Кіріспе

Канадалық бизнесмен (1930–2019)

Рональд Воган Джойс (19 қазан 1930 – 31 қаңтар 2019) – канадалық кәсіпкер және миллиардер. Ол 1964 жылы Тим Хортонмен серіктестікте пончиктер желісін құрған және алғашқы франчайзи болған. Тим Хортонның қазасынан кейін Рон Джойс Тим Хортон балалар лагерьлерін және Тим Хортон балалар қорын құруға зор үлес қосты. Ол бизнестегі жетістіктері мен кең ауқымды қайырымдылығы үшін көптеген наградалар мен құрметке ие болды. 1992 жылы ол аз қамтылған балалар мен жастарға көрсеткен қамқорлығы үшін Канада орденінің мүшесі атанды.

Ерте өмір және мансап

1930 жылы 19 қазанда дүниеге келіп, Новая Шотландияның Татамагуше қаласында өскен Джойс, соғыстан кейінгі Новая Шотландиядағы жағдайларға қарағанда жақсырақ өмір сүру үшін 16 жасында Онтарионың Гамильтон қаласына көшіп келді. 1951 жылы Канада Корольдік теңіз күштеріне қабылданатынша, түрлі жұмыстар істеді. Теңіз күштерінде ол радист болып оқытылды. 1956 жылы Джойс Гамильтон полиция қызметіне қабылданып, 1965 жылға дейін полиция қызметкері болып жұмыс істеді. Бір күні Колин Миллермен (кейін Гамильтон полиция қызметінің бас комиссары болған) бірге патрульде жүргенде, шұғыл шақыруға жауап беріп, әйелге босандыруға көмектесті. Джойс жаңадан дамып келе жатқан тамақ өнеркәсібіне қатысуға шешім қабылдады және 1963 жылы Гамильтон қаласындағы Dairy Queen франшизасын сатып алды. Ол тағы бір Dairy Queen ашуды жоспарлаған, бірақ қала екінші орнына лицензия беруден бас тартты. Содан кейін, дүкенде "Сатылады" деген жарнаманы көргеннен кейін кофехана ашуды шешті. 1967 жылы Джойс Тим Хортонмен франчайзингтік серіктестікке кірісті және франшиза шартының бір беттік келісіміндегі жалдау ақысын алдын ала төлеу туралы тармаққа қатысты "Сенің әзілдегенің ғой!" деп жазды дегенді айтады. 1974 жылы Хортон автокөлік апатында қаза болғаннан кейін, Джойс Хортонның үлесін шамамен 1 миллион долларға сатып алып, Tim Hortons франшизасын толығымен өз бақылауына алды. Джойс басқарушы команданы жалдап, 1970-ші жылдардың соңынан 1990-шы жылдарға дейін компанияны франшизалауды бастады. 1990-шы жылдардың басында Принс-Эдвард аралындағы Tim Hortons кофеханалары мен Wendy's жылдам тамақ мекемелерінің франшиза иесі Дэнни Мерфи екі франшизаны Монтег қаласындағы жаңа құрылыста біріктіргісі келді. Мерфи Джойстың және Wendy's негізін қалаушы Дейв Томас қатысуын сұрады. 1995 жылы Wendy's және Tim Hortons бірікті, ал Джойс біріктірілген компанияның ең ірі акционері болды; кейіннен компаниялар бөлінді.

Зейнеткерлік

Джойс ақырында Венди акцияларын сатып, басқару қызметінен зейнеткерлікке шықты, бірақ зейнетке шыққаннан кейін де Jetport Inc холдингтік компаниясында белсенді болып қала берді, оның маңызды жылжымайтын мүліктері, авиация және коммерциялық мүдделері бар еді. 2000 жылы Джойс бес жұлдызды, төрт алмасты курорт және қоршалған қауымдастық Fox Harb'r Golf Resort & Spa ашты. Жаңа курорттың құрамына Тим Хортонның Татамагуче балалар лагерінде орналасқан, жақын орналасқан Татамагуче әуежайының орнына жаңа әуежай салынды. 2006 жылы Джойс «Тим Хортонмен өткен өмірім: Канадалық империяны құрған адамның айтуынша» деген тақырыптағы естеліктерін жариялады.

Қайырымдылық жарналар мен сыйлықтар

Балалық және жастық шағындағы қиындықтарға ұшыраған Джойстің қайырымдылық жұмысы әрқашан Канада жастарының, әсіресе қаржылық қиындықтарға тап болғандардың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған. Ол Тим Хортон балалар қорын құрды, ол жыл сайын мұқтаж балаларды лагерьге жібереді. Джойстің Қор атынан атқарған еңбегі үшін 1991 жылы оған Гэри Райт гуманитарлық сыйлығы табысталды, бұл Канада бойынша қоғамдық өмірді жақсартуға қосқан еңбегі үшін берілді. Көбінесе Тим Хортон балалар лагерьлерімен айналысқан жұмысы үшін 1992 жылдың 21 қазанында Оттава қаласында Канада орденінің мүшесі болып тағайындалды. Тим Хортонға иелік еткен үлесін сатқаннан кейін, Джойс жеке қайырымдылық жұмысын басқару үшін Джойс отбасы қорына көшті. Қордың мақсаты – балалардың әлеуметтік, экономикалық және эмоционалдық жағдайын қолдау. 2017 жылдың мамыр айында Рон Джойс Атлантикалық Канаданың колледждері мен университеттеріне берген 52 миллион доллардан астам сыйлықтары үшін құрмет көрсетілді. Джойс отбасы қоры Канада бойынша маңызды үлестер қосты және Рон Джойс көптеген қайырымдылық сыйлықтарымен марапатталды. Джойс Канаданың жеті университетінен, соның ішінде Маунт-Эллисон университеті, Макмастер университеті, Кейп-Бретон университеті, Калгари университеті, Куинс университеті, Сент-Мэри университеті және Нью-Брансуик университетінен құрметті дипломдар алды. 1994 жылы ол Макгилл университетінің Менеджмент жетістіктері сыйлығын алды. 1996 жылдың қарашасында Рон Джойс Канадалық франчайзинг қауымдастығының өмірлік жетістіктері сыйлығын алған екінші адам болды. 1999 жылдың сәуірінде Рон Джойс Канадалық бизнес залына енгізілді, ал сол жылдың қазан айында Онтарио және Канаданың «Жыл кәсіпкері» атанды. 2005 жылдың қарашасында Джойс Тим Хортон балалар қорымен айналысқан жұмысы және әлем бойынша білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарын қолдауы үшін Канадалық Қызыл Крестің (Нова Шотландия аймағы) 2005 жылғы гуманитарлық сыйлығының иегері атанды.

Жеке өмір

Джойс екі рет үйленді, екеуі де ажырасып кетті. Оның ұлы Рон кіші Тим Хортонның үлкен қызы Джери Линге үйленді. Жұбайлар 2023 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Оңтүстік Онтариодағы төрт Tim Hortons франшизасын басқарды. 2007 жылдың 11 қарашасында Джойс саяхаттап бара жатқан Bombardier Global 5000 бизнес-джеті Fox Harb'r курортының әуежайындағы ұшу-қону жолағына жетпей құлады. Осының салдарынан Джойс екі омыртқасын сындырды. 2011 жылдың мамыр айында 30-ға жуық жастағы белгісіз әйел, Tim Hortons негізін қалаушы миллиардер оны өз үйінде зорлағанын мәлімдеді. Оқиға әйел, сотта өзін-өзі қорғап отырған күйі, Джойсқа тиесілі Берлингтон қаласындағы үйінде түн өткізгеннен кейін болды, себебі ол ертесіне оны медициналық тексеруге апаруы тиіс еді. Екі тарап арасында соттан тыс 50 мың долларлық келісімге қол жеткізілді. 2017 жылдың қаңтар айында жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот ісі қайта жанданды, себебі тараптар келісімге қалай қол жеткізгені туралы әртүрлі пікірде болды. Джойс адвокаттары істі тоқтатуға тырысты, бірақ соңында сотқа шығуға мәжбүр болды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, оның күйі шамамен 1,4 миллиард АҚШ долларына бағаланды. Джойс 2019 жылдың 31 қаңтарында 88 жасында Бёрлингтондағы үйінде қайтыс болды.