Кіріспе
Құбыжықтарға ұқсас жәндіктердің түрлері. Кулула монстры (Cooloola propator) – Кулулидалар тұқымдасына жататын ірі, жерге қазбалайтын орфоптера, бұл тұқым басқа энсиферлерден өте өзгеше болғандықтан, оны орналастыру үшін құрылған. Оны 1980 жылы Дэвид К. Рентц Австралияның Квинсленд штатындағы Ұлы Сэнди ұлттық паркінде тапқан. Еркек және ұрғашылары бір-бірінен ерекшеленеді: еркегі қоңыр түсті және жақсы склеротизацияланған (қабықпен жабылған), ал ұрғашысы салыстырмалы түрде жұмсақ экзоскелетке ие және көбінесе ақшыл түсті болады, жас жәндіктер де сондай. Еркектердің қанаттары қысқа, көздері толыққанды жұмыс істейді, ал ұрғашыларында қанаттары жоқ, көздерінің мүйізі жалпақ және фасеттері аз. Ауыз мүшелері де энсиферлер үшін ерекше, олар пышақ тәрізді лацинияға (жақ сүйегінің ұшы) және кішкентай созылған мандибулаларға ие. Бұл ауыз мүшелері жәндіктің хищник екенін көрсетеді. Туысқан түр Cooloola ziljan-да лацинияның қазу құралы ретінде қолданылуы байқалған. Аяқтары қазбалауға бейімделген, ал артқы аяқтары осы мақсатта жалпақ тікендерге ие. Алдыңғы және ортаңғы аяқтары шамамен бірдей ұзындықта, ал артқы аяқтары одан әлдеқайда үлкен. Фемурдың пішіні және тибияның тікенділігінің дәрежесі еркектер мен ұрғашыларда әртүрлі. Тарс еркектерде ұзын және дорсо-вентральды жағынан жалпақ, ал ұрғашыларда қысқарақ және аз жалпақ. Еркектің ішектері тар, ал ұрғашысының ішектері дөңгелек пішіндес және өте қысқа жұмыртқа салатын мүшеге ие.
The Cooloola monster (Cooloola propator) is a large burrowing orthopteran of the family Cooloolidae, a family erected to accommodate it because it is so dissimilar to other ensiferans. It was discovered in 1980 in the Great Sandy National Park in Queensland, Australia, by David C. Rentz. The sexes are different, the male being brownish and well sclerotized (armoured), while the female has a relatively soft exoskeleton and is usually whitish in colour, as are the juveniles. Males have short wings and fully functional eyes, while females have no wings and their eyes have a flat cornea and few facets. The mouthparts are also unusual for ensiferans, having a knife shaped lacinia (tip of the maxilla) and small elongated mandibles. These mouthparts suggest that the insect is predatory. In the related species Cooloola ziljan, the lacinia has been observed in use as a digging tool. The legs are adapted for burrowing and the hind legs bear flattened spines for this purpose. The fore and mid legs are about the same length and the hind legs rather larger. The shape of the femur and the degree of spination of the tibia differ between males and females. The tarsus is elongate and dorso ventrally flattened in males, and shorter and less flattened in females. The male has a slender abdomen but the female's abdomen is bulbous with a very short ovipositor.
Мінез-құлық
Бұл жәндіктің табиғаты туралы көп мәлімет жоқ. Еркегі кейде түнде жер бетінде көрінеді, бірақ анасының әрқашан жер астында болатындай көрінеді. Бұл жәндіктер Австралия шей ағаштарының жанындағы өзендерге жақын құмды топырақта тіршілік етеді және кейде тастардың немесе бұтақтардың астында жасырынып жүреді.