Цаво Шығыс ұлттық паркі: Кениядағы ең ірі сауда орталықтарының бірі, құрғақ далалар, Галана өзені, Ятта платосы және Люгард сарқырамасы. Жануарлар әлеміне толы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениядағы ұлттық парк
National park in Kenya
Цаво Шығыс ұлттық паркі – Кенияда орналасқан ұлттық парк. Ол 1948 жылдың сәуір айында құрылған және бұрынғы Тару шөлі деп белгілі болған жартылай шөлейтті аймақты қамтиды. Цаво Батыс ұлттық паркімен бірге оның аумағы шамамен 22 000 шаршы километрді құрайды. Цаво өзені ұлттық парктің ішінде батыстан шығысқа қарай ағып өтеді, ол бұрынғы Жағалау провинциясының Таита-Тавета округінде орналасқан.
Tsavo East National Park is a national park in Kenya with an area of It was established in April 1948 and covers a semi arid area previously known as the Taru Desert. Together with the Tsavo West National Park, it forms an area of about 22,000 square kilometers. The Tsavo River flows west to east through the national park, which is located in the Taita Taveta County of the former Coast Province.
География
Саво-Ист ұлттық паркі негізінен жалпақ, Галана өзені ағып өтетін құрғақ жазықтармен. Басқа ерекшеліктеріне Ятта платосы және Лугард шарлауығы жатады. Саво-Шығыс ұлттық паркі ішінде Атхи және Саво өзендері қосылып, Атхи Галана Сабаки өзенін құрайды. Парктің көп бөлігі жартылай шөлейтті шалғынды алқаптар мен саванналардан тұрады. Әлемдегі ең ұзын лава ағыны – Ятта платосы, парктің батыс шекарасы бойымен Атхи Галана Сабаки өзенінің үстінен созылады. Оның ұзындығы Оль Доньо Сабук тауынан шыққан лавамен қалыптасқан. Муданда жартасы – қабатты тау жынысынан тұратын, төменгі жағында табиғи тоған құратын су жинағыш. Құрғақ маусымда су ішуге келетін жүздеген піл мен басқа да жабайы жануарларды бақылауға қолайлы орын. Лугард шарлауығы, Фредерик Лугардтың құрметіне аталған, Атхи Галана Сабаки өзеніндегі ақ сулы тасқындардың тізбегі. Аруба бөгеті 1952 жылы Вой өзеніне салынған. Бөгеттен пайда болған су қоймасы көптеген жануарлар мен су құстарын тартады. Саво Батыс ұлттық паркі көбірек таулы және ылғалды, батпақтар, Жипе көлі және Мзима бұлақтары бар. Бұл аймақ құстар мен ірі сүтқоректілерге өте танымал. Сондай-ақ, мұнда қара мүйізді бұғылардың қорығы орналасқан.
Tsavo East National Park is generally flat, with dry plains across which the Galana River flows. Other features include the Yatta Plateau and Lugard Falls. Inside Tsavo East National Park, the Athi and Tsavo rivers converge to form the Athi Galana Sabaki River. Most of the park consists of semi arid grasslands and savanna. The Yatta Plateau, the world's longest lava flow, runs along the western boundary of the park above the Athi Galana Sabaki River. Its length was formed by lava from Ol Donyo Sabuk Mountain. The Mudanda Rock is a inselberg of stratified rock that acts as a water catchment that supplies a natural dam below. It offers an excellent vantage point for the hundreds of elephants and other wildlife that come to drink during the dry season. Lugard Falls, named after Frederick Lugard, is a series of white water rapids on the Athi Galana Sabaki River. Aruba Dam was built in 1952 across the Voi River. The reservoir created by the dam attracts many animals and water birds. Tsavo West National Park is more mountainous and wetter, with swamps, Lake Jipe and the Mzima Springs. It is known for birdlife and for its large mammals. It is also home to a black rhino sanctuary.
Археология және тарих
Тсаво аймағында ерте тас дәуірі мен орта тас дәуіріне жататын археологиялық ескерткіштердің жер бетіндегі табылымдар арқылы тіркелгенімен, 6000 жылдан 1300 жылға дейінгі кезеңде дамыған кейінгі тас дәуірі экономикасының көптеген дәлелдері бар. Зерттеулер көрсеткендей, Галана өзенінің жанында кейінгі тас дәуіріне жататын археологиялық орындар көптеп кездеседі. Осы аймақтардың тұрғындары жабайы жануарларды аулап, балық аулап, үй жануарларын өсірген. Галана өзенінен алшақта судың жетіспеуіне байланысты, Цаво аймағындағы адамдар қоныстануы батысқа қарай жылдамдаған сайын өзен жағалауындағы жерлерге және жартас үңірлеріне шоғырланған. 700 жылға дейін (немесе одан да ертерек) суахили халқы Цаво тұрғындарымен піл сүйегі, мысық терісі және, мүмкін, құлдар үшін сауда жасаған. Цавоны суахилилердің тікелей "жаулап алуына" ешқандай дәлел жоқ. Сауда, көбінесе, суахили жағалауымен және одан туысқандық байланыстар арқылы тауар алмасу арқылы жүзеге асырылған. Суахили дәуірінің ерте кезеңіне жататын археологиялық орындардан сауда тауарларына жататын сиыр қабықтары мен моншақтар табылды. 19 ғасырдағы британдық және неміс саяхатшылары "ника" ("дала" немесе "ішкі аймақ") арқылы саяхаттарында қазір Орма және Вата деп аталатын халықтарды кездестірді және оларды өз мүдделеріне қарсы деп қарады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында британдықтар Кенияның ішкі аймақтарын жаулап алуға күш салды және 1898 жылы Цаво арқылы темір жол салды. Джон Генри Паттерсон басқарған құрылыс бригадасын екі адам жегіш қорқытты, олар ақырында оларды атып өлтірді, бірақ олар 135 үнді және жергілікті жұмысшыны өлтірді. Ақырында темір жол Виктория көліндегі Кисуму қаласына дейін салынды. Цаво 1948 жылға дейін Орма малшыларының және Вата аңшы-жинақшыларының отаны болып қала берді, содан кейін ұлттық паркі болып жарияланды. Осы кезде Орма халқы малдарымен бірге қуылды, ал Вата халқының түпкілікті тұрғындары Вой және Мтито Андейге, сондай-ақ жақын орналасқан Тайта тауларына мәжбүрлі түрде көшірілді. 1963 жылы Кения тәуелсіздік алғаннан кейін паркте аң аулауға тыйым салынды және Цаво басқаруы ақырында Кенияның жабайы табиғатты қорғау қызметіне берілді.
Although a few Early Stone Age and Middle Stone Age archaeological sites are recorded from ground surface finds in Tsavo, there is much evidence of thriving Late Stone Age economy from 6,000 to 1,300 years ago. Research has shown that Late Stone Age archaeological sites are found close to the Galana River in high numbers. The inhabitants of these sites hunted wild animals, fished, and kept domesticated animals. Because of the sparse availability of water away from the Galana River, human settlement in Tsavo focused on the riparian areas and in rock shelters as one moves west. Swahili people traded with the inhabitants of Tsavo for ivory, catskins, and probably slaves as early as 700 AD (and probably earlier). There is no evidence for direct Swahili "colonization" of Tsavo. Instead, trade was probably accomplished by moving goods to and from the Swahili Coast via extended kin networks. Trade goods such as cowry shells and beads have been recovered from archaeological sites dating to the early Swahili period. 19th century British and German explorers document people we now refer to as Orma and Watha during their travels through the "nyika" ("bush" or "hinterland") and generally viewed them as hostile toward their interests. Beginning in the late 19th/early 20th century, the British began a concerted effort to colonise the interior of Kenya and built a railway through Tsavo in 1898. Two Tsavo Man Eaters terrorised the construction crews led by John Henry Patterson who eventually shot the pair but not before they had killed one hundred and thirty five Indians and local workers. The railway was eventually completed through to Kisumu on Lake Victoria. Tsavo remained the homeland for Orma pastoralists and Watha hunter gatherers until 1948, when it was gazetted a national park. At that time, the Orma with their livestock were driven off and the aboriginal population of the Watha people was forcefully relocated to Voi and Mtito Andei as well as other locations within the nearby Taita Hills. Following Kenyan independence in 1963, hunting was banned in the park and management of Tsavo was turned over to the authority that eventually became the Kenya Wildlife Service.
Жабайы табиғат
Цаво-Ист ұлттық паркі әлемдегі биологиялық әртүрліліктің маңызды орталықтарының бірі саналады және көптеген жануарларға өзгеріссіз қоныс екендігімен көзге түседі.
Tsavo East National Park is considered one of the world's biodiversity strongholds, providing undeveloped homes to vast numbers of animals.
Құстар
Бұл аймақта 500-ден астам құс түрі тіркелген, оның ішінде страустар, қызылқарлыштар, бүркіттер, майлы құстар, тоқымашы құстар, балықшылдар, мүйізқұстар, хатшы құстар және тұзбас құстар.
Over 500 bird species have been recorded in the area, including ostriches, kestrels, buzzards, starlings, weaver birds, kingfishers, hornbills, secretary birds and herons.
Қауіптер
2001 және 2006 жылдар аралығында Амбосели-Цаво экожүйесінде 100-ден астам арыстан, піл және басқа да жабайы жануарлар өлтірілді. Көбінесе оларды жас жігіттер найзалап өлтірген. Бұл браконьерлер көбінесе қатаң жазаға тартылмайды. Ал қылмыскерлерді ұстаған аңшылар керісінше, қоғам тарапынан жазаланады.
Between 2001 and 2006, more than 100 lions, elephants and other wildlife have been killed in the Amboseli Tsavo ecosystem. Most of them have been speared by young men. The poachers usually do not face serious consequences. In contrast, the game scouts who arrested offenders have been punished by the community.