Кіріспе
Форст Рэй Мултон (29 сәуір 1872 – 7 желтоқсан 1952) – американдық астроном. Ол танымал экономист Харольд Г. Моултонның бауыры болған.
Өмірбаян
Ол Мичиган штатының Ле-Рой қаласында дүниеге келді және Альбион колледжінде білім алды. 1894 жылы бітіргеннен кейін (А. Б.), Чикаго университетінде аспирантурада оқыды және 1899 жылы Ph.D. дәрежесін алды. Чикаго университетінде ол астрономия бойынша әріптес (1898–1900), оқытушы (1900–03), ассистент-профессор (1903–08), доцент (1908–12) және 1912 жылдан кейін профессор болды. Ол Томас Чемберлинмен бірге планеталар планеталықтар деп аталатын кішірек денелерден біріккен деген Чемберлин-Мултон планеталық гипотезасын қолдаушы ретінде танымал. Олардың гипотезасы басқа жұлдыздың жақыннан өтуі осы конденсацияны тудырады деп болжады, бірақ бұл идея кейіннен қолдауын жоғалтты. ХХ ғасырдың басында Юпитердің орбитасында бірнеше шағын серіктер табылды. Доктор Мултон олардың гравитациялық тартылыс арқылы тартылған планеталықтар екенін ұсынды. Бұл теория астрономдар арасында кеңінен қабылданыс тапты. Мултон 1910 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына, 1916 жылы Америка философиялық қоғамына және 1919 жылы Америка өнер және ғылым академиясына сайланды. Ай бетіндегі Моултон кратері, дифференциалдық теңдеулерді шешуге арналған Адамс-Мултон әдістері және геометриядағы Моултон жазықтығы оның құрметіне аталған. Мултон Альберт Эйнштейннің салыстырмалылық теориясын сынады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мэриленд штатындағы Абердин полигонында баллистика бөлімін басқарды. Крейг А. Стивенсонның сөзіне сәйкес: ХХ ғасырдың басында Ф. Р. Мултон әлемдегі жетекші математикалық астрономдардың бірі болды және, сөзсіз, АҚШ-тағы ең ірі математикалық астроном еді. Мултон бүгінде астрономияға арналған бірнеше кіріспе кітаптың авторы ретінде, әсіресе аспан механикасы бойынша жарық көрген еңбегі үшін; Чемберлин-Мултон планеталық гипотезасын қалыптастырудағы рөлі үшін және Бірінші дүниежүзілік соғыстағы баллистика бойынша жұмысы үшін еске алынады. Ол соғыстағы баллистикалық жұмысымен айналысқанда қазір оның атымен аталатын сандық интеграцияның танымал әдісін жасады. Дегенмен, Чикаго университетіндегі 30 жылдық мансабының көп бөлігінде оның қызығушылығын үш дене мәселесі ұстады. Оның периодтық шешімдерге қатысты зерттеулері 1899 жылы тербелісті спутниктер туралы докторлық диссертациясымен басталды және 20 жылдан кейін "Периодикалық орбиталар" (1920) атты еңбегінің жарық көруімен аяқталды.
During the first decades of the 20th century, F. R. Moulton was one of the world's leading mathematical astronomers, and, without doubt, the leading mathematical astronomer in the United States. Moulton is today remembered as the author of several introductory books on astronomy, in particular his celebrated text on celestial mechanics; for his role in the formulation of the Chamberlin Moulton planetesimal hypothesis; and for his work on ballistics in World War I. It was in connection with his wartime work on ballistics that he developed the popular method of numerical integration which now bears his name. However, for most of his 30 year career at the University of Chicago, it was the three body problem which held his interest. His research on its periodic solutions began with his 1899 PhD thesis on oscillating satellites and culminated over 20 years later with the publication of his magnum opus the book Periodic Orbits (1920).
Жасырын сандарға байланысты
1960 жылдың қыркүйегінде Кэтрин Джонсон Моултонның "Аспан механикасына кіріспе" кітабын Джон Гленннің орбиталық ұшыстан кейін Жерге қауіпсіз қалай оралатынын есептеуге көмектесу үшін пайдаланды. Бұл оқиға 2016 жылғы "Жасырын келбеттер" фильмінде көрсетілген.