Кіріспе

Үйдегі басқару лигасы (1873–1882), кейде Үйдегі басқару партиясы деп аталатын, Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігі шегінде Ирландия үшін үйдегі басқаруды талап еткен ирландтық саяси партия болды, оның орнын Ирландия парламенттік партиясы басты. Ұлыбританиядағы Үйдегі басқару конфедерациясы – осы лиганың Ұлыбританиядағы серіктес ұйымы болды.

Шығу тегі

"Үй билігі лигасы" 1870 жылы құрылған және Дублинде тұратын, бұрынғы ирландтық торилердің жетекшісі болған, кейіннен ирландтық ұлтшылдыққа көшкен адвокат Исаак Батт басқарған "Үй билігі қауымдастығынан" өркендеді. 1873 жылғы 18-21 қарашада бұл еркін қауымдастық толыққанды саяси партия ретінде қайта құрылып, "Үй билігі лигасы" болып аталды. 1874 жылғы жалпы сайлауда партияға кіргендердің көпшілігі ирланд аристократиясынан немесе помещиктерден шыққан, ал кейбіреуі – сэр Джон Грей сияқты, бұрынғы Ирландиялық либералдық партиясының жаңадан адал мүшелері, сондай-ақ Каван депутаты Джозеф Биггар мен Мейт депутаты Чарльз Стюарт Парнеллдің төңірегіне жиналған радикалды мүшелер еді. Партияның бұл радикалды қанаты парламенттік жұмыстың қабылдануын кешіктіру үшін парламенттік филибустерлерді ұйымдастырды, бұл Баттты ұялтып, британ үкіметтерін наразылыққа толтырды.

Парнеллдің өзгеруі

1877 жылғы 28 тамызда Парнелл Батттың орнына Ұлыбританияның Ұй билігі конфедерациясының басшысы болып сайланды. 1878 жылдың қаңтарында Батт Ирландиядағы Ұй билігі лигасының бақылауын сақтап қалды, ондағы мүшелердің көп бөлігі орта тапқа жатса, фениандық құрамы мен ұйымдастырылуы төмен болды. Бұл бөлініс Вестминстердегі парламенттік партияның тәртібіне әсер етті. 1879 жылы Батт қайтыс болғаннан кейін Уильям Шоу бір парламенттік сессияға төраға (жетекші) болып сайланды. 1880 жылы Парнелл партия төрағасы болып сайланды, ал 1880 жылғы жалпы сайлауда партия өкілдер саны артып, күшейді. 1882 жылы Парнелл бұл ұйымды бекем, біртұтас саяси қозғалысқа айналдырып, оны Ирландия парламенттік партиясы деп атады, мақсаты – Ирландияның Ұй билігін қамтамасыз ету. Парнеллдің өзі протестант болғанымен, партия көбірек радикалдық, орта тапқа жататын және католиктерден құралды. Ол басқа саяси қарсыластарды, әсіресе Ирландиялық Либералдық партияны және Ирландиялық Консервативтік партияны толық емес, бірақ көбінесе ығыстырып шығарды.

Партия төрағалары (жетекшілері), 18731882

Исаак Батт 1873–1879 ж. Уильям Шоу 1879–1880 ж. Чарльз Стюарт Парнелл 1880–1882 ж.