Кіріспе

Палестиналық рэпер (1979 жылы туған)

Мансап

Тамер өзінің алғашқы "Untouchable" синглын жазды, ол "The Untouchables" фильміне сілтеме жасады. 1998 жылы Тамер кіші інісі Сюэлл қатысқан "Stop Selling Drugs" атты алғашқы EP-ін шығарды.

DAM

2000 жылы олардың досы Махмуд Джерри Нафар ағайындыларына қосылып, DAM, алғашқы палестиналық хип-хоп тобын құрды. Үштік өздерін Da Arab MCs деп атады, бұл араб тілінде «тұрақты» немесе «мәңгілік» дегенді, ал иврит тілінде «қан» (דם) дегенді білдіреді. Democracy Now (2008) телеарнасына берген сұхбатында Тамер топтың атының «мәңгілік қанды» білдіретінін, яғни «біз мәңгілік осы жерде қаламыз» дегенді көрсететінін, бұл төзімділік және күрес саясатын білдіретінін айтты (араб тілінде – دام sumood). Топ мүшелері – 1970-1980 жылдары Израильдегі араб азаматтарын біріктіруге атсалысқандардың немерелері және балалары. Бұл буын палестиналықтарға жасалған қарапайымдыққа наразылық білдіріп, палестиналықтардың өз тағдырын өзі шешу құқығын қорғайды, сонымен қатар расизм мен теңсіздікке қарсы тұрады. DAM ағылшын, араб және иврит тілдерінде рэп орындау қабілетімен ерекшеленеді. Топ алдымен ағылшын тілінде, содан кейін иврит тілінде рэп орындады, себебі сөздер осылай жақсы ағып шықты. DAM олардың қоғамға тигізер әсерінің олардың хабарламасын араб, иврит және ағылшын тілдерінде жеткізу қабілетіне байланысты екенін түсінді, әр мәдениеттің сөздерін, жаргондарын, қатыгез сөздерін және жергілікті сілтемелерін пайдаланды. Осылайша DAM түрлі аудиторияға жете алады. 2000 жылдың 3 қыркүйегінде Тамердің досы Буба (Хусам Әбу Газазае) көлікпен келе жатқанда атылып өлтірілді. Бұл оқиға Тамерді досының арабтар тарапынан өлтірілгеніне қарамастан, саяси мазмұны бар алғашқы наразылық әнін жазуға итермеледі. Абд әл Маджид Абдалланың «Я Тейб әл Галб» әнінің кавер нұсқасы болған «Буба» әнінде Ибрахим Сакаллах қосымша вокал орындады. 2000 жылдың қазан айында Екінші интифада басталған кезде Тамер мен Махмуд өзінің алғашқы тікелей саяси әнін – «Пошеем Хапим ме Пешаа» (Кінәсіз қылмыскерлер) жазуға шешім қабылдады. Ән Тупақтың «Hail Mary» әнінің аспаптық бөлігіне жазылды және «Еврейлер наразылық білдіргенде полициялар таяқтарды қолданады / Арабтар наразылық білдіргенде полициялар олардың жанын алады» және «Егер бұл демократия болса, неге мен сіздің әнұраныңызда аталмаймын?» сияқты үгіттеушілік сөздері бар. Содан кейін «Мені соттамас бұрын, мені түсінбес бұрын, менің аяқ киімдеріммен жүріңіз, сонда аяғыңыз ауырады, себебі біз қылмыскерміз, кінәсіз қылмыскерлер» деген қорықпа ұсынылды. Бұл ән Израиль ақпарат құралдарында қызу пікірталас тудырып, DAM-ды Сублиминал сияқты басқа израильдік рэперлермен қақтығысқа түсірді. Фильм Тамер Нафар мен DAM-ның бір жағынан, оңшыл сионисттік рэпер Кобі Шимонидің (Сублиминал және Shadow) екінші жағынан баяндалады. Тель-Авивтің қараңғы көшесінде кездескен топтар Тамер мен Шимонидің соңғы сөздерінен кейін төбелес тудыруға жақын болды. Бұрын ынтымақтастық пен құрметке толы болған қарым-қатынас 2000 жылғы Кемп-Дэвид саммитінің сәтсіз аяқталуы мен Екінші интифаданың басталуынан кейін тез күйреп, әрқайсысы саяси идеологияны қабылдады. Тель-Авив пен Жениндегі көшедегі зорлық-зомбылыққа шыдамай, екі суретші де бұрынғы тығыз қарым-қатынастарын, хип-хопқа деген ортақ сүйіспеншілікке негізделген, ұлтшылдыққа ауыстырды.

2006: Дебютті альбомы

Әлемді аралап, араб чарттарында бірінші орынға ие болған синглдерді шығарғаннан кейін, DAM EMI Arabia компаниясымен келісімшарт жасасқаннан кейін ірі лейблмен альбом шығарған алғашқы палестиналық хип-хоп тобы болды. "Ihda" атты альбомы 2006 жылы жарық көрді. DAM сонымен қатар француздық 3D Family брондау агенттігімен келісімшарт жасады, олар бүкіл әлем бойынша музыкалық фестивальдарды аралап, альбомды насихаттады: Sundance кинофестивалі, Womad, Doha DIFF (Доха халықаралық кинофестивалі), Дубай кинофестивалі, Trinity International Hip Hop Festival USA, Vine Rock, Taybeh Beer Festival Palestine және Casa Festival Morocco. Олар сахнаны GZA (Wutang Clan), Mos Def, Talib Kweli, Dead Prez, Chuck D (Public Enemy), Pharaoh Monch, Rachid Taha, Ahmad al Khoury, Immortal Technique және тағы да басқалар сияқты халықаралық танымал әртістермен бөлісті. Альбомға 15 трек кірді, оның ішінде бірнеше хит-тректер бар. Көбінесе Израиль-Палестина қақтығысы туралы болғанымен, альбом әйелдердің құқықтарын талқылаған алғашқы араб рэп альбомы болды. Альбомның "Hurriyet Unta" ("қарындастарым үшін бостандық") әнінде алғашқы палестиналық әйел рэпер Сафа Хатут әйелдерге жасалған қанаумен қатар палестиналықтардың да қанауын сынап көрсетеді. Бұл ән Газада, Батыс жағалауда және Израильде тұратын жас палестиналықтардың хип-хопты ашып, оны басқыншылық пен кедейлік салдарынан туындаған жіктелуді жеңу құралы ретінде пайдаланған оқиғаларын біріктіреді. Санденс кинофестивалінде көрсетілгеннен кейін фильм көп назар аудартып, көптеген жүлделер жеңіп алды, сондай-ақ Public Enemy тобының Chuck D және Afrika Bambaataa сияқты халықаралық өнерпаздар да қатысты.

2012: Екінші альбом: Dabke on the Moon

2012 жылы DAM толыққанды екінші альбомын, "Dabke on the Moon" шығарды. Басты продюсер – Тамер мен Сухелдің туысы, Даниялық палестиналық продюсер Набиль Нафар, ол Лод қаласына келіп, олармен алты трек үстінде жұмыс істеді. "A letter from the cell" әнінде DAM классикалық уд сазгерлері Trio Joubran және ливандық перкуссияшы Башар Халифемен (легендарлық композитор және удші Марсель Халифтің ұлы) бірлесіп жұмыс жасады. Соның нәтижесінде классикалық араб музыкасы мен аспаптарының күшті ықпалымен туған, мұңды, дәстүрден өзгеше хип-хоп әні пайда болды.

2013: No4 бөлме

2013 жылы Тамер Нафар "4-бөлме" фотосуреттік кампаниясын түсірді, ол балалар тұтқындалғанда және қамауда ұсталғандағы жағдайды көрсетеді және бұл кампания есептегі балалардың куәліктеріне негіделген. "4-бөлме" – Иерусалимдегі басты Израиль полициясы кеңсесі – Ресей кешеніндегі тергеу бөлмесі, онда Иерусалимнің палестиналық тұрғындары, оның ішінде балалар тексеріледі. Шығыс Иерусалимде балаларды тұтқындауға қарсы наразылық білдіру мақсатында жасалған кампания.

2014: "#Who_U_R"

2014 жылы Тамер Нафар мен DAM "#Who U R" атты музыкалық видеосын жариялады. Видеоның режиссері – Оскарға ұсынылған палестиналық кинорежиссер Скандар Копти. "#Who U R" әні 2014 жылы Техас штатында 16 жасар Жада атты қызға жасалған зорлық-зомбылықты бейнелеген видеоға жауап ретінде жазылған. Осы видео әлеуметтік желілерде таралып, қызыл сөздерге ұшырады. Тамер видео туралы: «Әйелдердің күресі тек Таяу Шығысқа ғана тән емес. Бұл – халықаралық күрес» деді. Ол концепцияның «жеке жетістіктерімнің әлеуметтік жағын алып, әлеуметтік мәселелерді халықаралық деңгейге көтеру» болғанын айтты. Ән Таяу Шығыс бойынша Twitter-де үлкен кампанияға жол ашты. #Who You R хэштегі ер адамдарды үй шаруасын жасап жатқандағы суреттерін жіберуге шақырды, бұл гендерлік нормаларды бұзу және әйелдерді қолдау мақсатында жасалды. Нафардың жастық шағы мен рэпер ретіндегі алғашқы жылдары жартылай автобиографиялық фильмнің негізін құрады. Фильм Берлин халықаралық кинофестивалінде «Көрермендердің таңдауы» жүлдесін, Трибека кинофестивалінде «Үздік халықаралық фильм» сыйлығын, сондай-ақ Словакия өнер кинофестивалінде «Үздік фильм» және «Үздік ер актер» (Тамер) номинацияларында 2 жүлде жеңіп алды. Актер және сценарист ретінде Тамердің туындылары Израиль/Палестина және Еуропада көптеген сахналық қойылымдарда ойналды. Ол тәжірибелі палестиналық режиссерлер Норман Исса мен Низар Зоабимен бірге Антон Чеховтың пьесаларында өнер көрсетті.

Даулы мәлімдемелер

Нафар Солтүстік Каролина университеті мен Дьюк университетінің «Газадағы қақтығыс: адамдар, саясат және мүмкіндіктер» атты бірлескен конференциясында өнер көрсетті. Нафар өнер көрсету кезінде: «Бұл R&B сияқты естілуі мүмкін, бірақ ән айтқанда Рианнаны есіңізге алмаңыз, Бейонсені де есіңізге алмаңыз. Мел Гибсонды ойлаңыз. Осы деңгейде антисемиттік болыңыз. Біз бірге тырысайық, себебі маған сіздердің көмектеріңіз керек. Мен жалғыз антисемит бола алмаймын», – деді. Гибсон – актер және кинорежиссер, ол «әлемдегі барлық соғыстардың кінәсі еврейлерде» деген мәлімдеме жасаған. UNC уақытша канцлері Кевин Гускевич Нафардың «көңілді қалдырған» сөздерін айыптады, ал көрермендердің бір бөлігі Нафардың бұл сөзін палестиналықтардың азаттық күресі антисемиттік болуы керек деген идеяны сатиралық түрде моқтап көрсету үшін айтқан әзіл деп түсіндірді.