Кіріспе

Үстіңгі ішкі бет. Төбе – бөлменің жоғарғы шектерін жабатын үстіңгі ішкі бет. Ол, әдетте, құрылымдық элемент ретінде қарастырылмайды, бірақ шатыр конструкциясының төменгі жағын немесе жоғарыдағы қабаттың еденін жасыратын аяқталған бет. Төбелер әртүрлі талғамға қарай безендірілуі мүмкін, әсіресе діни ғимараттарда төбелерде фрескалар мен суреттер жиі кездеседі. Төбе сондай-ақ туннельдің жоғарғы шегі болуы мүмкін. Төбелердің ең көп таралған түрі – жоғарыдағы конструкциялық элементтерден ілініп тұратын төмен түсетін төбе. Гипсокартон панельдері тікелей төбелік қабырғаларға немесе ылғалға төзімді бірнеше қабатты фанераға бекітіледі, содан кейін олар қабырғаларға орнатылады. Төбеден жоғары кеңістікте құбырлар немесе желдеткіш жүйелері жүргізілуі мүмкін, сондай-ақ оқшаулау және өртке қарсы материалдар да орналастырылуы мүмкін. Балама ретінде, төбелерді спреймен бояуға болады, құбырлар мен желдеткіш жүйелерін ашық қалдырып, бояп және спрейлі көбікті пайдалануға болады. Төмен түсетін төбелердің бір түрі – аспалы төбе, онда алюминийден жасалған тіректер желісі, гипсокартоннан айырмашылығы, тіректерге бекітіліп, тікбұрышты кеңістіктер қатарын құрайды. Содан кейін картонның бөліктері осы кеңістіктердің астына орналастырылады, картонның сыртқы жағы алюминий рельстермен араластырылып, төменнен төбе ретінде көрінеді. Бұл төбенің артындағы құбырларды және оқшаулауды жөндеуді салыстырмалы түрде оңай етеді, себебі тек картонды көтеру керек, гипсокартонды қазып, оны ауыстырудың орнына. Басқа төбе түрлеріне собор төбелері, иісті немесе цилиндр тәрізді төбелер, керілген төбелер және жинақы төбелер жатады. Көбінесе төбелерді қоршаған қабырғалармен байланыстыратын жиек орнатылады. Төбелер өрт қаупін азайтуға көмектеседі және төмен түсетін төбелердің өртке төзімділігін бағалау жүйесі бар.

Түрлері

Төбелер сыртқы түріне немесе құрылысына қарай жіктеледі. Собор төбесі – бұл шіркеулердегідей биік төбе кеңістігі. Төмендетілген төбе – бұл оның аяқталған беті жоғарыдағы конструкциядан бірнеше сантиметрден немесе метрден бірнеше есе төмен орналасқан төбе. Бұл эстетикалық мақсаттармен, мысалы, қажетті төбе биіктігіне қол жеткізу үшін, немесе дыбыс өткізбеу, жылу жүйесі мен құбырларды орнату сияқты практикалық мақсаттармен жасалуы мүмкін. Мұның керісі – көтерілген еден. Дөңгелек немесе шамы тәрізді төбе көбінесе визуалды немесе акустикалық эффект үшін жоғары қарай иіліп не дөңгеленеді, ал ұялы төбе – "лакунарлық төбе" деп те аталатын, төртбұрышты немесе сегізбұрышты панельдерден тұратын торлы құрылым болып табылады. Кеуекті төбе қабырға мен төбе арасында қисық жабынмен байланыстырылады, оның аты кеуекті пішінді безендіруден шыққан. Созылған төбе (немесе серіппелі төбе) периметрлік рельске бекітілген ПВХ сияқты материалдан жасалған бірнеше жеке панельдерді пайдаланады.

Элементтер

Төбелер жиі фрескалық суреттермен, мозаикалық плиткалармен және басқа да беттік әрлеулермен безендірілген. Орындалуы қиын болғанымен (кем дегенде, орнында жасау қиын), әшекейленген төбе саусақтар мен шаңнан зақымданудан қорғалатындығының артықшылығына ие. Бірақ бұрын, бұл шырақтар мен камин түтінінен келген зиянмен толық өтелген. Көптеген тарихи ғимараттарда әсем төбелер бар. Ең танымал мысал – Микеланджелоның Сикстин капелласының төбесі. Төбе биіктігі, әсіресе төмен төбелер, психологиялық әсер ете алады.

Өртке төзімділік бойынша белгіленген төбелер

Коммерциялық және тұрғын үй құрылысында өртке төзімділік деңгейін анықтауда ең көп қолданылатыны – төмен түсірілген төбе. Төмен түсірілген төбе жағдайында, бұл деңгейге жоғарыдағы құрылым арқылы қол жеткізіледі, төбе осы құрылымнан ілінеді – ол бетон немесе ағаш еден болуы мүмкін, сондай-ақ ілу механизмі және төменгі мембрана, яғни төмен түсірілген төбесі. Төмен түсірілген төбеге тірелетін құрылым мен төменгі мембрананың арасында, мысалы T-төбе немесе гипсокартон қабаты сияқты, механикалық және электрлік құбырлар, сымдар мен желдеткіш жүйелері үшін көбінесе кеңістік болады. Дегенмен, тәуелсіз төбелер жеке өртке төзімділік деңгейіне ие болуы мүмкін. Мұндай жүйелердің сынағы жоғарыдағы плитадан ілінген күйінде емес, өздігінен тұра алу қабілетін дәлелдеу үшін жүргізілуі керек. Осындай төбелер жоғарыдағы заттарды өрттен қорғау мақсатында орнатылады.