Кіріспе

Сиқырға екі қарама-қарсы тәсіл арасындағы дихотомия – Батыс эзотерикасындағы ұғым. Батыс эзотерикасында сол және оң қол жолы – сиқырға қатысты екі қарама-қарсы тәсіл. Бұл терминология оккультизм және ритуалдық сиқырмен айналысатын түрлі топтар қолданды. Кейбір анықтамаларда сол қол жолы зұлым қара сиқырмен, ал оң қол жолы – игі ниетті ақ сиқырмен теңестіріледі. Дегенмен, басқа оккультистер бұл анықтаманы сынға алып, сол-оң дихотомиясы тек әртүрлі жұмыс түрлерін көрсететінін, және жақсы немесе жаман сиқырлы амалдарды міндетті түрде білдірмейтінін айтады. Тағы бір топ практиктердің пікірінше, екеуінің арасындағы ең басты айырмашылық – оң қол жолын ұстанатындардың Құдайға жақын болу және Оған қызмет ету ниеті, ал сол қол жолын ұстанатындар өзін құдай санап, ешкімге бас иіп, мойынсұнбайды. Жақындағы анықтамалар үндік тантрадағы терминдердің қолданылуына негізделген: оң қол жолы (RHP, немесе dakṣiṇācāra) – белгілі бір этикалық кодекс пен әлеуметтік нормаларды қабылдайтын сиқыршылар тобын анықтаса, сол қол жолы (LHP, немесе vamamarga) – керісінше, табуларды бұзу мен қалыпты моральдан бас тартуды жақтайды. Мысалы, Питер Дж. Кэрролл сияқты кейбір заманауи оккультистер екі жолды да сиқыршы қолдана алатынын, себебі олардың мақсаты бір екенін атап көрсетеді. Сол қол жолын ұстанатындардың іздеген құдайлық өзін Білім ағашындағы Таумиел халифасы бейнелейді.

Тантра және Блаватский ханым

Вамачара – санскрит тілінен аударғанда "сол қолмен жетістікке қол жеткізу" деген мағынаны білдіреді. Дакшиначара осы сөздің қарамағы. "Сол қол жолы" және "оң қол жолы" терминдерін Батыста қолдану 19 ғасырдағы оккультист, Теософиялық қоғамды құрған Мадам Блаватскаямен байланысты. Ол Оңтүстік Азияның бір бөлігін аралап, Үндістан мен Тибетте көптеген мистиктер мен сиқыршылармен кездескенін айтқан. Ол вамачара терминін "сол қол жолы" деп аударды, бұл индуистік қоғамның тыйымдары мен табуларын бұзуға баса назар аударатын, ритуалдық жыныстық қатынас, алкоголь ішу, ет жеу және зираттарда жиналу сияқты амалдарды қамтитын тантрлық практика. Вамачара сөзі санскрит тілінде сөзбе-сөз "сол қол жолы" дегенді білдіреді, және Блаватская осыдан бастап бұл терминді қолдана бастады. Еуропаға оралған Блаватская бұл терминді жиі пайдаланды. Көптеген еуропалық елдерде сол жақпен зұлымдық байланысты болғандықтан, оны зұлымдықпен байланыстыру оған оңай болды, себебі бұл байланыс Классикалық Латын дәуірінен бері сақталған. Тарихшы Дейв Эванс атап өткендей, гомосексуалистерді "сол қолдылар" деп атаған, ал протестант елдерінде рим-католиктерді "сол аяқтылар" деп атаған.

Батыс эзотерикалық дәстүріне қабылдау

Нью-Йоркте Блаватская ханым 1875 жылы бірнеше адаммен Теософиялық қоғамды құрды. Ол бірнеше кітап жазуға кірісті, соның ішінде «Изис Ашылған» (1877) кітабында сол қол жолы және оң қол жолы терминдерін енгізді, өзінің RHP-ді ұстанатынын және LHP-нің ізбасарларының қоғамға қауіп төндіретін қара сиқыршылар екенін қатаң түрде мәлімдеді. Тарихшы Дейв Эванстың айтуынша, оккульттіқ қауым оның жаңадан енгізілген екілігін батыс эзотерикалық дәстүрінде «бұрын белгілі болмаған» деп білді. Мысалы, сиқырлы топтың негізін қалаушы Дион Фортуна да RHP жағына шығып, LHP-нің ізбасарлары гомосексуалдар екенін және үнді қызметшілерінің еуропалық әмірлеріне қарсы Кали құдайына арналған зұлым сиқырлы рәсімдерді қолдануы мүмкін екенін мәлімдеді. А. Кроули бұл терминді кейбір оккульттік орталарда өзгертіп, кеңінен танымал етті, «сол қол жолының бауыры» немесе «қара бауыр» деп атады, себебі ол Кроулидің рәсімдік сиқырында Магистер Темпли дәрежесіне жете алмады. Кроули сол жақ жолға Адептус Экземптустың Абисс арқылы өтуді таңдаған сәтін сипаттағанда да сілтеме жасады, ол Хоронзонның және Даат немесе Білім болып табылатын он бірінші Сефираның орналасқан жері. Бұл мысалда, адапти өзінің қасиетті Қорғаушы періштесінің басшылығына дейін барлық нәрсені бағындырып, Абисске секіруі керек. Егер жинақталған кармасы жеткілікті болса және өзін-өзі жоюда толыққанды болса, ол Кроули жүйесінде Жұлдыз ретінде пайда болатын «Абистің баласы» болады. Керісінше, егер ол эгоның қалдықтарын сақтап қалса немесе шекарадан өтуден қорқса, онда ол энцист болады. Өзін-өзі жоюға дайын болған жан дүниесінің қабаттары оны қоршап алады. Содан кейін ол «сол қол жолының бауыры» деп аталады, ерікті түрде ыдырауды таңдамағандықтан, еркіне қарсы бұзылып, ыдырайды. Кроули мұның бәрін «Мария, Бабалонға қарсы құрметсіздік» және христиан дін қызметкерлерінің бойдақ болуымен байланыстырды. Фортуна LHP-нің ізбасары деп санайтын Артур Эдвард Уэйт болды, ол бұл терминдерді танымады, олардың жаңадан енгізілгенін мойындады және кез келген жағдайда LHP және RHP терминдерін қара және ақ сиқырдан ерекшеленетініне сенді. Алайда, Уэйттің екеуін ажыратуға тырысқанына қарамастан, LHP-ді қара сиқырмен теңеу Деннис Уитлидің көркем шығармаларында кеңінен тарады; Уитли екеуін сатанизммен және коммунизмнің саяси идеологиясымен біріктірді, оны дәстүрлі британдық қоғамға қауіп ретінде қарады.

Кейінгі 20 және 21 ғасырлар

ХХ ғасырдың соңғы жартысында өзін ЛХП деп жариялаған, бірақ қара магиямен айналысатындарын мойындамайтын түрлі топтар пайда болды. 1975 жылы Алистер Кроулидің шәкірті Кеннет Грант "Көлеңке культтары" еңбегінде өзінің және Тифониялық ордені тобының ЛХП-ны қолданғанын түсіндірді. Гранттың қолданысы шығыс Тантрасының тамырынан бастау алады; Грант табуларды бұзу туралы айтады, бірақ оны РХП-мен бірге қолдану арқылы ғана тепе-теңдікке жетуге болатынын мәлімдейді.