Миссисипи өзені бойындағы жолдар жүйесі

Кіріспе

Шоссе атаулары

Ұлы өзен жолы – АҚШ-тың он штаты арқылы Миссисипи өзенінің бағытын ұстанған мемлекеттік және жергілікті жолдардың жиынтығы. Олар – Миннесота, Висконсин, Айова, Иллинойс, Миссури, Кентукки, Теннеси, Арканзас, Миссисипи және Луизиана штаттары. Бұрын ол Канаданың солтүстігіне дейін созылып, Онтарио және Манитоба провинцияларына қызмет көрсеткен. Жол бойындағы бірнеше штаттарда бұл жол Ұлттық көрмелі жол және Бүкіл американдық жол ретінде белгіленген. «Ұлы өзен жолы» термині бірнеше жолдарға және АҚШ-тың ішіндегі, сондай-ақ әр штаттың туризм және тарихи мақсаттарда пайдаланатын үлкен аймаққа қатысты. Кейбір штаттар жол бойындағы мемлекеттік маңызы бар аймақтарды белгілеген немесе анықтаған және осы аймақтарды қамту үшін жолдарды пайдаланады. Бұл жол екі негізгі бөлікке бөлінеді: Ұлы өзен жолы және Ұлттық көрмелі жол маршруты. Атаулы бөлік Луизианадан басталып, Кентукки/Иллинойс және Миссури/Айова штаттарының шекаралары арқылы өзеннің екі жағында орналасқан, бірақ Арканзастағы жолдың толық ұзындығын қамтымайды. Жолдың бес штаттық бөлігі Ұлттық көрмелі жол деп танылған, ол Арканзас, Иллинойс, Айова, Висконсин және Миннесота штаттарынан өтеді. 2021 жылы Федералдық тас жолдар басқармасы 10 штаттық маршруттың сегізін «Бүкіл американдық жолдар» деп белгіледі, осылайша олардың ұлттық маңызын және бірегей ерекшеліктерін көрсетті. 1938 жылы құрылған бұл жолдың әр штатында жеке комиссия бар. Олар Миссисипи өзені саябағы комиссиясы (MRPC) арқылы өзара ынтымақтасады. 2340 миль (3765 км) жол жасыл және ақ түсті белгімен көрсетілген, онда штаттың немесе провинцияның аты жазылған, ал басқару дөңгелегінің ішінде өзенде жүзетін кеме бейнеленген. Логотиптің үстінде жергілікті атаудың орнына «Канададан шығанаққа дейін» деп жазылған, ал көптеген MRPC басылымдары маршруттың Миннесотадағы Итаска көлінен басталып, Луизианада аяқталады деп көрсетеді.

Маршрут сипаттамасы

Ұлы өзен жолы – бір ғана жол емес, мемлекеттік, округтік немесе жергілікті билік органдары күтіп ұстайтын, атаулары мен нөмірлері бар автомобиль жолдары мен көшелердің жалғасқан бөлімдері арқылы белгіленген бағыт.

Тарих

Миссисипи өзені саябағын жоспарлау комиссиясы 1938 жылы Ұлы өзен жолының жоспарларын әзірлеу үшін құрылды. Ішкі істер министрі Гарольд Айкс Миссисипи өзенінің бойында орналасқан 10 штаттың губернаторларын комиссия құруға шақырды. Мемлекеттік жоспарлау қызметкерлері Миссисипи өзені саябағын 1936 жылы Миссуридің жоспарлау кеңесі ұсынған рекреациялық өзен жолы идеясының кеңейтілуі ретінде әзірлеп отырды. Комиссия парктік жолды ерте жоспарлау мен дамытуда ғана емес, сонымен қатар оның құрылысы, жарнамасы, маркетинг және дамуында да маңызды рөл атқарды. Қазір Миссисипи өзені паркі комиссиясы деп аталады және штаб-пәтері Миннеаполисте орналасқан, комиссия Миссисипи өзені аңғарының және Ұлы өзен жолының ресурстарын насихаттауды, сақтауды және арттыруды жалғастыруда. Комиссияның директорлар кеңесінде 10 штат пен екі Канада провинциясының өкілдері қызмет етеді және олар өздерінің штаттық Миссисипи өзені саябақ комиссияларының төрағалары ретінде қызмет етеді. Бірақ 1938 жылы комиссия құрылғаннан бастап Ұлы өзен жолының бүгінгі табысына дейінгі жол ұзақ болды – басталып, кейін аяқталумен толы. Өзен жолының гүлденуі кешіктіріліп, шынымен жетіле бастағанға дейін 30 жылдан астам уақыт өтті. АҚШ-тың Өкілдер палатасының қоғамдық жерлер жөніндегі комитеті 1939 және 1940 жылдары Миссисипи өзені саябағының жобасының мүмкіндігін зерттеуді бекітетін заң жобасын талқылау үшін тыңдаулар өткізді. Парквей идеясы танымал болғанмен, көп ұзамай Екінші дүниежүзілік соғыспен көлеңкеленді. Тек 1949 жылы Конгресс жобаны жүзеге асыруды қаржыландыруды мақұлдады. "Миссисипи өзенінің саябақ жолы" атты зерттеуді 1951 жылы Мемлекеттік жолдар бюросы (BPR) (Федералды автомобиль жолдары басқармасының алдыңғы агенттік) аяқтады. Зерттеу нәтижесінде Миссисипи өзенінің саябақ жолы бүкіл елге пайда әкеледі деген қорытындыға келді. Алайда, баяндамада маңызды айырмашылық жасалды. Жаңа жол салу өте қымбат болатындықтан, BPR жобаны көрікті бағыт ретінде қарастыруды ұсынды. Көрікті жол өзен жағасындағы қолданыстағы жолдардан тұрады, ал жаңа құрылыс қолданыстағы жолдарды жалғастырумен шектеледі, осылайша үздіксіз бағыт құрылады. Қолданыстағы жолдар парктік сапаға дейін жаңартылады. Өзгертілген тәсіл жер сатып алу мен жаңа құрылыс шығындарын үнемдейді. Тағы бір мәселе, өзен бойындағы ең көрікті жерлердің кейбіреулерін қазіргі автомобиль жолдары, теміржолдар, қалалар мен кенттер алдын ала алған. Ұлттық саябақ жолынан гөрі көрікті бағыт тұжырымдамасы қабылданды. Нәтижесінде, Ұлы өзен жолы, Блю Ридж және Натчес Трасс Парквейс сияқты шынайы ұлттық парктер сияқты, Ұлттық парк қызметіне тиесілі емес. Оның орнына, штаттар ұлттық бағдарлама арқылы Ұлы өзен жолын дамытты. BPR "таңдалған бағыт жоғары деңгейде жақсартылуы және ол қозғалыстың жүруімен қатар демалыс мақсаттарына да арналуы керек" деп ұсынды. Қажетті құрылыс пен жақсарту "федералды тас жолдар туралы заң бойынша тұрақты бөлу арқылы немесе штаттар өздері жасай алады". 1954 жылғы Федералды тас жолдар туралы заңмен Конгресс BPR ұсыныстарына жауап ретінде жоспарлау қаражатын бөлді. BPR әр штаттармен жұмыс істеуге уәкілетті болды, парктік жолдың нақты критерийлерін әзірлеу және әр штатта Миссисипи өзені парк жолының нақты бір бағытын анықтау. 1950 жылдардың аяғында танымал жасыл және ақ пилот дөңгелек маркері белгіленген бағыттың әртүрлі бөліктерінде пайда бола бастады. Жоспарлау 1960 жылдары жалғасты. 1961 жылы Айова штатының автожол картасы сол штатта маршрутты атап көрсеткен алғашқы карта болды. 1970 жылдың басында барлық жоспарлау есептері аяқталғаннан кейін Ұлы өзен жолының нақты дамуы басталуға дайын болды. Бірқатар штаттар Ұлы өзен жолының автокөлік жолының белгілерін орнатып, көрікті блефтерді қорғау және жолдарды жақсарту үшін қолда бар мемлекеттік қаражатты қолданғанмен, толық көлемдегі даму қаражаты әлі қол жетімді емес еді. Ұлы өзен жолының дамуын қаржыландыруға арналған заңнама алғаш рет 1973 жылғы Федералды көмек автожолы туралы заңның бөлігі ретінде енгізілді. 1973 жылдан 1982 жылға дейін Конгресс Ұлы өзен жолы үшін жалпы сомасы 314 миллион доллар қаржы бөлді. Бұл қаржының басым бөлігі (251 миллион доллар) тікелей штаттарға бөлінді. Қолда бар қаржымен дамуды жан-жақты бастауға болады. 1976 жылы Федералды тас жол басқармасы (FHWA) Ұлы өзен жолының критерийлерін белгілейтін бағдарламалық нұсқаулар шығарды. Кейін мемлекеттер өздерінің мемлекеттік шекаралары шегінде Ұлы өзен жолының бағытын таңдау үшін өзіндік процедуралар құрды. "Ұлы өзен жолы көрікті көріністерден пайда алу және саяхатшыға Миссисипи өзенінің және оның демалыс мүмкіндіктерінің ерекше ерекшеліктерін тамашалау мүмкіндігін беру үшін белгіленген сегменттерде орналасуы керек", - делінген нұсқаулықта. Сондай-ақ, критерийлерде тарих, геология және мәдениет сияқты әртүрлі тәжірибелерді немесе тақырыптарды қамтуы және жолдың ірі халық орталықтарына ыңғайлы қол жеткізуді қамтамасыз етуі керек екені көрсетілген. "Тиісті бағытты таңдау, тиімді басқару және дамыту және көрікті жеңілдіктерді сатып алу" арқылы Миссисипи өзенінің дәлізін қорғау талап етілді. Федералды Ұлы өзен жолының бағыты FHWA нұсқауларына сәйкес келетін және 1970-ші жылдардың басында және 1980-ші жылдардың басында Ұлы өзен жолының қаражатына құқылы болған бөліктерден тұрады. Штаттар маңызды көріктік, тарихи және демалыстық қызығушылық тудыратын бөліктерді қамтитын балама бағыттарды белгіледі. Федералды Ұлы өзен жолы әр штат ішінде өзенді кесіп өтетін болса, балама бағыттар өзеннің бастауынан шығанағына дейін өзеннің екі жағындағы Ұлы өзен жолының бағыттарын ұсынады. Миссисипи өзені саябағы комиссиясы өзінің жарнамалық күш-жігерінде федералды және штаттық бағыттар арасында ешқандай айырма жасамайды. Алайда, кейбір штаттар федералды және штаттық бағыттарды ажырататын автожол белгілерін пайдаланады. 2021 жылы 10 штаттың 8-і Федералды тас жол басқармасының Ұлы өзен жолының Ұлттық көрікті жолдарына "Американың барлық жолдары" атағын алды.

The Mississippi River Parkway Planning Commission was formed in 1938 to develop plans for what was to become the Great River Road. Secretary of the Interior Harold Ickes urged the governors of the 10 states along the Mississippi River to form the commission. State planning officials had been developing the concept of a Mississippi River Parkway as an extension of an idea for a recreational river road that had been first put forward by the Missouri Planning Board in 1936. The commission was instrumental not only in the early planning and development of the parkway but also in its construction, promotion, marketing, and development. Now known as the Mississippi River Parkway Commission and headquartered in Minneapolis, the commission continues to promote, preserve, and enhance the resources of the Mississippi River Valley and the Great River Road. Representatives of the 10 states and two Canadian provinces serve on the commission's board of directors, and they serve as chairpersons of their state Mississippi River Parkway commissions. But the road from the commission's beginning in 1938 to the success of the Great River Road today has been a long one—full of fits and starts. A late bloomer, the Great River Road was more than 30 years old before it really began to mature. The U. S. House of Representatives' Committee on Public Lands held hearings in 1939 and 1940 to discuss a bill that would have authorized a feasibility study of the Mississippi River Parkway concept. While popular, the parkway idea was soon overshadowed by World War II. It wasn't until 1949 that Congress approved funding for a feasibility study. The study, "Parkway for the Mississippi River", was completed by the Bureau of Public Roads (BPR) (predecessor agency to the Federal Highway Administration) in 1951. The study concluded that a parkway for the Mississippi River would benefit the nation as a whole. However, the report made an important distinction. Because it would be too expensive to build an entirely new parkway, BPR recommended instead that the project be designated a scenic route. The scenic route would consist of existing riverside roads, and new construction would be limited to connecting the existing roads so that a continuous route could be developed. The existing roads would be upgraded to parkway quality. The modified approach would save a great deal of land acquisition and new construction costs. Another consideration was that some of the most scenic locations along the river had already been preempted by existing highways, railroads, and towns and cities. The concept of a scenic route rather than a national parkway was adopted. As a result, the Great River Road is not owned by the National Park Service, as is the case with true national parkways, such as the Blue Ridge and Natchez Trace Parkways. Instead, the states have developed the Great River Road through a nationally coordinated program. BPR recommended "that the selected route shall be improved in a superior manner and that it should be dedicated to recreational purposes as well as to moving traffic". The needed construction and improvements "can be done with regular apportionments under the federal highway act or by the states on their own "

With the Federal Highway Act of 1954, Congress responded to the recommendations of BPR by appropriating planning funds. BPR was authorized to work with each of the states to develop specific criteria for the parkway and to determine one specific route within each state for the Mississippi River Parkway. By the late 1950s, the familiar green and white pilot's wheel marker began to spring up on various sections of the designated route. Planning continued through the 1960s. The 1961 Iowa highway map was the first map in that state to highlight the route. With the completion of all the planning reports in early 1970, actual development of the Great River Road was ready to begin. Although a number of states put up Great River Road highway signs and used available state funds for scenic bluff protection and road improvements, full scale development funds were not yet available. Legislation to fund the development of the Great River Road was included for the first time as part of the Federal Aid Highway Act of 1973. From 1973 to 1982, Congress authorized a total of $314 million for the Great River Road. Most of those funds ($251 million) were allocated directly to the states. With funds available, development could begin in earnest. In 1976, the Federal Highway Administration (FHWA) issued program guidelines setting criteria for the Great River Road. The states then set up their own procedures for selecting the route of the Great River Road within their state boundaries. "The Great River Road should be located within designated segments to take advantage of scenic views and provide the traveler with the opportunity to enjoy the unique features of the Mississippi River and its recreational opportunities", the guidelines said. The criteria also specified that the Great River Road should provide for a variety of experiences or themes, including history, geology, and culture, and that the road should provide convenient access to larger population centers. Protection of the Mississippi River corridor was required by "appropriate route selection, effective control and development, and scenic easement acquisition". The route of the federal Great River Road consists of sections that conform to the FHWA guidelines and that were eligible for the Great River Road funds in the 1970s and early 1980s. The states have designated alternative routes that include sections with significant scenic, historic, and recreational interest. While the federal Great River Road crisscrosses the river within each state, the alternative routes provide Great River Road routes on both sides of the river from the headwaters to the gulf. The Mississippi River Parkway Commission makes no distinction between the federal and state routes in its promotional efforts. However, some states do use highway signs that distinguish between a federal and state route. In 2021, eight of the 10 state Great River Road National Scenic Byways were named All American Roads by the Federal Highway Administration.