Кіріспе
Нағыз құрттың түрі
Түрлер қорабы
| аты = Аталық құрт
| сурет = Acanthosomatide Elasmucha grisea 001.JPG
| сурет сипаттамасы = Elasmucha grisea, үстіңгі жағы
| сурет2 = 2013 06 04 15 34 47 Hemiptera.JPG
| сурет2 сипаттамасы = Алдыңғы көрініс
| таксон = Elasmucha grisea
| авторы = (Linnaeus, 1758)
| синонимдер = Cimex grisea Linnaeus, 1758
Speciesbox
| name = Parent bug
| image = Acanthosomatide Elasmucha grisea 001. JPG
| image caption = Elasmucha grisea, upperside
| image2 = 2013 06 04 15 34 47 Hemiptera. JPG
| image2 caption = Front view
| taxon = Elasmucha grisea
| authority = (Linnaeus, 1758)
| synonyms =
Cimex grisea Linnaeus, 1758
Тарату
Elasmucha grisea – Еуропаның көп бөлігінде кездесетін, өте таралған және жиі ұшырасатын түр.
Сипаттама
Elasmucha grisea-ның ұзындығы 5 мм дейін жетеді. Еркектер ұрғашылардан кішілеу болады. Бұл орташа өлшемді қалқаншабұрыштар көбінесе қоңыр-қызыл түсті, бірақ сұр (содан латын түрінің атауы grisea) және жасыл-қоңыр түрлері де кездеседі. Коннексива қара және ақ түсті. Жоғарғы жағы бірнеше қара нүктелермен жабылған. Скутеллумда әдетте айқын қара дақ болады. Ішкі беті көбінесе қара нүктелермен толы. Пронотумның бүйірлік бұрыштары қарапайым қиықталған. Пронотумның алдыңғы бұрыштарында көбірек дамыған тіс болады. Еркектердің мұртшалары қара, ал ұрғашылардың - қоңыр қара түсті. Бұл түр, басқа ата-ана бұрыштар сияқты, метаторакалық және ішек бездеріне ие, олар жағымсыз иіс шығаратын секреция бөліп шығарады. Бұл секреция потенциалды жауларды қорқыту үшін қолданылады және кейде бұрыш мазаланғанда бөлінеді.
Өмірлік цикл
Е. grisea ересектерін жыл бойы кездестіруге болады. Шындығында, бұл түр ересек күйінде қыстайды. Жұптасу көктемде жүреді, ал жаңа ересектер тамыз айында табылады. Олар өте ерте жаста симбионттарды қолайлы жағдайға түсіреді: анасы жұмыртқаларын бактериялармен жабады, нәтижесінде нимфалар жұмыртқа қабығымен қоректенгенде оларды жұтады. Дегенмен, олар жоғары деңгейде жыртқыштар қаупі бар ағаштардан қашып жүреді.
Ата-ананың қамқорлығы
"Ата-аналық жәндік" деген жалпы атау осы түрдің аналары көрсеткен жұмыртқалар мен жасөспірімдерге ұзақ күтім жасаудың сирек кездесетін жәндіктер мінез-құлқынан туындайды. Егер аналық күтім болмаса, құрт, қоңыз, құлаққап, құмырсқа сияқты жыртқыштар ата-аналық жәндіктің барлық ұрпақтарын жоя алады. Аналықтардың қорғаныс мінез-құлқына қанат қағу, денесін дірілдету, жауға қарай еңкею және, соңында, иіс бездерінен жағымсыз иіс шығару кіреді. E. grisea-да жұмыртқалардың санының азаюына себепші болуы мүмкін. Тәжірибелер көрсеткендей, ірі аналықтар кішкентай аналықтарға қарағанда ірі жұмыртқалар салады. Дегенмен, жұмыртқалардың саны өзгертілген кезде, үлкен жұмыртқаларды қорғайтын кішкентай аналықтар, кішкентай жұмыртқаларды қорғайтын үлкен аналықтарға немесе бақылау тобындағы аналықтарға (оптималды өлшемдегі жұмыртқаларды қорғайтын) қарағанда әлдеқайда көп жұмыртқаларын жоғалтады. Жұмыртқадан шыққаннан кейін, ата-аналық жәндіктің дернәсілдері тығыз топтасып, бос жұмыртқа қабықтарымен қоректенеді. Subclytia rotundiventris тахинид шыбығы ата-аналық жәндіктің аналықтарының эндопаразиті болып табылады. Паразит бір жұмыртқасын E. grisea аналығының жоғарғы протораксы арқылы енгізеді, ал дернәсіл шыққаннан кейін қожайыннан тамақтанады. Бастапқыда паразит құрттың тіршілік үшін маңызды емес бөліктерімен қоректенеді, бірақ соңында оны өлтіріп, қожайыннан тыс жерде қуыршаққа айналады. Дернәсіл ата-анаға балаларына үшінші жасқа дейін күтім жасауға мүмкіндік береді. Тәжірибелерде қанат қағу (ата-ананың ең тиімді қорғаныс мінез-құлқы деп есептеледі) нимфалар екінші инстарда болғанға дейін паразиттік және паразиттік емес аналықтар арасында айтарлықтай ерекшеленбеді. Алайда, ересек нимфалармен бірге аналықтардың қорғаныс мінез-құлқы әлдеқайда тиімсіз болды және көбінесе аналық күтім аяқталғанға дейін өліп қалды. Ересек нимфалардың қозғалғыштығы жоғары және жыртқыштардан қашып құтыла алатынын ескерсек, ата-ананың паразиттік аналықтарының кейбір ұрпақтары аман қалып, паразиттің жаңа буыны үшін де мүмкін қоныс болуы мүмкін.
After oviposition, the parent bug female stands over the egg batch and shields it throughout egg development. Predation appears to limit the clutch size in E. grisea. Experiments have shown that large females lay larger egg clutches than small females. However, when the clutch size was manipulated, small females protecting large clutches lost significantly more eggs than large females guarding small clutches or females in the control groups (guarding clutches of optimal size). After hatching, larvae of the parent bug remain in a tight aggregation, feeding on their empty egg shells. The tachinid fly, Subclytia rotundiventris, is a specialist endoparasite of the parent bug females. The parasite inserts a single egg through the upper prothorax of an E. grisea female and, after hatching, the larva feeds on its host. At the beginning the parasite feeds only on the non vital parts of the bug, but finally it kills it and pupates outside the host. The larva ‘permits’ the parent bug to continue caring for the juveniles until their third stage. In experiments, the wing fanning (regarded as the most effective defensive behaviour of the parent bug) did not differ significantly between parasited and non parasited females until the nymphs were at the second instar stage. However, with older nymphs, females were much less effective in their defensive behaviour and often died before the end of maternal care. Considering that the older nymphs are more mobile and may escape from predators, some offspring of the parasited females of the parent bug probably survive and may also be potential hosts for the new generation of the parasite.