Кіріспе

Американдық саясаткер (1945 жылы туған)

Николас Валентино Лэмпсон (14 ақпан 1945 жылы туған) – американдық саясаткер және мейрамхана иесі, бұрынғы Демократиялық партиядан Конгресс депутаты, Техас штатының 22-ші және 9-шы округтерін өкілдік еткен.

Балалық шағы, білім алуы және саяси мансабының алғашқы жылдары

Лэмпсон – өмірінің бар сағатын Оңтүстік-Шығыс Техаста өткізген, екінші буын итальян-американдық. Оның әжесі мен атасы жүз жыл бұрын Италиядан АҚШ-қа келіп, Стаффорд қаласына қоныстанды, онда шаруашылық құрып, шіркеу құруға бастама көтерді. Оның ата-анасы Форт-Бенд округінде өсіп, танысып, үйленді. Лэмпсонның әке-шешесі кейіннен ол дүниеге келген Бомонт қаласына көшті. Лэмпсон – дәнекерлеуші және үй шаруасымен айналысатын әйелдің алты баласының бірі. Оның әкесі 12 жасында қайтыс болды, сол кезде Лэмпсон отбасының кірісін арттыру үшін еден сыпырып, жұмысқа орналасты. Лэмпсонның анасы ол оқуда болғанда әлеуметтік қамсыздандырудан айына 19 доллар алып тұрды. Бұл ақша отбасына сол қиын жылдары бірге болуға көмектесті. Бұл кейіннен оның әлеуметтік қамсыздандыруды қорғауға деген ұмтылысына ықпал етті. Лэмпсонның анасы тек бесінші сыныпты бітіргенімен, балаларын оқуға ынталандырды, нәтижесінде алты баланы да жоғары біліммен тәмамдады, кем дегенде бір диплом алды. Оның анасы 80 жасқа толған күні мектеп бітірген куәлігін алды. Лэмпсон Ламар университетінде биология ғылымдары бойынша бакалавр және білім беру саласында магистр дәрежесін алды, сондай-ақ Пи Каппа Альфа студенттік ұйымының мүшесі болды. Ол Бомонт қаласындағы Хеберт орта мектебінде орта мектепте ғылым пәнін оқытты. Басқаларға қызмет етуге деген ішкі ниеті және 1969 жылы конгрессмен Джек Брукспен тағылымдамадан өткен тәжірибесі оны мемлекеттік қызметке ұмтылуға жетеледі. 1976 жылы Лэмпсон Джефферсон округінің салық жинаушысы болып сайланды және шамамен жиырма жыл қызмет етті. Ол клиенттерге қызмет көрсетуге ерекше мән берді, компьютерлік технологияны жаңғыртуға сәтті ықпал етті және салық жинау шығындарын жылына 3 миллион долларға дейін төмендетті. Конгресске үміткер болу үшін ол лауазымынан кетті.

Жоғалған және пайдаланылған балалар

1997 жылдың көктемінде, Техас штатының Френдсвуд қаласында тұратын 12 жасар Лора Кейт Смитер жүгіріп бара жатқанда зорлықпен алып кетілді. Қоғамдық және құқық қорғау органдарының күш-жігеріне қарамастан, оның денесі екі жарым аптадан кейін табылды. Смиттер отбасының қайғысы мен еріктілердің әрекеттері Лэмпсонды АҚШ Конгресінде жоғалған және зорлыққа ұшыраған балалар жөніндегі алғашқы топты құруға шабыс тартты. Топтың мақсаты – жоғалған және зорлыққа ұшыраған балалар мәселелерін жария ету, заңнама әзірлеу және балаларды зорлықтан, пайдаланудан және қанаудан қорғайтын саясатты қолдау. Бұл топ балалардың әл-ауқатын жақсартуда маңызды рөл атқарды және балаларды қорғау заңдарын күшейту, жоғалған және зорлыққа ұшыраған балаларға қатысты істерде құқық қорғау органдарының жұмысын жетілдіру, сондай-ақ құрбандардың отбасыларына көмек және ресурстар ұсыну үшін түрлі бастамалар бойынша жұмыс істеді. Топ мүшелері 1998 жылғы «Балаларды жыныстық зорлықтан қорғау туралы», 2000 жылғы «Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы күрес туралы» заңдарды, «Амбер» ескерту жүйесін, «Адам» кодексін, 2007 жылғы «Балаларымызды қорғау – бірінші кезекте» заңын және Адам Уолш балаларды қорғау және қауіпсіздік туралы заңды қабылдауға ықпал етті. Бұл Конгрестегі ең ірі екі партиялық, маңызды мәселелерге бағытталған топ болды және Сенатта осындай топ құруға себепкер болды. Лэмпсон 2007 жылғы «Балаларымызды қорғау – бірінші кезекте» заңының авторы. Ол Конгресс палаталарының екеуінен де мақұлданып, 2008 жылдың 3 маусымында президент Буш қол қойып заң күшіне енгізді. Ол 2007 жылғы SAFE заңын Конгресс палатасында ұсынды және қабылдады. Оның мақсаты – балаларды жыныстық жолмен пайдалану және балалар порнографиясына қатысты заң бұзу туралы хабарлау талаптарын кеңейту үшін федералды қылмыстық кодекске түзетулер енгізу. Алайда, ол Сенатта қабылданбады. Бұл заң жобасының ережелері 2008 жылғы «Балаларды қорғау туралы» заңға енгізіліп, заңға қол қойылды. Лэмпсон Жоғалған және зорлыққа ұшыраған балалардың ұлттық орталығымен тығыз байланыста жұмыс істеді және Капитолий төбесінде олардың мүдделерін қорғайтын белсенді жақтас ретінде танылды.

Көлік және инфрақұрылым

Лэмпсон Оңтүстік-Шығыс Техасқа пайда әкелетін көптеген жобаларға қолдау көрсетті, соның ішінде Нечес өзенінің тұзды су бөгеті, Перс шығанағының ішкі су жолының аймақтарын жақсартуға арналған қаржыландыру, порттарды жаңарту және жағалау мен жағажайларды жақсарту жобалары. Ол сондай-ақ Galveston Causeway, Galveston Island Trolley желісін кеңейту, NASA 1 Bypass автомагистралі және Ellington Field Joint Reserve Base өрт сөндіру станциясын күрделі жөндеу сияқты маңызды жобалар үшін федералдық қаржыландыру ұсынды. Ол «21-ғасырдағы көлік теңдігі туралы» заңға бірлесіп демеушілік етті. Бұл маңызды заң президент Клинтонның басты басымдықтарын бекітті: қауіпсіздікті арттыру, халық денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғау және барлық американдықтар үшін мүмкіндіктер жасау. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін Лэмпсон Авиациялық қауіпсіздік заңнамасын қабылдауда маңызды рөл атқарды, соның ішінде Авиация және көліктік қауіпсіздік заңын. Бұл заң жаңа Көлік қауіпсіздігі басқармасын құрды. Ол теңіз көлігіндегі терроризмге қарсы күрес заңына дауыс берді. Ол 2002 жылғы құбыржол қауіпсіздігін жақсарту заңының демеушісі болды. Лэмпсон АҚШ әскерлерінің дайындығы, ардагерлерге көмек көрсету, Катринадан қалпына келтіру және Ирактағы жауапкершілік туралы 2007 жылғы заңға Стаффорд заңы бойынша талап етілетін жергілікті қаржыландыруға қатысты ережелерді енгізді. Бұл заң Транспорт және инфрақұрылым жөніндегі палата комитетінде бірауыздан қабылданды және Техас қауымдастықтарына апаттар кезінде көмек бағдарламаларына қатысуға мүмкіндік берді, бұл Техас штатына 40 миллион доллардан астам үнемдеуді қамтамасыз етті.

НАСА, Джонсон ғарыш орталығы және ғарышқа ұшу

Лэмпсонның конгресс округіне Хьюстон қаласындағы Джонсон ғарыш орталығы кірді. Ол Халықаралық ғарыш станциясын, адаммен ғарышқа ұшуды және NASA-ны қолдау үшін федералдық қаржыландыруды ұлғайтуды жақтаушы ретінде танылды. 2002 және 2003 жылдары ол NASA және елдің ғарыш бағдарламасының ұзақ мерзімді мақсаттарын белгілеуге бағытталған «Ғарыш зерттеуі» заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы 2004 жылы Буш әкімшілігінің саясаты ретінде көбінесе қабылданды. 2007 жылы ол NASA үшін 300 миллион доллардан астам қосымша федералдық қаржыны қамтамасыз етті. 2008 жылы Лэмпсон бастаған палатаның он екі мүшесі палата басшыларын NASA бюджетіне 2 миллиард доллар қосуға сәтті шақырып, «2008 жылғы Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасын бекіту туралы» заңға енгізді. Жалпы бюджет 20,2 миллиард долларды құрады. Қосымша қаржы Халықаралық ғарыш станциясына «Альфа магниттік спектрометрін» жеткізу үшін ғарыш шаттлының ұшуына мүмкіндік берді. Бұл жоба ғарыштық сәулелердегі антиматерияны өлшейді және қара материяның дәлелдерін іздейді. Жобаның жетекші ғалымы, Нобель сыйлығының лауреаты физик Сэмюэл Ц. Бюджеттің ұлғаюы сонымен қатар «Orion Crew Exploration Vehicle (CEV)» және «Ares I Crew Launch Vehicle (CLV)» әзірлеуді жеделдетті, олар ғарыш шаттлын алмастыруға тиіс болды. Лэмпсон қолдаған басқа да заңнамаларға «2000 жылғы Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы туралы» заң, «2000 жылғы Коммерциялық ғарыш тасымалының бәсекеге қабілеттілігі туралы» заң, «2004 жылғы NASA икемділігі туралы» заң, «2004 жылғы АҚШ-тың коммерциялық ғарышқа ұшыру туралы» заң және «2008 жылғы Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы туралы» заң кіреді. Ол «2003 жылғы Иранның ядролық қаруды таратпау туралы» заңға түзету ұсынды, егер Президент Конгреске Халықаралық ғарыш станциясындағы экипаж қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ғарыш шаттлдары тоқтатылған кезде оның жұмысқа қабілеттілігін сақтау үшін қажет болса, NASA-ға қосымша «Союз» және «Прогресс» аппараттарын сатып алуға көмектесуге рұқсат беруді көздеді. Бұл Буш әкімшілігінің саясатына әсер етті және «2005 жылғы Иранның ядролық қаруды таратпау туралы» заңға түзетулерді қабылдауға әкелді. Лэмпсон «2004 жылғы АҚШ-тың коммерциялық ғарышқа ұшыру туралы» заңға түзетулерді қабылдауда маңызды рөл атқарды. Ол АҚШ-тағы Федералдық авиация басқармасының бақылауымен коммерциялық адаммен ғарышқа ұшудың қауіпсіздігін реттеуге арналған нұсқауларды ұсынды. Бұл сонымен қатар коммерциялық ғарыш туризмінің жолын ашты. Заң жобасының авторы, конгрессмен Дана Рорабахер, Лэмпсонды және тағы екі әріптесін осы заң жобасын қабылдауға қол жеткізгені үшін алғыс айтты.

Сыртқы істер және саяхат

Лэмпсон НАТО Парламенттік Ассамблеясына қатысты және Германия зерттеу тобының төрағасы болды, бұл Германия Бундестагы мен АҚШ Өкілдер палатасы арасындағы парламентаралық ассамблея еді. Ол КСРО ыдырағаннан кейін Балқан мемлекеттерінің барлығын НАТО-ға қосу жөніндегі күш-жігерге қатысты. Әр елге сапар шегіп, олардың мүшелікке қабілеттілігін анықтауға көмектесетін делегат ретінде жұмыс істеді. Лэмпсонның басты мәселесі – қорғаншылық құқығы жоқ ата-аналардың американдық балаларды ұрлауы және Германия сияқты елдердің Халықаралық балаларды ұрлаудың азаматтық-құқықтық жақтары жөніндегі Гаага конвенциясын орындамауы болды. Ол Конгресс пен Сенатта мақұлданған бірлескен қарардың авторы атанды, онда одақтас елдер "Конвенция бойынша халықаралық құқықтық міндеттемелерінің мәтіні мен мағынасын толық орындауға, міндеттемелерін орындауға және заңсыз ұрланған балаларды әдеттегі тұрғылықты жеріне қайтаруға, сондай-ақ ата-аналардың құқықтарын жүзеге асыруға кедергі келтірмей, ата-аналардың қатынас құқығын қамтамасыз етуге" шақырды. Германия осы талаптарды орындамауын қайта қарастырып, ұрланған балаларды өз елдеріне қайтару үшін араласуға міндеттейтін халықаралық шарттарды орындау үшін қосымша шаралар қабылдады. Лэмпсон Куба жұмыс тобының мүшесі және сауда эмбаргосын жоюды қолдады. Ол 1999 жылғы Кубаның азық-түлік және дәрі-дәрмек қауіпсіздігі туралы заңын, 2001 жылғы Куба халқына арналған «Көпірлер» заңын, 2002 жылғы Кубаға саяхаттау еркіндігі туралы заңын, 2003 жылғы Кубаға экспорттық еркіндік туралы заңын, 2003 жылғы Куба халқына арналған «Көпірлер» заңын және 2007 жылғы ауыл шаруашылығы экспортын жеңілдету туралы заңды ұсынды. 1999 жылы ол Оңтүстік-Шығыс Техас штатының күріш фермерлерімен бірге Кубаға сапар шегіп, президент Фидель Кастромен және оның үкіметімен АҚШ пен Куба арасындағы ауыл шаруашылығы саудасын қайта жаңарту туралы әңгімелесті. 1960 жылдардағы сауда эмбаргосына дейін Куба өзіне қажетті күріштің барлығын АҚШ-тан импорттаған. Делегация мүшелері келесі жылы президент Клинтонның қол қоюына әкелді: 2000 жылғы Сауда санкцияларын реформалау және экспортты жандандыру туралы заң. Бұл заң ондаған жылдардан кейін Кубамен шағын сауда жасауға мүмкіндік берді. 2016 жылдың мәліметтері бойынша, бұл заңның нәтижесінде АҚШ Кубаға 5 миллиард доллардан астам тауар экспорттады. 2002 жылы Лэмпсон Галвестон портынан Кубаға 40 жылдан бері алғаш рет 30 000 тонна астық жіберуге келісім жасауға көмектесті. 2003 жылы ол Германия Бундестагымен кездесу үшін Германияға конгресс делегациясының құрамында барды. Сапар барысында Ландштуль аймақтық медициналық орталығына да тоқтады, онда жараланған американдық әскери қызметшілермен кездесті. 2008 жылы сенатор Бен Нельсон, конгрессмен Аллен Бойд және конгрессмен Тим Махонимен бірге Ауғанстанға, Пәкістанға және Үндістанға сапар шекті. Олар Ауғанстан президенті Хамид Карзаймен және Пәкістан президенті Первез Мүшәррафпен кездесті.

2012 жылғы Конгресс сайлауы

14-ші округтік АҚШ конгрессмені Рон Пол президенттік науқанына көңіл бөлгендіктен Конгресске қайта сайланудан бас тартқаннан кейін, Лэмпсон сол 14-ші округтен Конгресске үміткер болу үшін құжаттар тапсырды. 14-ші округ қайта бөліну кезінде шығысқа қарай жылжытылып, Лэмпсонның Конгресстегі алғашқы мерзімінде өкілдік еткен аумақтың шамамен 85 пайызын қамтыды. Ерекшелігі, Лэмпсонның бұрынғы округіндегі ең ірі қалалар – Бомонт пен Галвестон енді 14-ші округтің құрамына кірді. Лэмпсон 2012 жылдың 29 мамырындағы алғашқы сайлауда дауыстардың 83,23 пайызын алып жеңіске жетті және 6 қарашадағы жалпы сайлауда штаттық депутат Рэнди Вебермен бақ сынасты. Лэмпсон 2012 жылдың 6 қарашасында Веберден 53 пайызға 45 пайыз есебімен жеңілді. Лэмпсон тек өзінің туған Джефферсон округінде жеңіске жетті, ал бұрынғы өкілдік еткен аумақтан әлдеқайда консервативті болған округтің партиялық бағытын жеңе алмады.

2018 жылғы сот сайлауы

Лэмпсон 2018 жылы Джефферсон округінің судьясы лауазымына кандидат болды. Оның қарсыласы – республикашыл партия өкілі, бұрынғы судья Джефф Р. Браник. Сайлау 2018 жылдың 6 қарашасында өтті. Ол сайлауда жеңіліске ұшырады, дауыстардың 50,63%-ы Браникке, 49,37%-ы Лэмпсонға берілді, ал айырмашылық 949 дауыс құрады. Губернатор Грег Эбботт, сенатор Тед Круз және Шон Ханнити бір жыл бұрын республикашыл партияға өткен Браникке қолдау көрсету үшін Джефферсон округіне келіп, жария түрде сөз сөйледі. Лэмпсонға "Бьюмонт Энтерпрайз" газеті қолдау білдірді. Ол өзінің сайлау кампаниясын Харви дауылынан зардап шеккендерге көмек көрсету және Джефферсон округінің экономикалық дамуын әртараптандыруға бағыттады.

Басқа жұмыстар

Лэмпсон қартаю мәселелерімен жергілікті және ұлттық деңгейде аймақтық қартаю агенттігінің директоры ретінде жұмыс істеді. 1995 жылы ол Ақ үйдің қарттар мәселелері жөніндегі конференциясына делегат ретінде қатысты. Ол Американдық жүрек қауымдастығы, Лэнд Мэнор (реабилитациялық орталық) және Жас кәсіпкерлер лигасы сияқты жергілікті ұйымдармен белсенді түрде байланыста. Ол Пи Каппа Альфа студенттік қауымының мүшесі. 1995 жылы ол Бомонт епархиясындағы епископтың қайырымдылық науқанының төрағасы болды.

Марапаттар мен құрметтер

2019 жылы Австрияның Габсбургтер отбасы Лэмпсонды NASA ғарыш бағдарламасын қолдаушы ретіндегі қызметі, халықаралық әріптестермен орнаған қарым-қатынастары және бейбітшілікке деген адалдығы үшін «Достық медалімен» марапаттады. 2012 жылы Лэмпсон «Галвестон аңыздарының» бірі ретінде Hilton Galveston Island Resort құрылысында марапатталды. 2008 жылы Лэмпсонның кәсіпкерлікке қолдау көрсеткені үшін АҚШ Сауда палатасы оған «Spirit of Enterprise Award» сыйлығын табыс етті. Сол жылы ол 110-шы Конгресте бизнес мүмкіндіктерін арттыру, салықтарды төмендету және артық салық жүктемесін азайту жөніндегі күш-жігері мен берген дауыстары үшін Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясының (NFIB) «Шағын бизнесті қорғаушы» сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы Жоғалған және зәбірленген балалар орталығы Лэмпсонды американдық балаларды қорғауға жасаған үлесі үшін Конгресс басшылығы сыйлығымен құрметтеді. Ұлттық телеарна Court TV оны балалар қауіпсіздігі мәселелеріндегі жұмысы үшін «Американы қауіпсіз ұстау» сыйлығымен марапаттады. Лаураның қалпына келтіру орталығы Лэмпсонды «Сенім үшбұрышы» сыйлығымен марапаттады. Бұл сыйлық құқық қорғау органдары, қоғам және жоғалған балалардың отбасы арасындағы байланысты нығайтуға үлес қосқан тұлғалар мен ұйымдарға беріледі. 2002 жылы Houston Chronicle Лэмпсонды Хьюстон аймағындағы басқа конгрессмендердің арасында сайлаушыларға көрсеткен қызметтері бойынша бірінші орынға қойды. 1997 жылы Bay Area Houston экономикалық серіктестігі Лэмпсонды экономикалық дамудағы ерекше басшылығы үшін Quasar сыйлығымен марапаттады. 1978 жылы Техас Jaycees клубы оны «Бьюмонттың үздік жас адамы» деп таныды.

Жеке өмір

Лэмпсон Сьюзан Флойд Лэмпсонға үйленген, ол зейнеткерлік арнайы білім беру мұғалімі және бұрынғы «Мисс Порт-Артур». Олардың Хиллари және Стефани есімді екі қызы мен алты немересі бар. Ол отбасымен бірге туған қаласы Бомонтта тұрады. Қазіргі уақытта ол аймақтық денсаулық сақтау компаниясының операциялар жөніндегі вице-президенті және олардың хоспис бағдарламасының басшысы болып жұмыс істейді. Сонымен қатар, ол Порт-Артур және Бридж-Ситиде мейрамханалардың иесі. Лэмпсон 2007 жылғы 25 наурызда Техас Жүрек институтында сәтті төрттік айналма жол операциясын жасады. Ол – римдік католик.