Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс мемлекет қайраткері (1752–1832)
German statesman (1752–1832)
Кристиан Август Генрих Курт Граф фон Хаугвиц (11 маусым 1752 – 1832) – неміс мемлекет қайраткері, Наполеон соғыстары кезінде Пруссияның сыртқы істер министрі қызметін атқарған.
Christian August Heinrich Kurt Graf von Haugwitz (11 June 1752 – 1832) was a German statesman, best known for serving as Foreign Minister of Prussia during the Napoleonic Wars.
Өмір
Хаугвиц Оелс қаласының жанындағы Пьюккеде дүниеге келген, ол ежелгі Хаугвиц әулетінің Силезия (протестант) тармағының мүшесі, ал католик тармағы Моравияда орналасқан. Ол құқық білімін оқып, біраз уақыт Италияда болып қайтқаннан кейін Силезиядағы иеліктеріне қоныстанды. 1791 жылы Силезия аймағының өкілдері оны провинцияның бас директоры етіп сайлады. Пруссия королі Фридрих Вильгельм II-нің өтінішімен ол пруссиялық мемлекеттік қызметке қабылданып, 1792 жылы Венадағы елші болып тағайындалды. Сол жылдың соңында ол Берлиндегі кабинет мүшесі болды.
Haugwitz was born at Peucke near Oels, a member of the Silesian (Protestant) branch of the ancient family of Haugwitz, of which the Catholic branch was established in Moravia. He studied law, spent some time in Italy, returned to settle on his estates in Silesia, and in 1791 was elected general director of the province by the Silesian estates. Upon the request of King Frederick William II of Prussia he entered the Prussian civil service and became ambassador at Vienna in 1792. At the end of the same year he became a member of the cabinet at Berlin.
Наполеонның көтерілісіне дейінгі саясат
Жас император Франциск II-нің тәж кию рәсіміне қатысып, Майнцте өткен конференцияларда неміс мемлекеттерінің француз революциясына қатысты ұстанымын қарастырған Хаугвиц француз эмигранттарының көзқарасына да, Францияның ішкі істеріне кез келген араласуға да қарсы болды. Бірақ Бірінші коалиция соғысы басталған соң, Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің саясаты бейбітшілікке мүмкіндік бермеді, ал Австрия мен Пруссия арасындағы аумақтық өтемақы мәселесі одақтастардың соғысты сәтті аяқтау мүмкіндігін шектеді. Осы жағдайда Хаугвиц келіссөздерге түсті, нәтижесінде Ұлыбритания мен Пруссия, сондай-ақ Ұлыбритания мен Нидерланды арасындағы субсидия шарты 1794 жылдың 19 сәуірінде Гаагада қол қойылды. Дегенмен, Хаугвиц қатаң және шабуылға ұмтылатын саясатты жүргізуге қабілетті адам емес еді. Пруссия берілген ақшаны тиімді пайдалана алмағандықтан Питтің шыдамдылығы таусылды, ал қазан айында Ұлыбритания Гаага шартын бұзды, бұл Пруссияны коалициямен байланыстырған соңғы байланысты үзіп жіберді. 1795 жылдың 5 сәуірінде жасалған Базель бейбіт шартына Хаугвицтің ықпалы зор болды.
Haugwitz, who had attended the young Emperor Francis II at his coronation and been present at the conferences held at Mainz to consider the attitude of the German powers towards the French Revolution, was opposed to the attitude of the French émigrés and to any interference in the internal affairs of France. After the War of the First Coalition broke out, however, the policy of the Committee of Public Safety made peace impossible, while the strained relations between Austria and Prussia on the question of territorial compensations crippled the power of the Allies to carry the war to a successful conclusion. It was in these circumstances that Haugwitz entered on the negotiations that resulted in the subsidy treaty between Great Britain and Prussia, and Great Britain and the Netherlands, signed at the Hague on 19 April 1794. Haugwitz, however, was not the man to direct a strong and aggressive policy; the failure of Prussia to make any effective use of the money supplied broke the patience of Pitt, and in October the denunciation by Great Britain of the Hague treaty broke the last tie that bound Prussia to the Coalition. The Peace of Basel on 5 April 1795, was mainly due to the influence of Haugwitz.
Наполеон кезеңінде
Оның қазіргі мақсаты – Рейн өзенінің сол жағалауындағы провинциялардың империяға қарауынан сақтап қалу болды. Базель шартына олардың сақталуына ешқандай кепілдік енгізілмеген еді; бірақ Хаугвиц пен король Солтүстік Германияның қарулы бейтараптығын орнату және Француз Республикасының оны мойындауын қамтамасыз ету арқылы оларды сақтап қалуға үміттенді. Наполеон Бонапарттың жеңістері және француздардың Оңтүстік Германияны басып алуы осы саясатты нәтижесіз етті. Жаңа король Фридрих Вильгельм III-нің сенімін қалай берген Хаугвиц бұл фактіні мойындады және 1798 жылы жаңа Екінші коалицияға қосылуға әміршісін шақырды. Алайда король бейтараптық иллюзиясына жабысып, Хаугвиц өзі көзқарасын жоғалтып бара жатқан саясаттың құралы болуға рұқсат берді. 1803 жылға дейін король француздардың Ганноверден шығуын талап ету туралы шұғыл кеңесінен бас тартқанда ғана ол отставкаға кетті. 1804 жылдың тамызында оның орнына Харденберг келді, ал ол өз иеліктеріне қайтып кетті.
His object was now to save the provinces on the left bank of the Rhine from being lost to the Empire. No guarantee of their maintenance had been inserted in the Basel treaty; but Haugwitz and the king hoped to preserve them by establishing the armed neutrality of northern Germany and securing its recognition by the French Republic. This policy was rendered futile by the victories of Napoleon Bonaparte and the conquest of southern Germany by the French. Haugwitz, who had continued to enjoy the confidence of the new king, Frederick William III, recognized this fact, and urged his master to join the new Second Coalition in 1798. However, the king clung to the illusion of neutrality, and Haugwitz allowed himself to be made the instrument of a policy of which he increasingly disapproved. It was not till 1803, when the king refused his urgent advice to demand the evacuation of Hanover by the French, that he tendered his resignation. In August 1804 he was replaced by Hardenberg, and retired to his estates.
Зейнеткерлік және қайтадан Сыртқы істер министрі
Хаугвиц зейнетке шыққаннан кейін де кеңес беруші ретінде сақталды және ол өзінің барлық ықпалын Харденбергтің Франциямен жақындасу саясатына қарсы пайдаланды. Дегенмен, оның ұсыныстарының салмағы Наполеонның Пруссия аумағын, Ансбах княздығы арқылы әскерлерін өткізу арқылы бұзуы патшаның ашуын оянғанға дейін аз болды. Хаугвиц енді Харденбергтің әріптесі ретінде сыртқы істер министрі болып қайта тағайындалды және қарашада патша Александр I Берлинге келген сапарының нәтижесінде туған пруссиялық ультиматумды Наполеонға жеткізу міндеті оған жүктелді. Бірақ осы дағдарыста оның батылдығы таусылды; оның мінезі әрдайым «Мен батыл боламын» дегенге «Мен батыл бола алмаймын» дегенді күтуге мүмкіндік берді; ол жағдайдың өзгеруін күтіп, Брансвик герцогының әскерін жұмылдыруға уақыт беру үшін сапарын кейінге шегерді; ол Австрия мен Наполеон арасындағы жеке келіссөздер туралы хабарлардан қорқып, Пруссияның батыл мәлімдемесі оларды бастапқыда тоқтатып тастайтынын түсінбеді. Наполеон, олар соңында кездескенде, оны кітаптай оқыды және Аустерлицтегі барлық мәселе шешілгенге дейін оның дипломатиялық әлсіздігін пайдаланды. 1805 жылдың 15 желтоқсанында ультиматум берудің орнына Хаугвиц Шёнбруннда Ансбах, Клевес және Нёйенбургке алмастырып, Ганноверді Пруссияға берген одақ шартына қол қойды. Алайда Пруссия мен оның министрінің қорлануы әлі толыққан емес еді. 1806 жылдың ақпан айында Хаугвиц Шёнбрунн шартын ратификациялау және Пруссияның мүддесіне орай кейбір түзетулер енгізуге тырысу үшін Парижге барды. Ол Наполеоннан қызыл жаулық күшті қарсылыққа ұшырады, ол шартыны жыртып, жаңасын жасауды талап етті, бұл Пруссиядан берілуге тиіс аумақтың мөлшерін екі есеге арттырды және оны Ганновер портын британ саудасына жабу арқылы Ұлыбританиямен қарым-қатынасты үзгенге мәжбүр етті. 15 ақпанда қол қойылған шарты Пруссияны Еуропада толық оқшауландырды.
In his retirement Haugwitz was still consulted, and he used all his influence against Hardenberg's policy of a rapprochement with France. His representations had little weight, however, until Napoleon's violation Prussian territory by marching troops through the Principality of Ansbach roused the anger of the king. Haugwitz was now once more appointed foreign minister, as Hardenberg's colleague, and it was he who was charged to carry to Napoleon the Prussian ultimatum which was the outcome of the visit of the Tsar Alexander I to Berlin in November. But in this crisis his courage failed him; his nature was one that ever let "I dare not" wait upon "I will"; he delayed his journey pending some turn in events and to give time for the mobilization of the Duke of Brunswick's army; he was frightened by reports of separate negotiations between Austria and Napoleon, not realizing that a bold declaration by Prussia would nip them in the bud. Napoleon, when at last they met, read him like a book and humoured his diplomatic weakness until the whole issue was decided at Austerlitz. On 15 December 1805 instead of delivering an ultimatum, Haugwitz signed a treaty of alliance at Schönbrunn which gave Hanover to Prussia in return for Ansbach, Cleves and Neuenburg. The humiliation of Prussia and her minister was, however, not yet complete. In February 1806 Haugwitz went to Paris to ratify the Treaty of Schönbrunn and to attempt to secure some modifications in favour of Prussia. He was received with a storm of abuse by Napoleon, who insisted on tearing up the treaty and drawing up a fresh one, which doubled the amount of territory to be ceded by Prussia and forced her to a breach with Great Britain by binding her to close the Hanoverian ports to British commerce. The treaty, signed on 15 February, left Prussia wholly isolated in Europe.
Жаңа зейнеткерлік өмірге шығу және қайтыс болу
Хаугвиц Пруссия Сыртқы істер министрлігінің басшысы қалды, бірақ Пруссия саясатының бағыты оның бақылауынан шығып кетті. Пруссияның Наполеонға қойған ультиматумына оны зор жағдайлар мәжбүр етті, ал 14 қазандағы Йена шайқасымен оның саяси мансабы аяқталды. Ол корольдің Шығыс Пруссияға қашуына бірге ілесіп, кейін одан рұхсат алып, Силезиядағы өз иеліктеріне қайтып кетті. 1821 жылы ол Бреслау университетінің қамқоршысы болып тағайындалды; 1820 жылы денсаулығы нашарлағандықтан Италияға көшіп, 1832 жылы Венецияда қайтыс болғанға дейін онда тұрды. Оның қабірі Венетодағы Эстеде, Вилла Контарини (Эсте) бағында орналасқан.
Haugwitz remained head of the Prussian Ministry of Foreign Affairs, but the course of Prussian policy was beyond his power to control. The Prussian ultimatum to Napoleon was forced upon him by overwhelming circumstances, and with the Battle of Jena, on 14 October, his political career came to an end. He accompanied the flight of the king into East Prussia, but thereafter took leave of him and retired to his Silesian estates. In 1821 he was appointed Curator of the University of Breslau; in 1820, owing to failing health, he went to live in Italy, where he remained till his death at Venice in 1832. His grave is in Este in the garden of the Villa Contarini (Este) in the Veneto.
Терминология туралы ескерту
Жеке есімдерге қатысты, Граф – неміс атағы, «граф» деп аударылады, бірінші немесе есімнің ортаңғы бөлігі емес. Әйел түрі – Gräfin.
Regarding personal names, Graf is a German title, translated as Count, not a first or middle name. The feminine form is Gräfin.