Юдит Малина: Өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Германияда туған американдық актриса (1926–2015)

Джудит Малина (4 маусым 1926 – 10 сәуір 2015) – Германияда туған американдық актриса, режиссер және жазушы. Әйелі Джулиан Бекпен бірге Малина 1950-1960 жылдары Нью-Йорк және Париж қалаларында кең танылған радикалды саяси театр ұжымы The Living Theatre-ді құрды. "Тірі театр" және оның негізін қалаушылары 1983 жылы түсірілген "Жал арқылы сигналдар" атты деректі фильмнің мазмұны болды.

Ерте өмір және білім

Малина Германияның Киль қаласында поляк еврей ата-анасының қызы болып дүниеге келді: анасы Розель (туған есімі Замора) бұрынғы актриса, ал әкесі Макс Малина консервативті бағыттағы раввин болды. 1929 жылы, 3 жасында ол ата-анасымен бірге Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Малинаның ата-анасы оған терең ықпал етті, оның нәтижесінде ол саяси театрға қызығушылық танытты, себебі оның әкесі 1920-ші жылдардың соңында Германиядағы антисемитизмнің күшеюіне байланысты отбасымен бірге елден кетіп қалды, бұрын нацистік режимнің қаупін ескертуге тырысқан болатын. Гастрольдік сапарларда болмаған кезде Малина 2013 жылы Нью-Джерси штатының Энглевуд қаласындағы Лилиан Бут актерлер үйіне көшкенге дейін Нью-Йорк қаласында тұрды. 1943 жылдан 1945 жылға дейін Малина Валеска Герт үшін "Көшпенділер бары" (Beggar Bar) мекемесінде жұмыс істеді. Ол онда Герттің көптеген қойылымдарын көрді, олар оның кейінгі көркемдік көзқарасына әсер етті. Әртіс болуға ерте жасынан қызығушылық танытқан ол 1945 жылы Эрвин Пискатордың басшылығымен театрды оқу үшін Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебіне түсті. Малинаға Пискатордың театр философиясы зор әсер етті. Пискатор театрды саяси коммуникацияның немесе агитпроптың бір түрі ретінде қарастырды ("Театр тек қана қоғамның мүддесіне жатқанда ғана маған қызықты."); алайда Малина, Пискатордан өзгеше, зорлық-зомбылықсыздық пен анархизмге берілді.

Мансап

1947 жылы Малина және оның күйеуі Джулиан Бек «The Living Theatre» эксперименталды театр ұжымын ашты, ол американдық және еуропалық авторлардың дәстүрлі емес туындыларын қоюға бағытталған болатын. 1963 жылға қарай Нью-Йорктегі «The Living Theatre» ұжымының барлық үш орны билік органдарымен, ал бір жағдайда IRS-пен салық дауынан кейін жабылды. Ұйым мұны «мәдени ортаның оны қабылдауға дайын болмауына байланысты ерекше, тәжірибелік кәсіпорынды жүргізудегі қиындықтармен» түсіндірді, бірақ 1968 жылы ұжым АҚШ-қа қайта оралды. Малина 1975 жылдан бастап фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнай бастады, алғаш рет «Dog Day Afternoon» фильмінде Аль Пачиноның анасы болды. Рөлге оны Пачиноның идеясымен шақырған, деді режиссер Сидни Люмет. Люмет онымен байланысу қиын болғанын еске алды, себебі ол Вермонтқа көшіп кеткен екен. «Мен не күтуге болатынын білмедім», - деді Люмет. «Тіпті оның «коммерциялық» фильмге түскім келе ме екенін де білмедім. Бірақ ол актриса. Керемет кәсіби. Оның ақшасы да болмады, Вермонттан жол ақысын төледік, бірақ ол келді де рөлді мінсіз ойнады». Ол сондай-ақ Пачиноның «Looking for Richard» фильмінде де түскен. Малинаның кинодағы басқа рөлдеріне «Оянғандар» (1990) фильміндегі Роза және «Аддамс отбасы» (1991) фильміндегі әже кіреді. Ол «Household Saints» (1993) және «Nothing Really Happens» (2003) төмен бюджетті фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. 2006 жылы «The Sopranos» телесериалының бір эпизодында Паули «Walnuts» Гуальтьеридің құпия анасы – монах ретінде пайда болды. Малина Роза фон Праунхаймның «New York Memories» (2010) деректі фильмінде және Азад Джафарянның «Love and Politics» (2012) деректі фильмінде қатысты. Фон Праунхаймнің фильмі 2010 жылы Берлин халықаралық кинофестивалінде, ал Джафарянның фильмі 2012 жылы Трибека кинофестивалінде көрсетілді. Малина жақсы қабылданған «Enemies, A Love Story» (1989) фильмінде де маңызды эпизодтық рөлді ойнады. Театр зерттеушісі Ричард Шехнер Малинаның көркемдік қасиеттерін былай сипаттады: «Джудит Малинаның ерекшелігі – ол шаршамайтын, тоқтамайтын, идеялармен қайысып тұратын адам. Малина ұзақ өмір сүріп, көп жұмыс істейді, оптимист, және XXI ғасырдың екінші онжылдығында бір мезгілде қыз бен қарт әйел сияқты көрінеді. Ол тірі қалады және қуатқа толы. Олар 2008 жылы Резниковтың күтпеген өліміне дейін «The Living Theatre» ұжымының Таяу Шығыста, Еуропада және АҚШ-тағы қызметін бірлесіп басқарды.

In 1947, Malina and her husband Julian Beck opened The Living Theatre, an experimental theatre company that focused on producing unconventional works by both American and European authors. By 1963, all three of the Living Theatre venues in New York had been shut down by authorities, in one instance by the IRS due to a tax dispute. The organization attributes this to "the difficulty of operating a unique, experimental enterprise within a cultural establishment ill equipped to accept it", though the group returned to The United States in 1968. Malina appeared occasionally in films, beginning in 1975, when she played Al Pacino's mother in Dog Day Afternoon. Using her for the role was Pacino's idea, said its director Sidney Lumet. Lumet recalled that contacting her was difficult because she had moved to Vermont. "I had no idea of what to expect," said Lumet. "I didn't even know whether she'd want to do a 'commercial' film. Well, let me tell you, she is an actress. Totally professional. She also had no money, and we had to pay her fare from Vermont, but she walked in and was perfect." She also appeared in Pacino's Looking for Richard. Malina's other roles in cinema include Rose in Awakenings (1990) and Granny in The Addams Family (1991). She had major roles in Household Saints (1993) and the low budget film Nothing Really Happens (2003). She appeared in an episode of the TV series The Sopranos in 2006 as a nun, the secret mother of Paulie "Walnuts" Gualtieri. Malina took part in Rosa von Praunheim's documentary New York Memories (2010) and in the documentary Love and Politics (2012) by Azad Jafarian. Von Praunheim's film premiered at the Berlin International Film Festival in 2010 and Azad's film premiered in 2012 at the Tribeca Film Festival. Malina also has a significant supporting role in the well received film Enemies, A Love Story (1989). Some of Malina's artistic qualities were described by theater scholar Richard Schechner:
blockquote|The thing about Judith Malina is that she is indefatigable, unstoppable, erupting with ideas. Malina is long living, long working, optimistic, and by the second decade of the 21st century girlish and old womanish at the same time. She survives and she bubbles, both. They co directed the Living Theatre's activity in the Middle East, Europe and the United States, until Reznikov's unexpected death in 2008.

Марапаттар мен құрметтер

1996 жылы Малина Уиттер колледжінен гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті атағын алды. 2007 жылы Леман колледжінен бейнелеу өнері докторының құрметті атағын алды. 2008 жылы Бразилия үкіметінен Ordem do Mérito Cultural орденімен марапатталды.

Марапаттар

2003 жылы Америка театр слава залына енгізілді. 2008 жылы Нью-Йорк инновациялық театр сыйлығының жылдық көркем жетістік сыйлығы. Бұл құрметті Малинаға оның әріптестері мен Off Off Broadway қауымдастығының өкілдері атынан Олимпия Дукакис «оның шексіз ізденісшіл рухы мен өнеріне және Off Off Broadway қауымдастығына деген талмай берілгендігі үшін» тапсырды. 2009 жылы Нью-Йорк қалалық университетінің докторлық театр студенттер қауымдастығынан Эдвин Бут сыйлығы. Басқа сыйлықтар: Лола д'Аннунцио сыйлығы (1959); Page One Award (1960); Obie Award (1960, 1964, 1969, 1975, 1987, 1989 және 2007); Брандейс университетінің шығармашылық өнерге арналған марапаты (1961); Grand Prix du Théâtre des Nations (1961); Париж сыншылар үйірмесінің медалі (1961); Париж университетінің сыйлығы (1961); Жаңа Англия театр конференциясы сыйлығы (1962); Олимпио сыйлығы (1967); және Гуггенхайм стипендиясы (1985).