Кіріспе

Америкалық саясаткер (1912–1964)
Чеп Моррисон

1932 жылы Моррисон Батон-Руж қаласындағы Луизиана штаты университетін бітірді. 1934 жылы ол Луизиана штаты университетінің құқық мектебін аяқтады.

Заңгерлік және саяси мансап

Моррисон Нью-Орлеанға көшіп, «Жаңа мәміле» агенттігі – Ұлттық қалпына келтіру басқармасында адвокат болды. Кейіннен ол ағасы Джейкоб Моррисон және болашақ Демократиялық партиядан АҚШ өкілі және Палатаның көпшілік көшбасшысы Томас Хейл Боггс ағасымен заң серіктестігін құрды.

Неке және отбасы

1942 жылы Моррисон Нью-Орлеандық Корин Уотерманға үйленді. Олардың үш баласы болды. Олардың үлкен ұлы, деЛессепс Стори Моррисон кіші, "Тони" деп танылған, әкесі сияқты саясаткер болды және 1974 жылдан 1980 жылға дейін Луизиана штатының өкілі қызметін атқарды.

Әскери қызмет

Колледжді бітіргеннен кейін 1933 жылы ол Армия резервінде екінші лейтенант болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Моррисон штат заң шығарушы органынан кетіп, АҚШ Армиясына қосылды. Ол полковник шеніне дейін көтеріліп, Германияның Бремен қаласындағы оккупациялық күштер штабының бастығы болды. Ол "Қола жұлдыз" орденімен, "Ерлік орденімен" марапатталды, сондай-ақ Англияда, Францияда және Бельгияда қызмет етті. 1944 жылы ол және Билл Додд сайлаушыларының қолдауымен заң шығарушы органға қатарынан қайта сайланды. Ол 1941 жылдан 1946 жылға дейін әскери міндеттемеде болды. Оның резервтегі қызметіне 377-ші көлік командасының қолбасшысы лауазымы және кейіннен АҚШ Армиясы департаментінің Көлік корпусы басшысының орынбасары кірді. Халықаралық әйелдер ұйымы (IWO), шілде Бризель Уотерс (1895–1989) басшылығымен, сайлаушыларды тіркеді, сайлау учаскелерінде бақылаушылар болды, сайлау округтері бойынша жүріп, әдебиет пен жарнамалық материалдарды таратты және сайлау күні Моррисонды қолдап дауыс жинады. Әйелдер ұйымдастырған, сайлаушыларды белсендіруге бағытталған маңызды шаралардың бірі – "Шүбір науқаны" болды, оның ұраны "Моррисонмен тазалық". IWO және Шүбір бригадасы Моррисонның жеңісіне үлкен үлес қосты, ал "Christian Science Monitor" газеті: "Жаңа Орлеан әйелдері деЛессепс С. Моррисонды сайлады" деп жазды. Ол сол кезеңде саяси лауазымдарға ие болған көптеген Екінші дүниежүзілік соғысының ардагерлерінің бірі болды.

Моррисон қала әкімі ретінде

Мэр ретінде Моррисон күшті қоғамдық қатынастар тобын құрды, бұл оған динамикалық реформатор ретінде және қаланың прогрессивті имиджін қалыптастыруға көмектесті. Ол ұлттық баспасөзde кеңінен мақтауға ие болды. 1993 жылы Чикагодағы Иллинойс университетінің Мелвин Г. Холли жүргізген тарихшылар, саясаттанушылар және қалалық сарапшылар арасындағы сауалнамада Моррисон 1820 мен 1993 жылдар аралығында қызмет еткен ең жақсы американдық ірі қала әкімдерінің он алтыншысы деп танылды. Моррисон қаланы тиімді түрде насихаттады және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Нью-Орлеанның өсіп келе жатқан және прогрессивті Күн белдеуі мегаполисі ретіндегі бейнесін құруға ықпал етті. Оның әкімшілігі айтарлықтай жеке инвестицияларды тартты және Нью-Орлеан қаласының орталығында көптеген мұнай өнеркәсібі мен ақ жағалы корпоративтік кеңселердің, сондай-ақ басқа жерлерде бірнеше жаңа өнеркәсіптік зауыттардың құрылуын қолдады. Өзінің бұрынғы басшысынан, оны диктаторлық деп сипаттағаннан өзгеше екенін көрсету үшін Моррисон мэрдің өкілеттіктерін шектеу туралы заң қабылдауға ұмтылды. Ол жаңа қала жоспарлау комиссиясын құрды және Маэстридің көптеген жеңілдік тағайындауларын (кейбіреулері Моррисонның жақтастарымен ауыстырылса да) қысқарту арқылы әкімшілікті тиімді етуге кірісті. Моррисон қаланың көптеген қоғамдық базарларын сату арқылы қалалық операцияларды қысқартты. Көпшілігі бұзылды, бұл кейін қала үшін құнды қоғамдық орталықтарды жоғалтқаны үшін өкініш тудырды. Ол тұрғын үй дағдарысын шешу үшін Нью-Орлеан Тұрғын үй басқармасы басқаратын ветерандарға арналған тұрғын үйлерді салды және басқа Нью-Орлеан әкімдеріне қарағанда ірі масштабты қалалық жаңарумен айналысты. Моррисонның әкімшілігі жаңа немесе қолданыстағы қоғамдық тұрғын үй жобаларын салу үшін төмен кірісті аудандарды бұзды, жеке меншікті Нью-Орлеан азаматтық орталығын, Нью-Орлеан жолаушылар терминалын және қаланың орталық бөлігіндегі бірнеше көшелерді кеңейту жобаларын иемденді. Оның ең танымал әрекеттерінің бірі - ақ және қаралар үшін бөлінген нысандарды қамтитын Нью-Орлеан демалыс департаментін (NORD) құру болды (сол жылдары барлық қоғамдық нысандар бөлінген). Ол облигациялар шығару арқылы қаржыландырылған қалалық көшелерді жақсарту бағдарламасын бастады және көптеген жол өткелдерін және жер асты жолдарын салуға жеткілікті қаражат тапты, қала шегіндегі теміржол өткелдерінің көпшілігін жойды. Моррисон 1950 жылдары Нью-Орлеан қоғамдық қызметінің қаланың кең ауқымды трамвай желісін таратуына келісім берді. Халықаралық сауданы ынталандырушы Моррисон қаладағы Дүниежүзілік сауда орталығының алғы құрылымы болған Халықаралық сауда орталығының құрылысына қолдау көрсетті. Ол Латын Америкасына Нью-Орлеанмен сауданы дамыту үшін көп сапарлар жасады. Ол диктаторлар Рафаэль Трухильо және Хуан Перонмен дос болды. Моррисонның Латын Америкасымен байланыстарды нығайту ниеті Орталық және Оңтүстік Американың тарихи тұлғаларына арналған ескерткіштермен безендірілген жаңа орталық аймақ айналымдары сияқты қалалық жаңару жобаларында көрінді. Бассейн көшесіне Симон Боливар, Бенито Хуарес және Франсиско Морасан ескерткіштері орнатылды. Боливардың мүсіні Канал және Бассейн көшелерінің бұрышында орналасқан. Орталық қаладағы жаңа айналымдық жол Саймон Боливар даңғылы деп аталды. Ескі Режимді жоюді баса назар аударатын платформада сайланғанына қарамастан, сайлаудан кейін Моррисон өзінің саяси ұйымын, Крессент-Сити Демократиялық қауымдастығын (CCDA) тез құрды. CCDA өз жақтастарына қала әкімшілігінде және муниципалдық құрылыс келісімшарттарында жұмыс табуға көмектесе бастады. 1946 жылдың қазан айында Моррисон қоқыс жинаушылардың ереуілін тоқтатып, ереуілшілердің міндеттерін орындау үшін ерікті жұмыс күшін ұйымдастырды. Моррисонның ұйымының күші тез арада Ескі Режимнің күшін басып өтті және ол 1950, 1954 және 1958 жылдары оңай қайта сайланды. Моррисон 1954 жылы жаңа қалалық хартаны ұсынды, ол кең кеңес комиссиясын бес аудандық және екі жалпы мүшелерді біріктіретін заңнамалық қалалық кеңеспен алмастырды. 1954 жылғы хартамен құрылған муниципалдық басқару жүйесі әлі де Нью-Орлеанда қолданыста. Харта мэрдің екі рет қатарынан төрт жылдық мерзімге шектеді, бірақ Моррисонға қатысты емес, ол атадан балаға берілген ережемен босатылды.

Моррисон, қылмыс және NOPD

1946 жылы билікке келгеннен кейін Моррисон жемқорлықты жою мақсатында Нью-Орлеан полиция департаментінің (NOPD) бастығы болып Адаир Уоттерсті тағайындады. Бірақ Уоттерс құмар ойындар, жезөкшелік және басқа да жамандықтарды Моррисон қалағаннан да ынталы түрде басып тастағанда, арада шиеленіс туды. Уоттерс 1949 жылғы ақпанда Моррисонның NOPD қызметіне саяси араласуына байланысты отставкаға кетті. 1950 жылдардың көп бөлігінде NOPD-нің парақорлық және жамандыққа қатысы туралы ақпараттар жарияланып тұрды. 1952 жылы Нью-Орлеан қалалық қылмыс комиссиясы NOPD және Моррисон әкімшілігінің жамандыққа қатысты әрекеттерін тәуелсіз бақылау үшін құрылды. Кейін екі рет губернаторлыққа кандидат болған штаттық полиция полковнигі Фрэнсис Гревенберг Нью-Орлеандағы құмар ойындар орындарына бірнеше ірі рейдтер ұйымдастырды, бұл Моррисонды және NOPD-ні әрекетсіздігі үшін ұятқа қалдырды. Соңында, зейнеткер ФБР агенты Аарон М. Кохн Чикагодан NOPD-нің жамандыққа қатысын тергеу үшін жіберілді. Кохн кейін еске алды:

Шамамен бір жылдан кейін, мен мұндағы жүйенің қандай екенін түсіне бастадым. Чикагода адамдар көбінесе бір жақта немесе екінші жақта болады – адал немесе жалған. Бірақ Луизианада ешқандай жақ жоқ." Ол көп ұзамай Моррисонның оның жұмысына кедергі келтіріп жатқанына шағымданды. 1955 жылы Моррисон мэрді Шурингтің отставкасын сұрауға мәжбүр етті.

Моррисон мен нәсіл

Әкімшілігінің басында Моррисон Пончартрейн Парк деп аталатын қара нәсілділерге арналған қала маңындағы ауданның құрылысын қолдады, төмен кірісті қара нәсілділер үшін қоғамдық тұрғын үйлер салды және қара нәсілділер тұратын аудандардағы көшелер мен инфрақұрылымды жақсартуға қаржы жұмсады. NORD афроамерикандықтар үшін ойын алаңдарын, жүзу бассейндерін және демалыс орталықтарын салды. Бұл әрекеттері оған қатал сегрегацияшылдардың наразылығын тудырды. 1950 жылы ол NOPD-нің Джим Кроу дәуірінің басталғаннан бері алғашқы қара нәсілді полицейін жұмысқа алуын қадағалады. Бұл шаралардан басқа, Моррисон жеке әңгімелерде нәсілдік ұяттау сөздерін қолданумен белгілі болды. Ол қара нәсілділерге арналған аудандарда салған нысандар бөлек салынды және ақ нәсілділерге арналған азаматтық жобаларға қарағанда нашар қаржыландырылды. Тарихшы Адам Фейркло Моррисонның қара нәсілділерге арналған құрылыс бағдарламаларын "сегрегацияны нығайту" жолы ретінде қарастырады, себебі нашар жағдайға наразылықты басуға бағытталған. Көптеген қара нәсілді көшбасшылар оны жақсы көріп, олардың мәселелерін шешу үшін нақты қадамдар жасауға дайын емес деп ойлады. Моррисонның нәсілдік қатынастарға қатысты көзқарасы азаматтық құқықтар қозғалысы күшейген сайын артта қалды. 1959 жылғы губернаторлық сайлауда Моррисон сегрегацияны қолдайтынын мәлімдеді және сол кезде Нью-Орлеан оңтүстік қалаларының арасында ең аз нәсілдік араласы бар қала екенін атап өтті. Ол қаладағы сегрегациялық саясаты үшін NAACP-тің сотқа бергенін мақтан тұтты. 1960 жылдың күзінде Нью-Орлеан мектептерінің интеграциясы дағдарысы кезінде Нью-Орлеан ұлттық назарға ілікті, өйткені қалалық мектеп кеңесі мемлекеттік мектептер үшін федералдық интеграция бұйрығын іске асырды. Төрт қара нәсілді оқушы қаланың Тоғызыншы ауданындағы McDonogh No. 19 бастауыш мектебі мен William Frantz бастауыш мектебіне қабылданды, бірақ олар сыртта ақ әйелдер мен жастардың наразылық толқуымен күшті қарсылыққа тап болды, наразылар нәсілдік ұяттау сөздерін айқайлады және заттар лақтырды. Моррисон губернатор Джимми Дэвистің мектептерді жауып интеграцияны тоқтатуға бағытталған әрекеттеріне қосылмаса да, наразылық акцияларын тоқтату үшін ештеңе жасамады. Полиция мектепке балаларын әкелген ата-аналарды мазақтаған наразылардың әрекетін бейжай қарайды, бірақ сонымен бірге қалада түскі ас ішу орындарында отырып наразылық білдірген азаматтық құқықтар белсенділерін қамауға алды. Моррисонның әрекетсіздігінің себебі оның қара нәсілді қолдаушыларын жібермеу және ақ нәсілділерді қанағаттандыру үшін сегрегациялық ұстанымын сақтау қажеттілігі болды. Оның бұл позициясы екі тараптан да сынға ұшырады: қара нәсілді Нью-Орлеандықтар мен азаматтық құқықтарды қолдаушылар оны сатқан деп есептеді, ал қатал сегрегацияшылдар оны интеграцияны қолдады деп айыптады. Нәтижесінде, азаматтық құқықтар мәселесіндегі оның екіұштылығы оның әкімшілігінің соңғы жылдарындағы іс-қимылдарына азаматтардың көңілінің тоюына және наразылығына себеп болды, бұл 1950 жылдармен салыстырғанда күрт контраст болды. Моррисонның азаматтық құқықтар саласындағы басшылық қателіктері оның бұрынғы жетістіктерін жойды. Бұл Нью-Орлеанның азаматтық құқықтар дәуірінен кейінгі әлеуметтік және экономикалық жағдайының Атланта, Хьюстон және Даллас сияқты (сол кездегі) теңдес қалаларға қарағанда нашар болуына әкелді.

1956 жылғы губернаторлық сайлау

Сол кездегі вице-губернатор, Рюстон қаласының К. Э. "Кап" Бархамы, Моррисонмен бірге екінші рет штаттың ең жоғары лауазымына үміткер болды, бірақ сәттілікке жете алмады. Екеуі Луизиана саясатына "жаңа бағыт" ұсынды. Сайлау алдынашқы сөздерінде Моррисон тыңдаушыларына барлық мемлекеттік бағдарламалар салықтар есебінен қаржыландырылатынын, сондықтан барлық қалаулы нәрселерді жүзеге асыру мүмкін емес екенін жиі еске салған. Алайда ол жергілікті сайлаушылар үшін маңызды жобаларды әрдайым атап көрсеткен.

1960 жылғы губернаторлық сайлау

Моррисонның басқа да кандидаттары жеңіліске ұшырады, олардың ішінде Джордж У. Шеннон Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы комиссары, Фред Колумбус Дент аға – мемлекеттік жер тізілімінің тікелей басшысы, генерал Клэр Ченноның ұлы Дэвид Уоллес Ченно – дауыс беру машиналарын сақтаушы, Колфакс қаласының тұрғыны, Грант Парриш округының штаттық есепшісі Марион Хендерсон ханым және штаттық бас прокурорлыққа Р. У. "Том" Фаррар кіші. Шревпорт қаласында кантри музыкасының жұлдызы Минни Перл өзінің әріптесі Джимми Дэвисті емес, Моррисонды қолдады. Моррисон Луизиана штатының Төрт командасының үш филиалының қолдауын алды, ал Дэвиске қарсы өткен сайлауда Лейк-Чарльз филиалы бейтараптығын сақтады.

Саяси табыстың құлдырауы

Қала әкімі ретінде соңғы мерзімінде Моррисонның беделі біраз төмендеді. Оның кейбір идеялары, мысалы, 1959 жылғы сәтсіз монорельс салу ұсынысы, кеңінен қарсылыққа ұшырады. Ол Муассан халықаралық әуежайы үшін жаңа, заманауи терминал салуға күрт баяу кірісті; алғашқы он үш жылында Нью-Орлеандықтар аймақтық экономикалық бәсекелестерінен өзгеше, қарапайым сарайдан (қорадан) ұшып шықты. Моррисон «Пеликанс» бейсбол командасын Нью-Орлеанда сақтап қала алмады. Оның билік басындағы алғашқы жылдарын сипаттаған күш-қуаты толығымен жойылғандай болды. Бұрынғы саяси одақтастары, мысалы, қалалық кеңес мүшесі және болашақ вице-губернатор Джеймс Эдвард "Джимми" Фицморрис кіші, тәуелсіздіктерін білдіре бастады және Моррисонсыз болашаққа дайындалды. Мектептерді біріктіру дағдарысынан кейін Моррисоннің саяси болашағы күмәнді болды. Ол 1954 жылғы қалалық хартаны өзгертуге тырысқан алғашқы Нью-Орлеан әкімі болды, бұл үшінші рет қатарынан әкімдікке сайлауға рұқсат берер еді, бірақ ол сәттілікке жете алмады. Губернаторлыққа қайта үміткер болу үшін саяси база іздеп, ол Джон Ф. Кеннеди әкімшілігіне жүгінді және 1961 жылдың 17 шілдесінде Америка мемлекеттері ұйымына елші болып тағайындалды. Оның саяси беделінің төмендеуінің тағы бір белгісі ретінде, ол 1962 жылғы Нью-Орлеан сайлауында әкімдік лауазымына ұсынған кандидаты – штат сенаторы Адриан Г. Дюплантье – Виктор Широға демократиялық сайлаудың екінші турында жеңіліп қалды.

Өлім

Сайлаудағы соңғы жеңілісінен кейін төрт ай өткен соң, Моррисон мен оның ұлы Рэнди 1964 жылдың 22 мамырында Мексиканың Сиудад-Виктория қаласының жанында ұшақ апатында қаза тапты.

Моррисон отбасы

Моррисон 1942 жылғы 3 қазанда Корин Уотерманға үйленді. Моррисон ханым (1921 жылғы 17 тамызда туған) 1959 жылғы 26 ақпанда, күйеуі екінші губернаторлыққа үміткерлігін бастағанға дейін бірнеше ай бұрын, отыз жеті жасында қайтыс болды. Моррисонның жеті жасар ұлы Джон Рэндольф Уотерман "Рэнди" Моррисон (1956 жылғы 24 қыркүйекте туған) 1964 жылғы ұшақ апатында әкесімен бірге көз жұмды. Моррисондардың қызы Корин Энн Моррисон (1947 жылы туған) адвокат болып, Нью-Орлеанда қызмет етті. Олардың үлкен ұлы, deLesseps Story Morrison Jr. (1944–1996), әкесі сияқты штаттық палатаға сайланды, бірақ 1977 жылы мэрліке үміткерлігі сәтсіз аяқталды. 1996 жылғы 21 тамызда өкпе рагынан қайтыс болды. Әкесі де, ұлы да 52 жасында дүниеден озды. Моррисондардың төртеуі де Нью-Орлеандағы Метари зиратына жерленген. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Моррисонды көбінесе венгр актрисасы Зса Зса Габордың қосынында көруге болар еді. Ол Нью-Орлеанға ерекше құрметпен қарады, оны американдық қалалардың ішіндегі "ең еуропалық" қала деп есептеді. Кейін Луизиана штатының вице-губернаторы болған Джимми Фицморрис: "Әйелдер оны өте жақсы көретін. Шеп ашық мінезді, жұқпалы күлімсіреген және көптеген адамдарды өз бауырына тарта алатын еді. Шеппен танысқан көптеген адамдар оны ұнатудан өте алмады" деді. 1995 жылы аға deLesseps Моррисон Луизиана саяси мұражайы мен Уиннфилдтегі Даңқ залына қаза болғаннан кейін енгізілді.