Кіріспе

Музыкалық "Салатты күндер" – Джулиан Слейдтің музыкасымен, ал кітабы мен ән сөздері Дороти Рейнольдс пен Джулиан Слейдтің авторлығындағы музыкалық туынды. Музыкалық алғаш рет 1954 жылы Ұлыбританияда Бристоль қаласында, содан кейін Вест-Эндте қойылды, онда ол 2283 рет сахналанды.

Өмірбаян

Джулиан Слейд пен Дороти Рейнольдс 1952 жылдан бері музыкалық спектакльдерді бірлесіп жазып келді, соның ішінде либретто, музыка мен ән мәтіндерін жазды. Рейнольдс актриса да болған. Олар "Салат күндері" мюзиклін "Бристоль ескі вик театрының тұрақты труппасы үшін жазғы мюзикл" ретінде жазды. Атауы Уильям Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" пьесасынан алынған: "Менің жас күндерім, мен әлі толыққанды піспеген, салқынқанды болмаған шағым", – деген сөздерден. Бұл тіркес көбінесе жастық шақтағы тәжірибесіздікке қатысты қолданылады. Мюзиклдің ұзаққа созылған танымалдылығының себебі – оның жеңіл, әдемілігі мен сырттай қарапайымдылығы, сол дәуірдегі көптеген "қатал" американдық мюзиклдерден өзгешелігі, сондай-ақ "Біз артқа қарамаймыз", "Мен күнде отырамын" және "Біз фортепиано іздеп жүрміз" сияқты жарқын әндері.

Қысқаша мазмұны

Джейн мен Тимоти Доуз мектеп бітіргеннен кейін бір паркте кездесіп, өмірлерін жоспарлайды. Олар құпия түрде үйленуге келіседі, бірақ Тимотидің ата-анасы оны әртүрлі беделді туыстарынан – министрден, Сыртқы істер министрлігінің қызметкерінен, генералдан, ғалымнан – өзіне лайықты жұмыс табуға көмектесуін сұрауға итермелейді. Дегенмен, Тимоти мен Джейн оған ұсынылған алғашқы жұмысты қабылдауы керек деп шешеді. Содан кейін, бір саяхатшы оларға бір айға оның жылжымалы пианиносын қарауға аптасына 7 фунт төлеуді ұсынады. Олар келіскеннен кейін, пианино ойнағанда, оны естіген әркімнің билеуге қарсы тұруға шамасы келмейтінін байқайды. Көңіл көтеру және демалыс министрі (Тимотидің министр туысы) бұл бұзылған музыканы тыйым салуға тырысқаннан кейін, пианино жоғалып кетеді, ал Тимоти ғалым туысы Зедті оны қайтарып алу үшін ғарыш кемесіне алып кетуге шақырады. Оны тапқаннан кейін, саяхатшы қайтадан пайда болып, мерзімінің біткенін және пианиноны басқа жұпқа беру керектігін айтады. Сонымен қатар, ол Тимотидің (ата-анасы "айтпайтын туысымыз" деп атаған) бұрын белгісіз туысы екенін ашады. Тимоти мен Джейн болашаққа үмітпен қарайды.

Өндірістер

Салат күндері 1954 жылғы маусымда Ұлыбританияда Бристольдегі Король театрында тұңғыш рет көрсетілді, ал 1954 жылғы 5 тамызда Лондондағы Водевиль театрына көшірілді. Ол 2283 қойылымды өткізіп, «Менің сүйкімді ледиім» (1956, АҚШ) және «Оливер!» (1960, Ұлыбритания) көрсетілімдерінен бұрын музыкалық театр тарихындағы ең ұзақ сақталған қойылымға айналды. 1955 жылғы Evening Standard сыйлықтарында «Салат күндері» ең қызықты қойылым деп танылды (дегенмен «Пижама ойыны» ең жақсы музыкалық қойылым атанды). Музыкалық қойылымды Денис Кэри продюсерлік етті, билерді Элизабет Уэст қойды, ал актерлік құрамында Дороти Рейнольдс түрлі рөлдерде, Джон Уорнер Тимоти рөлінде және Элеонора Дрю Джейн рөлінде ойнады. Слэйд екі фортепианоның бірінде орындады. The Guardian газетінің рецензенты былай деп жазды: «Бұл жерде айқын сатира жоқ, тек өткізіп жіберуге болатын әзіл бар, бірақ әсері шынайы көтеріңкі көңіл-күй мен бейсенбі күні ұнағандар оны «Микадодан» кейінгі ең көңілді ойын-сауық деп атауға дайын болды. Басқалары оны балалардың тойымен салыстырды, яғни олар бұл ойын-сауықты жасөспірімдерге арналған, «студенттік» және шектеулі деп тапты». Оны 1,25 миллионнан астам адам көрді және ол 1,8 миллион доллардан астам табыс әкелді. «Салат күндерінің» Канададағы тұңғыш көрсетілімі 1956 жылы Торонто университетінің Харт Хаус театрында Бари Морс режиссерлігімен және Алан Лунд хореографымен бірнеше ай бойы сахналанды. Канадалық актерлік құрамында Джек Крейли, Бетти Лейтон, Барбара Франклин, Джон Кларк, Роланд Булл, Норма Рено және Эрик Кристамс болды. Көрсетілім Корольдік Александра театрына, содан кейін Монреальдегі Ұлылық театрына көшірілді. Морс бұл қойылымның «сәтті» өткенін және «қайтадан жеңіске жеткенін» жазды. Морс театрды «Бродвей театры емес, қонақүй ішінде орналасқан өте ыңғайлы және орталықта орналасқан театр» деп сипаттады. Ол сондай-ақ «өкінішке орай, біздің премьерамызға бірнеше күн қалғанда газеттер ереуілі басталды» деп жазды. Көрсетілім туралы ешқандай рецензия жазылмады және Морсқа сәйкес, «біздің қаржылық ресурстарымыз таусылғандықтан» ол 1959 жылғы қаңтарда жабылды. «Салат күндері» 1996 жылғы сәуірде Лондонның Водевиль театрында Нед Шеррин режиссерлігімен және Саймон Коннолли, Никола Фуллджеймс және Ричард Сиссон қатысуымен қайта қойылды. The Guardian газетіне жарияланған рецензиясында Майкл Биллингтон былай деп жазды: «Уақыт көрсетілімді де, оған деген көзқарасымызды да өзгертті. 1954 жылы мүлдем әдемі деп көрінген нәрсе қазір лагерь стилінің іздерін алған». Көрсетілімге Bill Bankes Jones режиссерлік еткен Tête à Tête опера компаниясы жаңа қойылым жасады, ол алғаш рет 2009 жылғы қарашада Лондонның Риверсайд студиясында көрсетілді және 2010–11 жылдары екі айдан астам уақыт бойы қайта қойылды. Бұл қайта қойылым толығымен сатылып кетті және қойылым 2012–13 жылдары Рождество мен Жаңа жыл қарсаңында Риверсайд студиясында тағы да қайта қойылды.

Жазбалар

"Original Cast" жазбасы (1954) Oriole Records компаниясымен жазылған. Йорк герцогы театрының қайта қойылған нұсқасының "Original Cast" жазбасын That's Entertainment шығарды. 1994 жылы EMI компаниясы Жани Дие қатысқан 40 жылдық мерекеге арналған студиялық жазба жасады. Ал "Vaudeville Theatre" театрындағы 40 жылдық мерекелік қойылымның "Original Cast" жазбасын "First Night" компаниясы шығарды, ол төрт әннен тұрады. 1958 жылы ол Австралия теледидары үшін түсірілді. 2013 жылғы "Tête à Tête" қойылымының жазбасы веб-сайтта қолжетімді.

Мәдени әсері

Мюзикл Монти Пайтонның "Сэм Пеккинпаның салат күндері" атты скетчінде ерекше қанды түрде пародияланды. "Салат күндерінен" түскен £7,000 табыс – сол кезде үлкен сома болған – Бристольдің Ескі Виктория театр мектебіне Клифтон қаласындағы 1 және 2 Даунсайд көшесіндегі екі ірі викториандық вилланы сатып алу және оларды қайта жабдықтауға жұмсалды. 1995 жылы осы қайырымдылықтың студенттерге тигізген пайдасы ресми түрде мойындалды, соның нәтижесінде мектептің артқы ауласында салынған жаңа, би және қимыл-қозғалыс студиясы "Слейд/Рейнольдс студиясы" деп аталды.