Батыс Герцеговина кантонының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Босния және Герцеговинадағы кантон

Батыс Герцеговина кантоны – Босния және Герцеговина Федерациясының кантондарының бірі. Батыс Герцеговина кантоны Босния және Герцеговинаның оңтүстік-батысындағы Герцеговина аймағында орналасқан. Оның үкімет орталығы Широки Бријег қаласында, ал кантон құрамына Груде, Любушки және Посушье муниципалитеттері кіреді. Халық саны 94 898 адамды құрайды, олардың 98% астамы этникалық хорваттар. Экономикалық жағынан Босния және Герцеговинаның ең дамыған аймағы болып табылады.

Тарих

Қазіргі Батыс Герцеговина кантонының көп бөлігі Zachlumia, ортағасырлық оңтүстік славян княздығының құрамында болды. 15 ғасырда ол өзін герцог (герцог) деп жариялаған Стьепан Вукчич Косача басқарған Санкт-Сава герцогтығының бөлігіне айналды, осылайша бүкіл аймаққа Герцеговина деген ат берілді. 1483 жылы Осман империясы Герцеговинаны жаулап алды, сол кезде Батыс Герцеговина кантонының аумағы Герцеговина санджағының бір бөлігіне айналды. 1833 жылы Герцеговина санджағы Герцеговина аймағының пашасы болған Али паша Ризванбегович басшылығымен көбірек автономияға ие болды, бірақ оның қайтысынан кейін Герцеговина тағы да санджаққа айналды. 1878 жылы бүкіл аумақ басып алынып, 1908 жылы Австро-Мажарстан империясының құрамына қосылды, ол 1918 жылға дейін оны өз билігінде ұстады. Осы кезеңде Батыс Герцеговина кантонының аумағы Босния мен Герцеговина кондоминиумының Мостар округіне кірді. Австро-Мажарстанның күйреуінен және Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрылуынан кейін Батыс Герцеговина кантонының аумағы Мостар округінің құрамында қалды. Дегенмен, 1929 жылы бановиналар құрылғаннан кейін аумақ Littoral Banovina-ға енді, ал 1939 жылы Хорватия бановинасына қосылды, ол 1943 жылға дейін де-юре оның құрамында болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс Герцеговина кантонының аумағы 1941 жылдың сәуір айында құрылған нацистік Германиямен байланысты марионеттік мемлекет – Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің құрамына кірді. Әкімшілік тұрғысынан ол Хум округінің бөлігі болды, ал оның астанасы Мостар қаласы еді. Марионеттік мемлекет 1945 жылдың мамыр айында күйреп қалды. Югослав партизандары Югославияның федеративтік бірлігі ретінде Босния мен Герцеговина Халық Республикасын (кейіннен Социалистік Республика деп аталды) құрды, оның құрамына Батыс Герцеговина кантонының аумағы да кірді. Алайда, коммунистік режимнің құлауы кезінде этникалық хорваттар Герцег-Боснаның хорват қауымдастығын құрды, ол Босния мен Герцеговинадағы хорваттар көпшілікке ие муниципалитеттерді, соның ішінде Батыс Герцеговина кантонының муниципалитеттерін қамтыды. Босния соғысы кезінде Герцег-Босна қауымдастығы 1993 жылы республика деп жарияланды. Келесі жылы, 1994 жылы, ол Босния мен Герцеговинаның хорват-босниялық федерациясының құрамына кірді, бұл 1996 жылдың маусым айында он кантонның құрылуына әкелді, оның ішінде Батыс Герцеговина кантоны да бар.

The majority of the present day West Herzegovina Canton was part of Zachlumia, the medieval South Slavic principality. In the 15th century, it became part of the Duchy of Saint Sava under Stjepan Vukčić Kosača, who proclaimed himself the herzog (duke), thus giving the name for the whole region Herzegovina. The Ottomans conquered Herzegovina in 1483 when the territory of the West Herzegovina Canton became part of the Sanjak of Herzegovina. In 1833 the Sanjak of Herzegovina became more autonomous under Ali paša Rizvanbegović, who became pasha of the Herzegovina Eyalet, however, after his death, Herzegovina once again became a sanjak. In 1878 the whole territory was occupied and later in 1908 annexed by the Austria Hungary, who held it until 1918. During that time, the territory of the West Herzegovina Canton was part of the District of Mostar in the Condominium of Bosnia and Herzegovina. After the collapse of Austria Hungary and after the creation of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, the territory of the West Herzegovina Canton remained part of the District of Mostar. However, with the creation of banovinas in 1929, the territory became part of the Littoral Banovina, and in 1939 it was incorporated in the Banovina of Croatia, where it de iure remained until 1943. During World War II, the territory of the West Herzegovina Canton became part of the Independent State of Croatia, a Nazi affiliated puppet state created in April 1941. Administratively, it was part of the County of Hum, having Mostar as its capital. The puppet state collapsed in May 1945. The Yugoslav Partisans formed the People's Republic of Bosnia and Herzegovina (later renamed to Socialist Republic), as a federal unit of Yugoslavia, of which the territory of the West Herzegovina Canton became part as well. However, in the process of the collapse of the communist regime, ethnic Croats formed the Croatian Community of Herzeg Bosnia, which encompassed all Croat majority municipalities in Bosnia and Herzegovina, including those of the West Herzegovina Canton. During the Bosnian War, the Croatian Community of Herzeg Bosnia was later proclaimed a republic in 1993. The following year, in 1994, it became part of the Croat Bosniak Federation of Bosnia and Herzegovina, which led to the formation of ten cantons in June 1996, including the West Herzegovina Canton.

География

Батыс Герцеговина кантоны Босния және Герцеговинаның оңтүстік-батысындағы Герцеговина аймағында орналасқан. Оның солтүстігінде Чврсница тауы, батысында және оңтүстігінде Хорватия, ал шығысында Герцеговина-Неретва кантоны жатыр. Кантонның аумағы – . Кантонның үш өзені бар: Лиштица, Требижат және Ричина, сондай-ақ Блидинье көлі. Оның ең биік нүктесі – Чврсница тауындағы Плочно шыңы, 2228 метр биіктікте. Сот шешімімен, Кантондық Ассамблея 2000 жылы даулы ережелерді жойды және 2003 жылы ту және герб туралы жаңа заң қабылдады, ол бұрынғы символдарды қайта орнатты.

Экономика

Федералды даму бағдарламаларын әзірлеу институтының деректеріне сәйкес, Батыс Герцеговина кантонының номиналды ЖІӨ-сі 487.211 миллион BAM құрады, бұл Босния және Герцеговина Федерациясында 10-шы кантон, Босниялық Подринье кантоны Горадже және Посавина кантонынан бұрынғы жетінші орында тұрды. Ол Босния және Герцеговина Федерациясының жалпы ЖІӨ-сінің 2,90%-ын құрады. Батыс Герцеговина кантоны жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша бесінші орында, ол 5973 BAM-ға тең, ал Босния және Герцеговина Федерациясындағы орташа көрсеткіш 7188 BAM-ды құрайды. Бұл аймақ соғысқа дейін Босния мен Герцеговинаның ең кедей аймақтарының бірі болды. Бүгінде ол ең бай аймақтардың бірі. Кантонның аумағы шағын болғанына қарамастан, оның ауыл шаруашылығы секторы маңызды. Кантонның 30 000 гектары (120 шаршы миль) ауыл шаруашылығына пайдаланылады, ал 84 000 гектары (320 шаршы миль) орманды. Шамамен 6000 гектар егістік жер теңіз деңгейінен 100 метр төмен жатыр. Кантон көкөніс, жеміс-жидек және шарап өндіруге, сондай-ақ ет және сүт өңдеу өндірісіне зор мүмкіндіктерге ие.