Кіріспе

Американдық мүсінші және архитектуралық мүсінші (1870–1952)

Адольф Александр Вайнман (11 желтоқсан 1870 – 8 тамыз 1952) – Германияда туған американдық мүсінші және архитектуралық мүсінші.

Ерте өмір және білім

Адольф Александр Вайнман Германияның Карлсруэ қаласына жақын Дюрмерсхаймда дүниеге келген. Ол 1885 жылы 14 жасында Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. 15 жасында Купер Юниондағы кешкі сабақтарға қатысып, кейін Нью-Йорктегі Суретшілер лигасының (Art Students League) мүсіншілері Аугуст Сент-Гауденс және Филип Мартиниден оқыды.

Мансап

1904 жылы өзінің студиясын ашуға дейін ол Чарльз Нихаус, Олин Уорнер және Дэниел Честер Френч сынды мүсіншілердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Вайнман қазір көбінесе медальер ретінде танымал болғанымен, өзін сәулет мүсіншісі деп есептеді. Оның табысының тұрақты көзі – «Төмен түсетін түн» сияқты ірі туындыларының кішкентай қоладан жасалған көшірмелерін сату болды, бұл туынды бастапқыда 1915 жылы Сан-Францискода өткен Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесі үшін тапсырыс берілген. Вайнман Ұлттық мүсіншілер қоғамының мүшесі болды және 1927 жылдан 1930 жылға дейін оның президенті қызметін атқарды. Оның туындылары 1928 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының өнер сайысындағы мүсіншілік бөлігінің құрамына кірді. Сондай-ақ ол 1929 жылдан 1933 жылға дейін АҚШ-тың Көркем өнер комиссиясында қызмет етті. Вайнман Американың өнер және әдебиет академиясы, Ұлттық өнер және әдебиет институты, Ұлттық дизайн академиясы және Нью-Йорк қаласының өнер комиссиясы сияқты көптеген ұйымдардың мүшесі болды. Басқа да жерлерде ол Чикагодағы Элкс Ұлттық ардагерлер ескерткішіндегі әсерлі фризді жасады, сондай-ақ Пошта департаменті ғимараты, Джефферсон ескерткіші және АҚШ Жоғарғы сотының ішкі кеңістігі үшін мүсіндер жасады, бәрі де Вашингтон қаласында орналасқан. Вайнманның сәулеттік емес туындыларына Детройттегі Макомб және Мейбери ескерткіштері кіреді. 1930-жылдардың басында Вайнман поляк-американдық мүсінші Джозеф Кизелевскимен бірлесіп Нью-Йорктегі Бронкс округі соты ғимараты үшін мүсін жасады. Вайнман 1949 жылғы жазда Филадельфия өнер мұражайында өткен 3-ші Халықаралық мүсіншілер көрмесіне қатысқан 250 мүсіншінің бірі болды. Вайнманның туындылары көбінесе лирикалық неоклассикалық стильде орындалады. Оның кейіпкерлері көбінесе классикалық киім киеді, бірақ оның жұмыстарында Ар-Деко стилінің алға тартушысы болатын ағылшын тіліндегі сұйықтық сезімі бар. Оның «Жылаңаш гольфші» атты қоладан жасалған мүсіні осы стильді толық бейнелейді. Бұл туынды анатомияға, қозғалысқа және спортшының жалаңаш статусына назар аудара отырып, классикалық мүсіншілікті еске түсіреді, ал гольфшінің бейнесі – заманауи элемент қосады. Вайнман оқытумен де айналысты; оның шәкірттерінің арасында Элеонора Мэри Меллон болды.

Мүсіндік

Генерал Александр Макомб (1906–1908), Детройт, Мичиган. Одақ әскерлері мен теңізшілерінің ескерткіші (1909), Вайман паркі, Балтимор, Мэриленд. Авраам Линкольн (1909), Ходгенвилл, Кентукки штаты. Оның көшірмесі Висконсин университетінде (Мэдисон) орналасқан. Александр Джонстон Кассат (1910), Пенсильвания станциясы, Нью-Йорк қаласы. Монетаның арт жағында «Алтын медаль» және «Луизиана сатып алу көрмесі» деген жазуы бар сәулеттік тақташа бейнеленген. Тақташаның астында елдің шығыс және батыс шекараларын – Атлант және Тынық мұхиттарын символдайтын екі дельфин орналасқан. Тақташаның үстінде қанаттарын жайған үлкен бүркіт бейнеленген. Жазуы: «Алтын медаль (күміс және қола медальдар да табыс етілді) Луизиана сатып алу көрмесі 1904». Медальмен бірге марапатталушыға диплом да берілді. Медальдің салмағы шамамен 3,5 унция. Меркурий динасы (1916–1945). 1946 жылы Рузвельт динасымен алмастырылар алдында екі миллиардтан астам Меркурий динасы соғылды. Дизайн қазір 2017 жылдан бері шығарылып келе жатқан американдық палладийлық бүркіт монетасының беткі жағы ретінде қолданылады. «Жолда жүрген бостандық» жарты доллары (1916–1947). 1948 жылы Франклин жарты долларымен алмастырылды. Вайнманның оюы қазір 1986 жылдан бері шығарылып келе жатқан американдық күміс бүркіт монетасының беткі жағы ретінде қолданылады. J. Sanford Saltus медалі – Американдық нумизматикалық қоғамның сыйлығы. Вайнман бұл медальді екінші болып алған.