Кіріспе

Американдық әнші-күйші Пол Джеррод Пена (26 қаңтар 1950 жыл - 1 қазан 2005 жыл) – Кабо-Верде тегінен шыққан американдық әнші, әнші-күйші және гитарист. Оның мансабының алғашқы жартысындағы музыкасы Дельта-блюз, джаз, морна, фламенко, фолк және рок-н-ролл сияқты жанрларды қамтыды. Пена, ең алдымен, 1977 жылы Steve Miller Band тобына үлкен жетістік әкелген "Jet Airliner" әнінің авторы ретінде және классикалық рок радиосындағы тұрақты ән ретінде танымал. Сонымен қатар, ол 1999 жылғы "Чингис блюз" деректі фильмінде тувалықтардың көмей әнімен (хөөмей) шеберлігін көрсеткен.

Алғашқы жылдар

Пенья Массачусетс штатының Хайанис қаласында дүниеге келген. Оның әжесі мен атасы Африканың батыс жағалауындағы Кабо-Верде аралдарындағы Брава және Фого аралдарынан шыққан және 1919 жылы АҚШ-қа көшіп келген. Пена өскен кезде отбасымен Кабо-Верде креол тілінде сөйлескен. Оның әкесі Франсиско Пена және атасы Жоаким "Джек" Пена екеуі де кәсіби музыканттар болған және Паулға Кабо-Верде музыкасын, соның ішінде морнаны ойнауды үйреткен. Пена әкесімен бірге кәсіби түрде өнер көрсеткен, соның ішінде Испания мен Португалияда жазды өткізіп, онда фламенко музыкасын оқыған. Пена тумысынан көздің қарашығының қабынуы (глаукома) ауруымен туған. Ол 5 жасынан бастап Массачусетс штатының Уотертаун қаласындағы Перкинс соқырлар мектебінде оқыды және 1967 жылы бітірді. Содан кейін ол Массачусетс штатының Вурчестер қаласындағы Кларк университетінде оқыды. Пена 20 жасқа келген кезде толық соқыр болып қалды.

Музыкалық мансап

1969 жылдың ақпан айында Пенаның тобы Филадельфиядағы The Electric Factory-де бір апта бойы ойнап, Фрэнк Заппа, The Mothers of Invention және The Grateful Dead үшін екі рет алдын ала өнер көрсетті. Пенья сол жылы Ньюпорт фольклорлық фестивалінде қазіргі заманғы композиторлар шеберханасында өнер көрсетті. Ол сондай-ақ 1970-ші жылдардың басында T Bone Walker Blues Band тобында ойнады, соның ішінде 1972 жылы Монтрё джаз фестивалінде өнер көрсетті. Ол бас гитарада ойнады және Бонни Райттың тұңғыш альбомында қосалқы вокалмен қамтамасыз етті. 1971 жылы Сан-Францискоға көшіп келгеннен кейін Пена Grateful Dead кеңсесіне қоңырау шалып, оған жұмыс табуға көмектесті. Ол Джерри Гарсия мен Мерл Сондерс үшін Берклидегі Keystone клубында және келесі үш жыл ішінде басқа да аймақтық клубтарда көп рет алдын ала өнер көрсетті. Пена Keystone клубының иесі Фредди Херрера туралы былай деді: "Оның аудиция туралы идеясы – мені Гарсия мен Сондерске алдын ала ойнауға жіберу еді. Бұл біраз уақытқа созылды. Ол кімнің алдын ала ойнайтынын білмей, маған қоңырау шалатын". Осы тәжірибе мен ұзақ зерттеулер негізінде ол Хомей, Сигьт және Каргыра деп аталатын ән айту техникаларын өзі үйренді:

blockquote|Мен CD-ді бірнеше ай бойы үзбей тыңдап, дауысыммен эксперимент жасап, қызық емес дыбыстар шығарып, достарыма көңіл көшіргеннен кейін, осы ән айту стилінің негізгі техникаларын білдім. Бұл стилдерді өткеннің көрнекті блюз орындаушыларының – әсіресе Чарли Паттон, Томми МакКленнан және Честер "Howlin' Wolf" Бернетт-тің өнерінен еске түсіру арқылы үйрендім.|Пол Пена Ондар 1995 жылы Қызылда, Тывада өткен екінші халықаралық Хомей симпозиумына Пенаны ән салуға шақырды. Пена Тываға сапар шекті және симпозиумда жарысқа шыққан алғашқы батыстық болды. Ол "Каргыра" байқауында бірінші орынды жеңіп алды және "көрермендердің сүйіктісі" аталымын иеленді. Тывалықтар оны "Чер Шимжер" (яғни "жер сілкінісі", ) деп лақаптайды, себебі оның дауысы өте терең. Пена: "Менің дауысым көптеген тувалықтардың дауысынан төмен. Олардың стилі дауысты төмендетуге көмектеседі. Мен оны қолданғанда, фортепианоның сол жағынан төрт ақ клавишаны бассам, баяу ән шығады". 1999 жылы түсірілген "Чингис Блюз" фильмі Пенаның Тываға жасаған сапарын көрсетеді. Ол 1999 жылы Санденс кинофестивалінде "Үздік деректі фильм" номинациясы бойынша көрермендер жүлдесін жеңіп алды. Сондай-ақ, ол 2000 жылы "Документальді фильм" санатында "Оскар" сыйлығына ұсынылды.

Денсаулық мәселелері мен өлім

1997 жылы Пенаның жатын бөлмесінде өрт шығып, ол ауыр жарақат алды. Ол түтін тартқандықтан төрт күн комада жатты. Пена диабетпен ауырған. Сонымен қатар, ол ұзақ жылдар бойы бүйрек безінің ауруымен күресті, ал бастапқыда оған бүйрек безінің қатерлі ісігі деген дұрыс емес диагноз қойылған. Ол химиотерапиялық емді бастады, дәрігерлер оған алты айға дейін өмір сүруге мүмкіндік берді. 2000 жылы оған дұрыс диагноз қойылып, өміріне қауіпті панкреатит екені анықталды. Пена 2005 жылғы 1 қазанда Сан-Францискодағы (Калифорния штаты) пәтерінде диабет және панкреатит салдарынан қайтыс болды.

Тірі клиптер

Fly Walker Airlines, T Bone Walker Blues Band, 1972 жылы Polydor Records компаниясы шығарған. Т. Боун Уокер, гитара және вокал; Пол Пена, жетекші гитара және вокал; Хартли Севернс, саксофон және скрипка; Джонни Саммерс, бас гитара; Винни Джонсон, барабан. 1972 жылғы 17-20 маусымда Монтрё джаз фестивалінде тікелей жазылған. Stormy Monday, 1996 жылы Delta Music компаниясының T Bone Walker Blues Band тобы шығарған. Бұл 1972 жылғы 17 маусымда Швейцарияның Монтрё қаласында өткен концерттің радио хабарламасынан алынған Fly Walker Airlines альбомының пираттық (bootleg) нұсқасы. Дискте 1968 жылы жазылған деп қате көрсетілген. Giant Killers, Big Bones және Пол Пена. 1991 жылғы ақпанда Берклидегі "Freight and Salvage Coffee House" кафеінде тікелей эфирде жазылған. Сан-Франциско шығанағының Delta, Пол Пена, Альвин Янгблод Харт және Big Bones, 2012 жылы GangsterBlues.com компаниясы шығарған. 1991 жылғы тамызда тікелей эфирде жазылған. Тек mp3 форматында қолжетімді.