Кіріспе

Тағамдық қоспа ретінде қолданылатын жүгері сірнесі.

Жүгері сірнесі – жүгері/тоқымдық жүгері крахмалынан жасалған және сұрыпталуына байланысты әртүрлі мөлшерде қанттар: глюкоза, мальтоза және жоғары олигосахаридтер қамтитын тағамдық сірне. Тағамдарда жүгері сірнесін құрылымын жұмсарту, көлем беру, қанттың кристалдануын болдырмау және дәмді күшейту үшін пайдаланады. Оны глюкозаның көп бөлігін тәттірек фруктозаға айналдыру үшін D-ксилоза изомераза ферментін қолдану арқылы жоғары фруктозалы жүгері сірнесіне (ЖЖСС) өңдеуге болады. Глюкоза сірнесі деген жалпы термин көбінесе жүгері сірнесімен мағынасы бірдей қолданылады, себебі АҚШ-та глюкоза сірнесі көбінесе жүгері крахмалынан жасалады. Техникалық тұрғыдан, глюкоза сірнесі – моно-, ди- және жоғары сахаридтердің кез келген сұйық крахмал гидролизі, және оны крахмалдың кез келген көзінен жасауға болады: бидай, тапиока және картоп ең көп қолданылатын басқа көздер.

Коммерциялық дайындау

Тарихи тұрғыдан жүгері сіробын жүгері крахмалы мен сұйылтылған тұз қышқылының қосылуымен, содан кейін қоспаны қысыммен қыздыру арқылы өндірді. Бұл процесті 1811 жылы неміс химигі Готлиб Кирхофф ойлап тапты. Қазіргі уақытта жүгері сіробын алуда көп қадамды биопроцесс қолданылады. Алдымен α-амилаза ферменті жүгері крахмалы мен су қоспасына қосылады. α-амилазаны Bacillus тұқымдасына жататын бактериялардың әртүрлі түрлері бөліп шығарады және фермент бактериялар өскен сұйықтықтан оқшауланады. Фермент крахмалды олигосахаридтерге бөледі, содан кейін олар "γ-амилаза" деп аталатын глюкоамилаза ферментін қосу арқылы глюкоза молекулаларына бөлінеді. Глюкоамилазаны Aspergillus саңырауқұлағының әртүрлі түрлері бөліп шығарады; фермент саңырауқұлақтың өскен сұйықтығынан оқшауланады. Глюкозаны бірнеше бактериялардың өсу ортасынан оқшауланған D-ксилоза изомераза ферментімен толтырылған бағана арқылы өткізу арқылы фруктозаға айналдыруға болады. Жүгері сіропы 2-сары бұршақ жүгеріден жасалады. 1 кг глюкозалы сироп алу үшін, ылғалданғанда, орташа есеппен 947 г крахмал алу үшін шамамен 2,3 литр жүгері қажет. Бір бушель (25 кг) жүгеріден 14,3 кг крахмал, ал одан 15,1 кг сироп шығады. Осылайша, бір тонна глюкозалы сиропты өндіру үшін шамамен 2300 литр жүгері қажет, немесе бір тонна сироп өндіру үшін 60 бушель (1524 кг) жүгері қажет. Сироптың тұтқырлығы мен тәттілігі гидролиз реакциясының толықтығына байланысты. Сироптың әртүрлі сапаларын ажырату үшін олардың декстроза эквиваленті (DE) бойынша жіктеледі. Көбінесе саудада қолжетімді жүгері сироптарының көпшілігі салмағы бойынша шамамен 1/3 глюкозадан тұрады. Екі кең таралған коммерциялық жүгері сіробы түрі – ашық және қара жүгері сіропы. Жеңіл жүгері сіропы – ваниль хошқысы және тұз қосылған жүгері сіропы. Оның түсі көбінесе ашық. Қара жүгері сіропы жүгері сіробы мен тазартушы сироптың, карамельді түс пен хошқысының, тұздың және консервант – натрий бензоатының қоспасы болып табылады. Оның түсі қара қоңыр.

Қолданылуы

Азық-түлік өнімдерінде жүгері сіробын көбінесе қоюлатушы, тәттілендіргіш және ылғалды сақтағыш (тағамның жаңалық сақталуын қамтамасыз ететін ингредиент) ретінде пайдаланады. Көптеген саудалық "панкейк сироптарының" негізгі құрамы – қарапайым жүгері сіробы немесе жоғары фруктозалы жүгері сіробы, екеуі де клен сиропынан арзан. АҚШ-та қамыстың қанты импортталуын регламенттеуші тарифтік квоталар қант бағасын көтереді, сондықтан жергілікті өндірілген жүгері сіробы мен жоғары фруктозалы жүгері сіробы арзан балама болып табылады және олар Америкада жасалған өңделген, көптеп өндірілетін тағамдарда, тәттілерде, газдалған сусындарда және жеміс сусындарында жиі қолданылады. Жоғары фруктозалы жүгері сіробы (ЖФЖС) – глюкозаның бір бөлігін фруктозаға айналдыру үшін басқа ферменттер қолданылатын түрі. Соның салдарынан сіроптың тәттілігі артып, суда жақсы ериді. Егер жүгері сіробын қант, су және тартар кремімен араластырса, қант әйнегін жасауға болады.

Тарих

Жүгері сіропы 19-ғасырда азық-түлік дүкендерінде баррельден сатылатын, жалпы қолданыстағы өнім ретінде қолжетімді болды. 1902 жылы Corn Products Refining Company компаниясы Karo Syrup таңбасымен ашық, бөтелкедегі жүгері сіробын таныстырды. 1910 жылы компания осы күнге дейін көрілмеген ең ірі жарнамалық науқанды іске қосты. Ол әйелдер журналдарында толық беттік жарнамалар мен Karo таңбалы жүгері сіробын пайдаланатын рецепттермен толыққан тегін дастарқан кітаптарын қамтыды. 1930 жылдары олар жүгері сіробын қолданатын жаңа пекан пирогының рецептін, содан кейін жаңғақсыз шахмат пирогының ұқсас рецептін насияттады, сатуды арттыру мақсатында. Кейін оны вафлиге клен сиробының орнына қолдануға ұсынды. 21-ғасырда үйде тамақ дайындау төмендеп, адамдар үйде аз конфета және пирог жасағандықтан, Karo-ның коммерциялық сатылымы бөлшек саудадан басым болды.