Кіріспе

XX ғасырдағы сюрреалистік суретші, ағылшын мүсіншісі (1852–1901)

Эдвард Онслоу Форд (27 шілде 1852 – 23 желтоқсан 1901) – ағылшын мүсіншісі. Фордтың алғашқы жетістіктерінің көп бөлігі портреттік бас немесе бюст мүсіндерімен байланысты болды. Бұл мүсіндер өте жоғары деңгейде сапалы деп есептелді, олардың кейіпкерлерін ең жақсы жағынан көрсететін және оған Ұлыбританияда да, шетелде де қоғамдық ескерткіштер мен мүсіндер жасауға көптеген тапсырыстар алуға мүмкіндік берді. Форд мифологиялық немесе аллегориялық сюжеттерге негізделген, дербес тұрған фигуралардың бірнеше қола мүсіндерін де жасады. Бұл «идеалдық» фигуралар 1880 жылдар шамасында Ұлыбританияда пайда болған және Фордтың басты өкілі болған «Жаңа мүсін» қозғалысының айрықша белгісіне айналды.

Ерте өмір

Форд Солтүстік Лондонның Ислингтон қаласында бизнесмен Эдвард Форд пен Марта Лидия Гарднердің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы ол кішкентай кезінде Блэкхитке көшіп келді. Блэкхит жеке мектебінде біраз оқығаннан кейін, 1870 және 1871 жылдары Антверпенге барып, ондағы Корольдік Көркемсурет академиясында сурет салуды оқыды. Содан кейін Форд 1874 жылға дейін Мюнхенде Майкл Вагмюллердің жетекшілігімен оқыды, осы уақытта ол мүсінші Эдвин Роско Муллинспен бір студияны бөлісті. Мюнхеннен кетпес бұрын, 1873 жылы барон Франс фон Кройсердің үшінші қызы, студенттік әріптесі Анн Гвендолинге үйленді.

Портреттік жұмыс

1874 жылы Англияға оралған Форд Блэкхитте қоныстанды және портреттік мүсіндерге шоғырланған студия ашты. Фордтың ерте табыстарының көп бөлігі портреттерге байланысты болды. Оның портреттік бюстері өте жоғары деңгейде жасалған және суреттегі адамдарды ең жақсы жағынан көрсетеді. Ол көптеген портреттік бюстер жасады, олар талғампаздықпен ойластырылуы, нәзік өңделуі және шынайы бейнелеуімен ерекшеленеді. Ең жақсыларының қатарында Джон Эверетт Милле, Томас Хаксли, Герберт Спенсер, сэр У.К. Орчардсон, Мэтью Ридли Корбет, Норфолк герцогы, Бритон Ривьер, сэр Лоуренс Алма-Тадема, сэр Уолтер Армстронг, сэр Хьюберт фон Геркомер, Артур Хакер (1894) және М. Дагнан Бувере бар. Бұл туындылар, «идеалды бейнелер» деп аталатын, өнер сыншылары тарапынан 1880 жылдан бастап Ұлыбританияда көптеген викториялық мүсіндердің бірқалыптылығына қарсы реакция ретінде пайда болған «Жаңа мүсінтау» қозғалысының маңызды туындылары ретінде танылды. Фордтың осы жұмыстарының шағын көлемі олардың кең байтақ үйлерге емес, кішкентай тұрмыстық ортаға арналғандығын көрсетеді. Басқа «Жаңа мүсінтау» суретшілері сияқты, Форд та үй ішкі нарығы үшін қоладан жасалған мүсіндердің және өз жұмыстарының кішігірім көшірмелерінің коммерциялық өндірісін қолдады, «Бейбітшілік» және оның басқа да туындылары кең таралған репродукцияларға айналды. Фордтың 1890 жылғы ескерткіш мүсіні, түйеде отырған генерал Гордонды бейнелейтін, Чатхэмдегі Бромптон казармасында, Корольдік әскери инженерлік мектебінің орналасқан жерінде орнатылған. Мүсіннің екінші данасы 1904 жылдан 1958 жылға дейін Хартумда орнатылды, бірақ Судан тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай алынып, 1959 жылы Суррейдегі Вокингтегі Гордон мектебіне көшірілді. Толық өлшемді мүсін біраз уақыт бойы Лондонның оңтүстігіндегі «Кристалл сарайдың» египеттік залында қойылды, ал түйенің мүсіні 1889 жылы «Өнер және қолөнер көрмесінде» көрсетілді. Қабір орналасқан жерін ескере отырып, Форд ескерткішті биік және күрделі негізбен, қоладан және түрлі-түсті мәрмәрдан жасалған, жоқтау айтатын бейне және суға батқан Шеллидің мәрмәр бейнесін ұстаған қанатты арыстанмен жасады. Форд соңғы туындысын 1901 жылдың қаңтар айында, оның қайтыс болуына бірнеше апта бұрын тапсырды.

Өлім және мұра

1900 жыл шамасында, ұзақ жылғы шамадан тыс жұмыс істеу мен қаржылық уайымдардан туған стресс салдарынан Форд жүрек ауруына шалдықты, бірақ қарқынды жұмысын жалғастырып, 1901 жылдың 23 желтоқсанында Сент-Джонс Вудтағы үйінде күрт қайтыс болды. Лидстегі Генри Мур қоры Фордтың құжаттары мен хат алмасуының архивін сақтайды. 1905 жылы Көркем өнер қоғамы Фордқа арналған еске алу көрмесін ұйымдастырды, одан Лондонның Виктория және Альберт мұражайы аяқталмаған "Тағдыр" атты қоладан жасалған туындыны сатып алды. Ұлыбританиядағы бірнеше басқа ұлттық жинақтар Фордтың туындыларының мысалдарына ие, атап айтқанда Тейт галереясы, Лондондағы Ұлттық портрет галереясы, Мерсисайдтегі Леди Ливер өнер галереясы және Ливерпульдегі Уокер өнер галереясы.