Кіріспе
Америкалық азаматтық және механикалық инженер, өнертапқыш Урия Атертон Бойден (17 ақпан 1804 – 17 қазан 1879) – Массачусетс штатының Фоксборо қаласынан шыққан американдық азаматтық және механикалық инженер, өнертапқыш. Ол 1844 жылы Массачусетс штатының Лоуэлл қаласындағы Апплтон компаниясында жұмыс істеген кезде су турбинасын жетілдіргенімен әйгілі болды, кейін ол Бойден турбинасы деп аталды. Бойден француз инженері Фурнейрон жасаған турбинаны кіретін су үшін конустық бастапқы жол, су астындағы диффузорлар, бағыттаушы қанаттар және су шығаруға арналған арнайы жол қосып жетілдірді. Урия сонымен қатар патенттік былғары жасау процесін жетілдірген танымал өнертапқыш Сет Бойденнің кіші інісі болды.
Uriah Atherton Boyden (February 17, 1804 – October 17, 1879) was an American civil and mechanical engineer and inventor from Foxborough, Massachusetts best known for the development of a water turbine, that later became known as the Boyden Turbine around 1844, while working for the Appleton Company in Lowell, Massachusetts. Boyden improved upon a turbine developed by French engineer Fourneyron by adding a conical approach passage for the incoming water—submerged diffusers, guide vanes and a diverting exit passage. Uriah was also the younger brother of Seth Boyden, also a notable inventor who perfected a process for making patent leather, among other developments.
Ерте өмір
Урия Атертон Бойден 1804 жылдың 17 ақпанында Массачусетс штатының Фоксборо қаласында Сет Бойден мен Сюзанна Атертонның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі фермер және темірші болған, ол былғарыны тілетін машинаны ойлап тапқан.
Мансап
1813 жылы Урия ағасы Сеттің былғары шеберханасында жұмыс істеу үшін Ньюарк (Нью-Джерси) қаласына көшіп барды. 1828 жыл шамасында Урия Массачусетс штатына қайтып келді, онда Бостон және Провиденс темір жолының алғашқы жобалау жұмыстарында қатысты. Ол сондай-ақ Бостон әскери-теңіз базасының құрғақ догында Лоамми Болдуиннің басшылығымен, сондай-ақ Лоуэллдегі басқа да фабрикаларда және Бостон-Лоуэлл темір жолында жұмыс істеді. Лоуэллде Бойден британдық инженер Джеймс Б. Фрэнсиспен бірге жұмыс істеді, ол 1848 жылы Бойденнің алғашқы өнертабысын басып озған Фрэнсис турбинасын ойлап тапты. Дегенмен, Бойденнің турбиналары жасала беруін жалғастырды, оның ішінде 1870 жылдардың басында Нью-Йорктегі Кохус қаласындағы «Гармония Миллс» фабрикасына орнатылғандары және 1895 жылы Ниагара шарлауындағы алғашқы гидроэлектр стансасында қолданылғандары бар. 1850 жылы Бойден Бостон қаласына қоныстанды және химия мен физиканы зерттеуге өзін толықтай арнады. Ол ешқашан үйленбеді. Ол 1879 жылдың 17 қазанында Бостонда қайтыс болды.
Мұра
1879 жылы Бойден қайтыс болғаннан кейін, оның өсиетімен 250 мың долларға жуық қаражат, төменгі биіктіктегіден жақсы атмосфералық жағдайлар бар тауда обсерватория саларлық лайықты астрономиялық мекемеге берілді. Оның мұрагерлері өсиетке қарсы шықты, бірақ ол жарамды деп танылды. 1887 жылы Эдвард Чарльз Пикеринг Бойден өсиетінің қорларын Гарвард колледжінің обсерваториясына беруге сендірді, ол оның директоры болған. Ол бастапқыда Маунт-Уилсон тауында обсерватория салуды жоспарлаған, бірақ бұл жоспарлар қолдау таппады (дегенмен Маунт-Уилсон обсерваториясы кейін басқа топтармен салынды). Оның орнына, оңтүстік жарты шар аспанын бақылау үшін қажет станция болғандықтан, Гарвард колледжінің обсерваториясы 1889 жылы Перудің Арекипа қаласында "Бойден стансасын" құрды. 1927 жылы Бойден стансасы жақсы ауа райына байланысты Оңтүстік Африкаға көшіріліп, Бойден обсерваториясы деп аталды. Юрайя сонымен қатар туған қаласы Массачусетс штатындағы Фоксборо қаласындағы Бойден халықтық кітапханасына да үлес қосты. Вашингтондағы Америка тарихы ұлттық мұражайында Юрайя А. Бойденнің құжаттары сақталады.
Шығу тегі
Оның анасының ата-бабалары Массачусетс штатының Ланкастер қаласында қоныстанған, және олар осы аймақты алғаш мекендегендердің қатарында болған. Ол 1630 жылдары Массачусетс штатының Дорчестер қаласына келген Джеймс Атертонның тікелей ұрпағы. Атертон әулетінің тамыры Англияның Ланкашир аймағынан бастау алады.