Кіріспе

Британдық-американдық актриса (1904–1996)

Эйлин Эвелин Гир Гарсон (29 қыркүйек 1904 – 6 сәуір 1996) – британдық-американдық актриса және әнші. Ол Metro Goldwyn Mayer студиясының аса танымал жұлдызы болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үй майданындағы күшті әйелдерді сомдауы арқасында кең танылды; Motion Picture Herald журналы 1942-1946 жылдар аралығында оны Американың ең табысты он актрисасының қатарына қосты. «Үздік әйел рөлі» номинациясы бойынша ең көп ұсынылған төртінші актриса Гарсон жеті рет «Оскар» сыйлығына ие болды, соның ішінде актрисалар санатында бес рет қатарынан (1941–1945) ұсынылып, 1942 жылғы «Миссис Минивер» фильміндегі басты рөлі үшін жеңіске жетті.

Ерте өмір

Грир Гарсон 1904 жылғы 29 қыркүйекте Манор Паркте, Ист-Хэмде (сол кезде Эссекс округінде, қазір Ұлы Лондонның бір бөлігі) Нэнси София "Нина" (қызметтік аты Грир; 1880–1958) және Джордж Гарсонның (1865–1906) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі шотландтық ата-аналарынан Лондонда туған. Грир есімі – басқа бір отбасылық аты, яғни МакГрегор есімінің қысқартылған түрі. Оның шешесінің әкесі Дэвид Грир (1848–1913, Килреа, Лондондерри округі) Каслвелланда, Даун округінде орналасқан RIC сержанты болған. 1870 немесе 1880 жылдары ол Каслвелла қаласын салған бай Аннесли отбасының жер басқарушысы болып жұмыс істеген. Ол сол жерде Шиллидейдің құрылысшы ауласының жанында, Шошқа көшесі деп аталатын, жергілікті тұрғындар "Артқы жол" деп білетін төменгі бөлігінде салынған Клэрмоунт атты үлкен жеке үйde тұрды. Грир Гарсонның сол жерде туғаны туралы бұрмаланған ақпарат тараған (Macmillan International Film Encyclopedia оның туған жерін Даун округі деп, ал туған жылын 1908 жыл деп көрсетеді). Гарсон Лондон Корольдік колледжінде француз тілі мен 18 ғасыр әдебиетін оқыды, ал кейін Гренобль университетінде аспирантураны бітірді. Актриса болуға ниеттенген кезінде ол Lever Brothers компаниясының маркетинг бөліміндегі LINTAS ғылыми-зерттеу кітапханасының меңгерушісі болып тағайындалды. Сол жердегі әріптесі Джордж Сандерс өзінің өмірбаяндық еңбегінде Гарсонның актерлік мансапты бастауды ұсынғанын жазды.

Мансап

Гарсонның алғашқы кәсіби өнер көрсетулері сахнада болды, ол 1932 жылғы қаңтарда 27 жасында Бирмингем репертуар театрында бастады. Ол теледидарда оның алғашқы жылдарында (1930-шы жылдардың соңында) пайда болды, ең бастысы 1937 жылғы мамырда Дороти Блэкпен бірге «Толстой түнінен» 30 минуттық үзіндіде ойнады. Бұл тікелей эфирлер BBC-нің Александра сарайындағы алғашқы теледидар қызметінің бөлігі болды және бұл Шекспир пьесасының теледидарда орындалған алғашқы белгілі мысалы. 1936 жылы ол Чарльз Беннеттің «Күнделіктің бір беті» және Ноэль Ковардтың «Мадемуазель» пьесаларында Вест-Эндте ойнады. Луис Б. Майер Гарсонды Лондонда жаңа таланттарды іздеп жүргенде тапты. Гарсон 1937 жылдың соңында MGM-мен келісімшартқа қол қойды. Актриса MGM-де алғашқы 18 ай бойы Майердің лайық деп санаған рөлін күтіп жүргенде, арқасын жарақаттап алды және оның келісімшартынан бас тартуға жақын болды. Ол 1938 жылдың соңында өзінің алғашқы фильмі «Қош кел, Мистер Чипс» фильмінде жұмыс істей бастады және ол рөлі үшін алғашқы «Оскар» номинациясын алды. Келесі жылы ол 1940 жылы шыққан «Гордость және әділдік» фильміндегі Элизабет Беннет рөлі үшін сыншылардың мақтауына ие болды. Гарсон 1941 жылы түсірілген, жақсы қабылдамаған және тазартылған, 1933 жылғы «Кодқа» дейінгі фильмнің қайта түсірілімінде Джоан Кроуфордпен бірге ойнады, онда Энн Хардинг және Мирна Лой ойнаған. Сол жылы ол сезімтал Technicolor драмасымен үлкен кассалық жұлдызға айналды, ол оған үздік әйел рөлі үшін бес тізбектей «Оскар» номинациясын әкелді, бұл 1938 жылдан 1942 жылға дейінгі Бетт Дэвистің рекордын теңестірді, ол әлі де күшінде. Гарсон 1942 жылы «Оскарға» ұсынылған екі фильмде ойнады: «Миссис Минивер» және «Рандом Харвест». Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үйді қорғаған мықты британдық әйел және ана рөлі үшін үздік әйел рөлін жеңіп алды, «Миссис Минивер» фильмінде Уолтер Пиджонмен бірге ойнады. Гиннестің рекордтар кітабында оның ең ұзақ «Оскар» қабылдау сөйлеуі, бес минут 30 секунд деп тіркелген, содан кейін Академия сыйлықтары уақыт шегін енгізді. «Рандом Харвест» фильмінде Рональд Колманмен бірге ойнады. Драма жеті «Академия» сыйлығына ие болды, соның ішінде Колман үшін үздік актер және үздік фильм номинациялары. Американдық кино институты оны барлық уақыттағы 100 ең ұлы махаббат оқиғасы тізімінде 36-орынға қойды және ол Гарсонның сүйікті фильмдерінің бірі болды. Гарсон сондай-ақ «Мадам Кюри» (1943), «Миссис Паркингтон» (1944) және «Шешімдер алқабы» (1945) фильмдеріндегі рөлдері үшін «Оскар» номинациясын алды. Ол Уолтер Пиджонмен жиі бірге ойнады, ақырында онымен сегіз фильм түсірді: «Гүлдердің шаңы» (1941), «Миссис Минивер» (1942), «Мадам Кюри», «Миссис Паркингтон», «Джулия асығыс жасайды» (1948), «Сол Форсайт әйелі» (1949), «Минивер оқиғасы» (1950) және «Скуридегі дау» (1953). Гарсон Кларк Гейблмен соғыстан оралғаннан кейін «Қиындықтар» (1945) фильмінде ойнады. Фильм «Гейбл оралды, Гарсон оны ұстады!» деген жарнамалық сөзбен жарық көрді. Гейбл «Ол Гарсонға өртендірді» деп талас жасады; ол «Ол Гейблге қабілетті қосты!» деп қарсылық көрсетті; содан кейін қауіпсіз ұран таңдалды. 1946 жылғы 26 сәуірде Монтерейде «Мені қала» фильмін түсіріп жатқанда, толқын оны және оның серіктесі Ричард Хартты репетиция жасап жатқан жартастан құлатқанда, ол қайтадан арқасын жарақаттады. Жергілікті балықшы мен кинооператор Гарсонды толқыннан және ықтимал су астында қалғаннан құтқарып қалды. Ол көгеруге және шокқа ұшырады, дәрігерлер бірнеше күн бойы демалуды талап етті. Оның арқасының жарақаты келесі жылдары бірнеше операцияларды қажет етті. Гарсонның танымалдылығы 1940-шы жылдардың соңында азайып қалды, бірақ ол 1950-шы жылдардың ортасына дейін көрнекті киножұлдыз болып қала берді. 1951 жылы ол Америка Құрама Штаттарының азаматтығына ие болды. 1954 жылы MGM-мен келісімшарты аяқталғаннан кейін ол бірнеше фильм түсірді. 1958 жылы ол Бродвейде Розалинд Расселлдің орнына «Тәте Мэйм» ролімен жылы қабылданады, ол Голливудқа барып, фильмнің нұсқасын түсірді. 1960 жылы Гарсон Элеонора Рузвельт рөлі үшін жетінші және соңғы «Оскар» номинациясын алды, «Кампобеллодағы күн шығысы» фильмінде ойнады. Грир «Ата жақсы біледі» телесериалының бір эпизодында өзін ойнаған арнайы қонақ болды. 1956 жылғы 4 қазанда Гарсон Реджинальд Гарднермен бірге «Теннесси Эрни Фордтың қатысуымен» атты «Форд шоуының» премьерасында сериалдың алғашқы екі қонақ жұлдызы ретінде пайда болды. Ол 1953 жылғы 25 қазанда «Менің қандай мамандығым?» бағдарламасында құпия қонақ ретінде және 1958 жылғы 6 сәуірде «Тәте Мэйм» сахнасындағы өзінің көрінісін насихаттау үшін пайда болды. Ол сондай-ақ 1957 жылғы 12 мамырда эфирге шыққан «Менің қандай мамандығым?» эпизодында қонақ емес, панель мүшесі ретінде тағайындалды. Ол Дебби Рейнольдстың ойнаған «Әнші монах» (1966) фильмінде MGM-ге ойнау үшін оралды. Оның соңғы фильмдегі көрінісі 1967 жылғы Уолт Диснейдің «Ең бақытты миллионер» фильмінде болды, содан кейін ол сирек теледидарда пайда болды. 1968 жылы ол балаларға арналған «Кішкентай барабаншы» телеарналық арнайы бағдарламасын түсірді. Оның теледидардағы соңғы рөлі 1982 жылғы «Махаббат кемесі» эпизодында болды.

Жеке өмір

Гарсон үш рет тұрмысқа шыққан. Оның алғашқы некесі 1933 жылғы 28 қыркүйекте Эдвард Алек Аббот Снелсонға (1904–1992), кейіннен сэр Эдвард атанған, британдық мемлекеттік қызметкер, белгілі судья және үнді мәселелерінің сарапшысы болды. Германиядағы бал айынан кейін ол Үндістанның орталық бөлігіндегі қала – Нагпурдағы қызметіне оралды, ал ол анасы мен Британиядағы театрға қайтуды жөн көрді. Снелсон оны жоғалтқаны үшін қайғырып, Нагпурда көрсетілген оның кез келген фильмінің бірнеше көрсетілімін тамашалаған. Неке 1943 жылға дейін ресми түрде ажыраспады. Оның екінші некесі 1943 жылғы 24 шілдеде «Миссис Минивер» фильмінде оның ұлын сомдаған жас актер Ричард Нейге (1916–2004) тұрмысқа шығуы болды. Олардың арасындағы 12 жылдық жас айырмасынан қарым-қатынастары үнемі күдік тудырды. MGM Гарсон Нейден үш жасқа үлкен емес деп мәлімдеп, оларды бақытты жұп ретінде көрсетуге тырысты, бірақ неке қиындықтарға толы болды. Олар бірнеше рет татуласуға әрекеттенгеннен кейін 1947 жылы ажырасып кетті. Ней кейіннен қор нарығының аналитигі, қаржы кеңесшісі және жазушы болды. Оның үшінші күйеуі Э. Э. «Бадди» Фогельсон (1900–1987), миллионер мұнай кәсіпкері және жылқы өсіруші болды. 1967 жылы жұбайлар Нью-Мексикодағы Forked Lightning Ranch ранчосына зейнеткерлікке шықты. Олар 1971 жылы Гарри Ф. Гуггенхаймнің мұрасынан АҚШ Даңқ залының чемпионы – толыққанды тұқымды Ак Ак атты сатып алып, сәтті әншілер болып табысты. Олар сондай-ақ Далласта үй салып, онда Гарсон Оңтүстік методист университетіндегі Гри Гарсон театрын қаржыландырды. Ол Техас Христиан университетінде (TCU) Бадди Фогельсонның альма-матеріндегі Фогельсонның құрмет форумына тұрақты қор құрды. 1951 жылы Гарсон Ұлыбритания мен АҚШ-тың екі азаматтығын алды. Ол республикашыл партиясының тіркелген мүшесі болды және 1966 жылы демократ Эрл Кэбеллге қарсы конгресске республикалық тікелей билетпен сайлануға шақырылды, бірақ ол бас тартты. Ол шын ниетті пресвитериан дінінің жақтасы болды. Өмірінің соңғы жылдары Гарсон қайырымдылығымен және қоғамдық жетекшілігімен танылды. Ол Санта-Фе өнер және дизайн университетінде және Оңтүстік методист университетінің Медоус өнер мектебінде Гри Гарсон театрын салуға бірнеше миллион доллар сыйлады, мынадай шарттармен: 1) сахналар дөңгелек болуы керек, 2) премьералық қойылым «Жазғы түннің арманы» болсын және 3) үлкен әйелдер бөлмелері болсын.

Өлім

Гарсон өмірінің соңғы жылдарын Даллас қаласындағы Пресвитериан ауруханасының пентхаусында өткізді, ол 1996 жылдың 6 сәуірінде 91 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол күйеуінің қасына Далластағы Спаркман Хиллкрест еске алу паркінің зиратына жерленген.

Құрметтер

Гарсон 1991 жылы Оңтүстік методистік университетінен құрметті өнер докторы дәрежесін алды. 1993 жылы Елизавета II патшайым Гарсонның еңбектерін бағалап, оны Британ империясы орденінің командирі (CBE) титулымен марапаттады. Гарсон 1960 жылдың 8 ақпанында Лос-Анджелестегі 1651 Вайн-стрит мекенжайында Голливудтың Даңқ аллеясында өз жұлдызына ие болды.

Теледидардағы рөлдері

Жыл Атауы Рөл Ескертулер19531958 What's My Line Mystery Guest эфирде: 25 қазан 1953 – 6 сәуір 19581955 Өндірушілер көрмесі Елена Круг эпизод: "Венадағы кездесу"1956 1960 General Electric Театры Әртүрлі 3 эпизод1957Телефон уақытыЛиза Ричардсон Әкесі жақсы біледі эпизод "Кэтидің үлкен мүмкіндігі"1962 Аптаның DuPont шоуы Джульет Харбен 1965 Қызыл Скельтон сағаты Рождестволық арнайы өзі және қарт әже 1968 1970 Роуэн мен Мартиннің күлкісі Қонақ актриса 5 эпизод 1970 Виргиниялық Фрэнсис Б. Финч 1982 Махаббат кемесі Элис Бейли эпизод: "Ертеңгі күні"

Радиода сөз сөйлеуі

Жыл Бағдарлама Эпизод / дереккөз 1942 Экран Гильдиясы Театры Филадельфия тарихы 1945 Экран Гильдиясы Театры Менің сүйікті әйелім 1946 Академиялық сыйлық Қысқа кездесу 1946 Лакс радио театры Миссис Паркингтон 1952 Лакс радио театры Африка патшайымы 1953 Саспенс Рождество алдындағы түнде