Кіріспе
Ньюарк қаласының ауданы, Нью-Джерси штаты, АҚШ. The Ironbound – көбінесе анықталған артикльмен аталады, мысалы, The Ironbound. Бұл шамамен 4 шаршы миль (10 км²) аумақты қамтитын, көп ұлтты жұмысшы табының іргелі ауданы. Тарихи тұрғыдан, бұл аймақ Пасаик өзенінің иілісінде орналасқандығы үшін "Голланд мойны", "Төменгі мойын" немесе жай ғана "Мойын" деп аталған. Ньюарк қаласының Шығыс бөлігінің құрамында.
The Ironboundefn|Often referred to with a definite article, e. g., The Ironbound. It is a large working class multi ethnic community, covering about 4 square miles (10 km2). Historically, the area was called "Dutch Neck," "Down Neck," or simply "the Neck," for its location by a bend of the Passaic River. Part of Newark's East Ward,
Ерте тарих
1830 жылдарға дейін бұл аймақ көбінесе егістік жерлер болды, содан кейін өнеркәсіп және көші-қон қарқынды түрде өсе бастады. "The Ironbound" ("Темір шеңгел") атауы аймақтағы ірі металл өңдеу өнеркәсібінен немесе ауданды қоршаған теміржол желісінен шыққан деседі. Балбах балқыту және тазарту компаниясы, қазір Ривербанк паркі орналасқан жер, 1920 жылдары жабылғанға дейін АҚШ-тағы екінші ірі металл өңдеу кәсіпорны болды. Басқа да ірі өнеркәсіптік ғимараттардың қатарында Мерфи лак зауыты болды.
Иммиграция
Темірлі аймақ бірнеше көші-қон толқындарын бастан өткерді. 1921 жылға қарай, "Португалия спорт клубын" құруға жеткілікті португал халқы болды, ол Темірлідегі жиырмадан астам португалдық әлеуметтік клубтарының біріншісі болды.
Мәдениет және сауда
Ферри көшесі – аймақтағы басты сауда дамыған жер. 2017 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл ауданды былай сипаттады: Төрт шаршы мильге негізінен португал, испан және Латын Америкасынан келген иммигранттар мен олардың ұрпақтары қоныстанған, Ironbound Еуропалық базар қаласының жақындығы мен қарбаласымен ерекшеленеді. «Біз нан бағатын дүкенге, балық сататын дүкенге, шарап сататын дүкенге жаяу барамыз», – деді [Ньюарк өнер мұражайының директоры]. (Ол жұмысына да жаяу барады.) «Бұл шынымен де өте жағымды өмір салты».
Португалдық қауымдастық
Бүгінде "Айронбаунд" португалдықтар тұратын аудан ретінде белгілі. TAP Air Portugal компаниясының бас кеңсесі осы ауданда орналасқан. "Айронбаунд" еріктілер жедел жәрдем жасағы 1952 жылдан бері қауымға қызмет көрсетуде. "Айронбаунд" ауданының өз газеті де бар. Көптеген португалдар әлі де "Айронбаунд" ауданында тұрады, бірақ олардың көптегені Нью-Джерси штатының басқа аудандарына, оның ішінде Саут-Ривер, Ливингстон, Кларк, Вестфилд, Уочунг, Олд-Бридж және тағы да басқаларға көшіп барады.
Питер Франсиско саябағы
Пенн станциясының шығысында орналасқан шағын демалыс саябағы Американ Тәуелсіздік соғысының португалдық туған патриоты Пьтер Франсисконың құрметіне аталған. 1976 жылы португал қауымы саябақта Франсисконың есімін сақтау үшін обелиск орнатқан. Питер Франсиско саябағында 2018 жылы ашылған португал-американдық соғыс ардагерлеріне арналған ескерткіш, сондай-ақ 2019 жылы ашылған Ironbound Immigrants Memorial да бар.
Португалия күні фестивалі
Жыл сайын адамдар жыл сайынғы португалдық парад пен фестивальға жиналады, ол "Португалия күні" ("Dia de Portugal") деп аталады (әдетте маусымның бірінші немесе екінші демалыс күндері өткізіледі) – португал мәдениетінің зор тойы. Португалия күні демалысында көптеген адам португал-американдық мәдениетін тойлауға келеді. Жанкүйерлер көше бойымен жүріп, басқалары көліктерін безендіріп, сүйікті футбол командаларының жеңісін тойлайды. Осы шараға түрлі бизнес өкілдері мен саясаткерлер қатысып, парадты қолдап, бүкіл штат бойынша танылған мерекеде эквадорлық мәдениетті де қолдайды. Көшедегі саудагерлер, музыкалық концерттер мен мейрамханалар бразилиялық мәдениетті қолдау көрсетеді.
Демография
Ironbound бұрын негізінен итальяндықтардан, поляктардан, португалдықтардан және испандық иммигранттардан тұратын. Уақыт өте келе көптеген итальяндық және поляк иммигранттары Ironbound-тан көшіп кетті. Дегенмен, Ironbound-та итальяндық және поляк тегінен таралған тұрғындардың әлі де көп саны бар. Жақында келген иммигранттардың ішінде бразилиялықтар мен эквадорлықтар көптеп кездеседі. 2000 жылғы халық санауының демографиялық мәліметтері: Ironbound-тың алғашқы итальяндық шіркеуі – Mt. Carmel, саябаққа қарап тұр. Шіркеуде жыл сайын итальяндық фестиваль өтеді, ол махаббатта тұратын итальяндық-американдықтарды және Ironbound-тан көшіп кеткен итальяндықтарды қызықтырады. Passaic өзенінің төменгі «мойны» бойымен шығыстан батысқа қарай саябақтың құрамына мыналар кіреді: Passaic өзенінің бойында суға қарап «Orange Boardwalk» жаяу жолдары бар Riverfront паркі. Red Bull Arena-ны өзен арқылы солтүстікке қарай, Harrison жағалауына қарай көруге болады. Ironbound-тағы Passaic өзені бойындағы Riverbank паркі. Peter Francisco паркі – Революция дәуіріндегі португалдық патриоттың құрметіне Пенн станциясының жанындағы шағын парк.
Riverfront Park, which stretches along the Passaic River offering the "Orange Boardwalk" walkway paths with views of the water. Red Bull Arena may be seen looking north across the river to the Harrison bank. Riverbank Park in the Ironbound along the Passaic River. Peter Francisco Park is a small park near Penn Station in honor of the Portuguese born Revolution era patriot.
Мемлекеттік мектептер
Неварк мемлекеттік мектептері аймақта алты бастауыш және K 8 мектебін басқарады. Ironbound ауданындағы мектептерге Уилсон даңғылы мектебі, Хокинс көшесі мектебі, Лафайетт көшесі мектебі және Оливер көшесі мектебі кіреді. Бұған қоса, қаладағы ең жақсы бастауыш мектептердің бірі саналатын Энн-стрит мектебі және K 5 South Street мектебі де бар. Шындығында, Энн-стрит мектебі АҚШ Білім министрлігінен «Көк ленталы үздік мектеп» атағын алды. Бұл құрметті марапат бұрын-соңды Неварк мемлекеттік мектебіне берілмеген еді. Сонымен қатар, бұл сыйлық АҚШ вице-президенті Аль Горды 2000 жылғы АҚШ халық санағының маңыздылығын насихаттау үшін Энн-стритке баруға шақырды. Шығыс жақ орта мектебі Ironbound ауданының жоғары сынып оқушыларына қызмет көрсетеді. 2004 жылға дейін көптеген бастауыш мектептер 100 жылдан астам бұрын салынған. 2000 жылдары тұрғын үйлердің көбеюі Ironbound ауданындағы мектептердің сыйымдылығын артыруға әкелді. Осы кезде мектеп басқармасы бірнеше бастауыш мектептерді жаңартуды және бұрынғы Баллантайн сыра зауытының орнында жаңа Шығыс жақ орта мектебін салуды жоспарлады. 2004 жылдан бері Ironbound тұрғындарының көпшілігі балаларын жекеменшік мектептерге жібереді. 2005 жылы архиепископтық Сент-Казимир, Сент-Бенедикт және Сент-Люси Филиппини мектептерінің Сент-Казимир орнында Ironbound католик академиясын құруға бірігетінін жариялады.
Тұрғын үй
Теміржолдағы жылжымайтын мүлік нарығының шамамен 60% екі және үш отбасылық үйлерді құрайды. Португалдар салған көптеген үйлерде плиткадан жасалған әр түрлі бөлшектер мен алюминий сайдингтері қолданылған. Соңғы 10-15 жылда аймақта көбірек сәнді пәтерлер мен тұрғын үйлер салынды. Бірнеше ескі фабрика ғимараттары лофттарға немесе пәтерлерге айналдырылды, олардың ішінде Textile Lofts, Button Factory Lofts, Murphy Varnish Factory және Chocolate Factory бар. Ironbound шекарасында үш тұрғын үй жобасы орналасқан: Hyatt Court, Pennington Court және Terrell Homes (бұрынғы Franklin Delano Roosevelt Homes). Жақында тұрғындар мен белсенділер Ньюарк Тұрғын үй басқармасымен Террелл үйлерін сақтап қалу үшін күресіп жатыр, себебі басқарма оны бұзуды жоспарлаған. Аймақ экологиялық әділеттілік саласындағы көшбасшы болып табылады, бұл Жегілікті қоғамдық ұйымдастыру және қолдау көрсету ұйымы Ironbound Community Corporation (ICC) және оның бөлімшесі Ironbound Committee Against Toxic Waste (ICATW) арқасында мүмкін болды. Олар жылдар бойына ұшақ шуы, диоксин, ластану және зиянды газдар сияқты көптеген экологиялық әділеттілік мәселелерімен айналысты. 1983 жылы Теміржолдағы тастап кетілген химиялық зауытта диоксиннің қауіпті деңгейі анықталды. Diamond Alkali Company 1951 және 1969 жылдар аралығында Agent Orange-ты көптеп өндіру арқылы осы ластануға басты жауапкер болды.