильпансингода жеңіске жетті, осыған орай конгресс оған Геррероның үзіліссіз әрекеттеріне қарсы шешуші жеңіс үшін құрметті қылыш сыйлады. Анастасио Бустамантенің консервативтік үкіметі 1832 жылы Веракрус жоспары деп аталған көтеріліс кезінде құлады, бірақ Браво көтерілісшілерді мойындауға келіспеді. Алайда, Веракрус жоспарында маңызды рөл атқарған Санта Анна оны ықпалына алды.

Мексика Орталық Республикасы

1834 жылы ел жаңа конституцияға және Мексиканың Орталық Республикасының құрылуына әкелетін революцияны бастан өткерді. 1836 жылы Мексика Техасты жоғалтқаннан кейін көп ұзамай Браво солтүстік армиясына жетекшілік етті, бірақ оқиғалардан көңілі толып, Чильпансингоға зейнетке шықты.

Бірінші төрағалық

Осы арада Анастасио Бустаманте президенттікке қайта оралды және 1839 жылы Бравоны өзінің мемлекеттік кеңесіне шақырды. Соның нәтижесінде, Бустаманте президенттік қызметтен уақытша бас тартып, Жозе Уреаның көтерілісіне қарсы әскерге жетекшілік еткенде, Браво 1839 жылдың 10 шілдесінде конгресс тарапынан Республиканың уақытша президенті болып тағайындалды. Бұл кезде елдің жағдайына наразылық күшті болды, сондай-ақ көптеген генералдар мен командирлерді қамтитын конституциялық реформаға үлкен талап болды. Президент Браво осы мәселелердің заң жолымен шешілуін қалады және өзінің мемлекеттік кеңесіне Жоғарғы Баламалы Билікке – конституция бойынша тіпті президенттен де жоғары тұратын басқарушы кеңеске – ұлттық өкілдердің басшылығымен конституцияны реформалауды ұлттың қалауы деп жариялауға шақырды, қолайлы уақыт күтпей. Бұл алғашқы президенттік мерзімі бар болғаны тоғыз күнге созылды, бірақ Браво өзінің міндеттерін энергиямен және жауапкершілікпен орындады. Жол тонау қылмысы үшін өлім жазасына кесілген Янез есімді қылмыскер, дарға асылудан қашу үшін өзінің тамырларын кесіп өлтірді. Оның отбасының достары денесін жұртқа көрсетпеуді өтінді, бірақ Браво денесін ескерту үшін дарға асуға қоюға бұйрық берді.

Екінші төрағалық

1842 жылы Мексиканың Орталық Республикасы конституциялық өзгерістерді бастан кешірген кезде Браво президенттікке келді. Көптеген ұлттық дағдарыстарға жауап ретінде 1841 жылдың 8 тамызында Мариано Паредес Анастасио Бустаманте үкіметіне қарсы шығуды жариялады. Оның көтерілісші әскерлері Такубая қаласына жеткенде, оларға Санта-Анна қосылды. Көтерілісті басуға сәті түспеген соң, Бустаманте 1841 жылдың 6 қазанында Эстансуэла келісімдері арқылы билікті ресми түрде тапсырды. Әскери хунта құрылды, ол Такубаяның негіздерін жазды – бұл жоспар сот жүйесінен басқа, үкімет құрылымының барлық бөлігін жойды және жаңа конституцияны жазу үшін жаңа конституциялық конгресс сайлауды шақырды. 1842 жылдың 10 маусымында құрылған келесі конгресс күшті федералистік бағытты ұстанды, бұл Такубая негіздерін ұйымдастырушылардың қалауларына қайшы болды, олар күшті орталықшылдықты жақтады. Санта-Анна конгрессті таратуға тырыса бастады және 1842 жылдың 26 қазанында Бравоны президенттік лауазымда қалдырды. Браво Санта-Аннаның жоспарларына келіспеді, себебі ол да орталықшыл болғанымен, күшті федералистік конгреске әкелген сайлау нәтижелерін өзгертуге ниеті болмады. Сол кездегі астананың нағыз билігі соғыс министрі Торнелдің қолында болды, ол Санта-Аннаның сүйіктісі еді. Президент Браво конгресс жіберген комиссияға жаңа конституцияны қабылдайтынына сендірді, ал конгресс оның жобасымен жұмыс істеуді жалғастырды. Бірақ оның жұмысы Хьюехоцинго қаласындағы бүлік салдарынан тоқтап қалды, онда конгрессті тарату және жаңа конституцияны жазу үшін беделді кеңес құру талап етілді. Министр Торнел бүлікке ықпал етті. Бұрын конгреске қарсы шығудан тартынғанымен және оларға сенім білдіргенімен, шешуші сәтте Браво бүлікшілердің жағына қосылды және 19 желтоқсанда Боканегра, Велес, Горостиза және Торнел қол қойған декретке қол қойды, ол конгрессті таратып, оның орнына Беделділер кеңесін құруды бұйырды. Сол күні таңертең Сиуделада шайқастар болды, ал таң бойы Селая батальоны конгресс отырған залға жақын дәлізден шығып, депутаттардың кіруіне кедергі келтірді. Олардың көпшілігі конгресс төрағасы Франсиско Элорриаганың үйінде бас қосты және президент Бравоға сессияларын жалғастыруға болатынын сұрап хат жолдады. Оған жауапта: «Мен және Мексика штатының генерал-командирінен басқа, барлық гарнизон конгреске қарсы шықты» делінді. Депутаттардың көпшілігі атқарушы биліктің олардың жұмысына ұзақ уақыттан бері араласып, енді конгрессті тарату үшін қарулы күштерді қолданғанын түсіндіретін манифест жариялауға келісті. Браво конгрессті таратуға қарсы болғанымен, Беделділер кеңесі білімді және патриоттық қасиеттерімен танымал адамдардан тұратынын қамтамасыз етті. Кеңес алты ай бойы жұмыс істеді, осы кезеңде Такубая негіздері уақытша конституция ретінде қолданылды. Үкімет кеңесі өз қызметін жалғастырды. 23 желтоқсандағы кезекті жарлықта Беделділер кеңесі өзін ұлттық заң шығарушы орган деп жариялады және оның құрамына кіретін сексен адамның тізімі жарияланды. Кеңес 1843 жылдың 6 қаңтарында алғашқы отырысын өткізді, онда генерал Валенсия және Кинтана-Ру конгресс президенті және вице-президенті болып сайланды. Такубая негіздерін қолдамаған аймақтық кеңестер таратылды. Осы кезеңде президент Браво әскери медициналық денсаулық сақтау корпусын құрды, сондай-ақ Куликакан қаласында монета соғу зауытын ашты. Ол сонымен қатар әскери қызметке төрт жүз қырық адамды қабылдады және мемлекеттік қағаздарды тек Мексикада өндірілген қағаздардан жасау керектігін жариялады. Браво мен Санта-Анна Такубая негіздерін құруда маңызды рөл атқарған, бірақ қазір үкіметке наразылық білдіріп жатқан Мариано Паредеске күдікпен қарады. Ол кеңеске шақырылды, кейін Мексика штатының генерал-командирі болып тағайындалды, бірақ үкіметке қарсы сөйлегені үшін тұтқындалды, бірақ ақырында ақталды. Браво Санта-Аннаның құрылығы рөлін ойнаудан шаршағаннан кейін 5 мамырда отставкаға кетті.

Мексика-Америка соғысы

Браво 1844 жылдың соңына дейін саясаттан уақытша шеттеді, сосын үкімет оны Чилападағы көтерілісті басуға шақырды. Көтеріліс саяси манифест жарияламаған, тек мүлікті тонаған адамдар тарапынан жүзеге асырылды. Осы уақытта Санта-Анна мен Валентин Канализо үкіметтеріне қарсы төңкеріс басталды, нәтижесінде Хосе Хоакин Эррера 1844 жылдың 6 желтоқсанында президенттікке сайланды. Браво ұлттық әскерлердің басшысы болып тағайындалды және құлатылған Санта-Аннаны ұстауға аттанды. 1845 жылдың соңында консерватор Мариано Паредес Эррера үкіметін құлатып, президенттің Техастың тәуелсіздігін мойындауға тырысып, елге опасыздық жасады деп мәлімдеген кезде Браво төңкеріске қосылды. 3 қаңтарда Паредес президент болып сайланды, ал Браво вице-президент болып сайланды. Мексика-Америка соғысы 1846 жылдың сәуір айында басталған кезде Бравоға Мексика департаментінің генерал-командирі және губернаторы қызметі берілді. Ол Пуэбла, Оахака, Веракрус және Табаско департаменттеріне жіберілген күштердің генералы және басшысы болып тағайындалды және барлық партиялардың бірігуін шақыратын жарлық жариялады. Оның саясатына наразылық күшейгенімен және Мексика үшін ауыр жеңілістермен толы соғыстың барысымен Мариано Паредес қызметтен кетіп, 1846 жылдың 28 шілдесінде президенттік лауазымын Бравоға тапсырды.

Үшінші төрағалық

Браво Веракруз департаментінен шақырылды, ол қаланың ықтимал шабуылға қарсы нығайту жұмыстарының ортасында болған еді, ал оның орнына генерал Моссо тағайындалды. Президенттік міндетін атқара бастағаннан кейін төрт күн өткен соң, 3 тамызда Вера-Круз және Сан-Хуан-де-Улуа гарнизондары Гвадалахара жоспарын жариялап көтеріліс жасады, ал 4 тамыздың таңында генерал Салас мыңнан астам әскерімен астанада көтерілді. Бұрынғы президент Паредес сол түні қаладан қашып, өзі жіберген әскерлерді басқарып, майданға бару ниетімен жолға шықты, бірақ генерал Авалос оны ұстап алып, қайтарып жіберді. 6 тамызда Вискаино Лемус, Хосе Рамон Пачеко, Мартин Каррера, Хосе Уреа және Рамон Моралиес сияқты соғысушы тараптар өткізген мәжілісте Бравоның қызметтен кетуі туралы келісімге келді. Билік генерал Саласқа өтеді.

Шапультепек шайқасы

Браво соғыс күш-жігеріне қатысуын жалғастырды және Пуэбла департаментінің генерал-командирі болып тағайындалды, бірақ ол сол қаладан шегінуге бұйрық алғанда бас қалаға қайта оралды. Ол астананы қорғауға қатысты және бұрын генерал Андрадеге қарасты болған қаланың оңтүстік шебіне бекітілді. Молино-дель-Рей мен Каса-Матадағы жеңілістерден кейін ол екі мың әскермен Шапультепекті қорғауға тағайындалды, ал ондағы бекіністер директоры Монтерде оның көмекшісі болды. 12 қыркүйекте ол жерге бомбалау басталды, ал ертесі күні шабуыл жасалды, ол мексикалықтардың жеңілісімен аяқталды және Браво тұтқынға алынды. Шапультепек шайқасы кезінде Браво күш сұрады, және тек Шикотенкатль басқаратын Сан-Блас батальоны ғана көмектесе алды. Бравоның беделі жеңілістен кейін төмендеді, себебі Санта-Аннаның ресми баяндамасында Браво су толып жатқан ордада мойнына дейін суға батып жасырынып, содан кейін ақ шашынан танылғаннан кейін тұтқынға алынғаны айтылды.

Кейінгі өмірі

Соғыстан кейін Браво өзінің абыройын қорғауға тырысты. Ол 1854 жылғы сәуір айында қайтыс болғанға дейін Чильпансингоға көшіп, қарапайым өмір сүрді. Ол әйелімен бір күні дүние сарғандықтан, екеуін де өлтірген деген әңгімелер тарады. Сол кезде Санта-Анна Айутла жоспарынан туындаған көтеріліспен күресіп жатқан аймақта болғандықтан, олардың өліміне қатысы болуы мүмкін деген де болжамдар айтылды.