Қытай диссиденттерінің тізімі

Кіріспе

Бұл тізімде қытайлық диссиденттер деп танылған белсенділер бар. Бұл термин негізінен Қытай үкіметін немесе оның саясатын сынағандықтары үшін белгілі зиялылар мен басқа да танымал тұлғаларға қолданылады.

Ұсталғандар мен түрмеге қамалғандар

Көптеген қытай саяси белсенділері демократияны қорғау немесе құқықтарды қорғау қызметтері үшін тұтқындалған, түрмеге қамалған немесе елден қуылған. Олардың арасында мынадай белгілі белсенділер бар:

Many Chinese political activists have been detained or jailed or exiled for their pro democracy or rights defending activities. They include the following notable activists. NameOccupationDetainedAllegationsSentenceNotesAi Weiweiartist and activist2011alleged economic crimesFine of 2.4 million for tax evasion Detained for 80 days from 3 April to 22 June 2011Bao Tonggovernment official1989revealing state secrets and counter revolutionary propagandizing7 yearsSentenced in 1992. Prison from 1989–1996. As of 2009, under surveillance. Bao Zunxinhistorian1989counterrevolutionary propaganda and incitement5 yearsSentenced in 1991. Released in 1992. Later died in 2007. Cai Lujunbusinessman, writer2003incitement to subversion3 yearsReleased in 2006, sought political asylum in Taiwan in 2007. Cao Shunlilawyer, human rights activist2013illegal assembly, picking quarrels and provoking troubleDied in detention in 2014. Chen Pokongauthor, commentator, democracy activist19891993"carrying out counter revolutionary propaganda and incitement", illegally crossing state borders3 years, 2 yearsSentenced in 1989 and 1993. Cheng Jianpingonline activist2010disturbing social order1 yearReeducation through labor for a sarcastic post on Twitter. Gao Zhishenglawyer2006disturbing public order5 yrs suspendedIllegally detained and tortured in 2007; forcibly removed from family home in Shaanxi in 2009. 'Disappeared' by government in 2009, reappeared in 2010. The Chinese foreign minister claimed a prison sentence was for 'subversion'. Guo Quanprofessor2008subversion of state power10 yearsSentenced in 2009. Awaiting appeal. Hao Jinsonglaw professional, activist2019picking quarrels and provoking trouble, fraud9 years and a fine of 350,000 yuanSentenced in 2023. He Depuwriter2002"incited subversion" on the Internet8 yearsSentenced in 2003. Released in 2011. Hu Jiaactivist2007inciting subversion of state power3.5 yearsArrested, imprisoned, and sentenced in 2008. Released in 2011. Huang Qi webmaster, anti human trafficking activist2000inciting subversion5 yearsSentenced in 2003. Accused of violating articles 103, 105, 55 and 56. Released in 2005.2008illegal possession of state secrets3 yearsSentenced in 2009. Arrested after essay regarding the Sichuan earthquake. Released in 2011. Ilham Tohtieconomist2014inciting subversionlifeDetained in January 2014 after criticizing Beijing's response to 2013 Tiananmen Square attack. Jiang Lijunwriter2002inciting subversion of the state power4 yearsSentenced in 2003. Arrested for "Internet writing and publishing dissident articles". Also sentenced to 'deprivation of political rights' for 1 year. Jiang Rongwriter1989Released 1991. Jiang Yanyongdoctor2004Detained and released in 2004. Broke story on SARS epidemic. Wrote critical letter regarding Tiananmen. Jiang Yefeipolitical cartoonist2015incitement to subversionEscaped from China to Thailand in 2004, he was granted political asylum by the Canadian Government, but was arrested by Thailand Immigration authorities on illegal entry. In November 2015 he was deported from Thailand at the request of the Chinese authorities and now awaiting trial in custody. Lei Chencivil servant, journalist1960incitement to subversion10 years Member of the Control Yuan and expelled from the Kuomintang in 1954. Released in 1970 by the Kuomintang government and died on 7 March 1979. Posthumously exonerated by the Transitional Justice Commission in 2019. Li Haistudent19949 yearsSentenced in 1995. Released in 2004. Li Zhicivil servant2003inciting subversion8 yearsSentenced in 2003. Yahoo! helped the government against him. Expected release in 2011. Liao Yiwuwriter, musician1990poem "Massacre" about Tiananmen Square4 years, permanent blacklist from travelUnder a 2011 'travel ban' for 'national security' reasons. Liu Distudent2002Released in 2003Liu Xiaoboprofessor of literature2008inciting subversion of state power11 yearsSentenced in 2009. Died on 13 July 2017. Recipient of the 2010 Nobel Peace Prize. Qin Yongminhuman rights activist19982018inciting subversion of state power12 years13 yearsSentenced 1998 and July 2018. Co founder of the Democracy Party of China. Qiu Zhanxuanstudent activist2019unknown, likely because he was the leader of the Marxist student association at Peking Universityunknown Qiu was abducted on 29 April 2019 by State security agents on the outskirts of Beijing. He was the leader of the Marxist student association at the elite Peking University, a communist of conscience who defied the Chinese Communist Party. He remains missing. Ren Zhiqiangtycoon, blogger2020purported corruption18 yearsSentenced in 2020. Ruan Xiaohuanblogger, InfoSec specialist2021inciting subversion of state power7 yearsSentenced in 2023. Shi Taojournalist, writer, poet2004illegally supplying state secrets to overseas organizations10 yearsSentenced in 2005. Yahoo! helped the government against him. Released 2013. Tan Zuorenwriter20083 yearsSentenced in 2009.2010subversion of state power5 yearsSentenced in 2010. Tang Baiqiaoactivist1989spreading counterrevolutionary propaganda; inciting counterrevolutionary activities; defection to the enemy; treason. 3 yearsReleased under international pressure in 1991. Fled to Hong Kong, then United States in 1992. Wang Bingzhangdoctor2002spying, terrorismlifeSentenced in 2003. Wang Danprofessor of history1989Tiananmen activities4 yearsSentenced in 1991. Released on parole in 1993.199511 yearsSentenced in 1996. Released on medical parole to United States in 1998 and currently in Taiwan. Wang Quanzhanglawyer2015subversion of state power4½ yearsPut on trial in December 2018, sentenced in January 2019. Wang Xiaoningengineer2002incitement to subvert state power10 yearsSentenced in 2003. Yahoo! helped the government against him. Expected release in 2012Wang Youcai19891998subversion11 yearsReleased and exiled in 2004. Currently in the United States. Wei Jingshengelectrician1979passing military secrets15 yearsReleased and jailed again in 1993 and released for "medical reasons" and deported to the United States in 1997. Wu Ganblogger2015subversion of state power8 yearsXu Zhiyonglawyer, lecturer2014gathering crowds to disrupt public order4 yearsFor his role of founding New Citizens' Movement and in protests. Xu Zhangrunconstitutional lawyer and lecturer2020using prostitutesone weekYang Jianliactivist, scholar2002alleged espionage & illegal entry5 yearsThe Chinese government placed Yang on a 1994 blacklist of 49 pro democracy activists barred from returning to China. Yang used another person's passport to enter China in 2002. Yu Wenshenglawyer 2020 inciting subversion of state power4 years According to Yu's wife Xu Yan, he was also deprived of his citizens' rights for three years. Yuan Hongbingjurist, writer1994Detained and forced to leave China in 1994. Travelled to and sought political asylum in Australia in 2004. Yue Xinstudent activist2018unknown, likely in response to protests organized by Yueunknown Yue went missing in October 2018, after she and fifty other students were detained by Chinese authorities after participating in Jasic Incident. She remains missing. Zeng Jinyanblogger2006suspected of harming state securityUnder house arrest with husband Hu Jia from August 2006 – March 2007 and under house arrest again from May 2007; released laterZhao Changqingteacher of history1989Tiananmen activitiesReleased after about 1/2 year.1998workers rights activity3 years2002attempted subversion of state power5 yearsSentenced in 2003. Zhao Lianhaifood safety worker, activist2009inciting social disorder2.5 yearsSentenced in 2010.

Аты-жөні Мамандығы Тұтқындалған Айыптамалары Жазасы Ескертулер
Ай Вэйвэй суретші және белсенді 2011 ж. салық төлемегендігі үшін 2,4 миллиондық айыппұл. 2011 жылдың 3 сәуірінен 22 маусымына дейін 80 күн тұтқындалды.
Бао Тун үкімет шенеунігі 1989 ж. мемлекеттік құпияларды ашу және контрреволюциялық насихаттау 7 жыл 1992 ж. сотталды. 1989–1996 ж. түрмеде отырды. 2009 жылға дейін бақылауда болды.
Бао Цзуньсинь тарихшы 1989 ж. контрреволюциялық насихаттау және қоздыру 5 жыл 1991 ж. сотталды. 1992 ж. босатылды. Кейін 2007 ж. қайтыс болды.
Цай Луцзюнь бизнесмен, жазушы 2003 ж. төңкеріске шақыру 3 жыл 2006 ж. босатылды, 2007 ж. Тайваньнан саяси баспана сұрады.
Цао Шуньли адвокат, құқық қорғаушы 2013 ж. заңсыз жиналу, жанжал тудыру және тәртіпсіздікке шақыру 2014 ж. қамауда қайтыс болды.
Чэнь Покун автор, комментатор, демократия белсендісі 1989-1993 ж. "контрреволюциялық насихаттау және қоздыру", мемлекеттік шекараны заңсыз кесу 3 жыл, 2 жыл 1989 және 1993 ж. сотталды.
Чэн Цзяньпин онлайн белсенді 2010 ж. қоғамдық тәртіпті бұзу 1 жыл Твиттердегі сарказмды жазбасы үшін еңбекпен түзеу.
Гао Жишэн адвокат 2006 ж. қоғамдық тәртіпті бұзу 5 жыл шартты жаза 2007 ж. заңсыз тұтқындалып, азапталды; 2009 ж. Шэньсидегі отбасылық үйінен күштеп шығарылды. 2009 ж. үкімет тарапынан "жоғалып кетті", 2010 ж. қайта пайда болды. Қытай сыртқы істер министрі түрме жазасының "төңкеріске шақыру" үшін болғанын мәлімдеді.
Го Куань профессор 2008 ж. мемлекеттік билікті құлату 10 жыл 2009 ж. сотталды. Апелляциялық шағым күтуде.
Хао Цзиньсун заңгер, белсенді 2019 ж. жанжал тудыру және алаяқтық 9 жыл және 350 000 юань айыппұл 2023 ж. сотталды.
Хэ Дэпу жазушы 2002 ж. "Интернетте төңкеріске шақыру" 8 жыл 2003 ж. сотталды. 2011 ж. босатылды.
Ху Цзя белсенді 2007 ж. мемлекеттік билікті құлатуға үгіттеу 3,5 жыл 2008 ж. қабылданды, түрмеге қамалды және сотталды. 2011 ж. босатылды.
Хуан Ци веб-мастер, адам саудасына қарсы белсенді 2000 ж. 5 жыл сотталды. 103, 105, 55 және 56-баптарды бұзғаны үшін айыпталды. 2005 ж. босатылды. 2008 ж. мемлекеттік құпияларды заңсыз ұстағаны үшін 3 жыл сотталды. Сычуань жер сілкінісіне қатысты эсседен кейін тұтқындалды. 2011 ж. босатылды.
Илхам Тохти экономист 2014 ж. өмір бойына сотталды. 2013 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы шабуылға Пекиннің жауабын сынағаннан кейін 2014 жылдың қаңтар айында ұсталды.
Цзян Лицзюнь жазушы 2002 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 4 жыл 2003 ж. сотталды. "Интернетте диссиденттік мақалалар жазғаны және жариялағаны үшін" тұтқындалды. Сонымен қатар 1 жылға "саяси құқығынан айырылды".
Цзян Жун жазушы 1989 ж. 1991 ж. босатылды.
Цзян Яньюн дәрігер 2004 ж. ұсталды және 2004 ж. босатылды. SARS эпидемиясы туралы жаңалық жариялады. Тяньаньмэнь мәселесі бойынша сын хат жазды.
Цзян Ефэй саяси карикатурист 2015 ж. төңкеріске шақыру 2004 ж. Қытайдан Тайландқа қашып кетіп, Канада үкіметінен саяси баспана алды, бірақ Тайландтың иммиграциялық органдары оны заңсыз кіргені үшін тұтқындады. 2015 жылдың қарашасында Қытай билігінің өтініші бойынша Таиландтан депортацияланды және қазір сотталуды күтіп отыр.
Лэй Чэнь мемлекеттік қызметкер, журналист 1960 ж. төңкеріске шақыру 10 жыл Бақылау юаньның мүшесі, 1954 ж. Гоминьданнан шығарылды. 1970 ж. Гоминьдан үкіметі босатқан, 1979 ж. 7 наурызда қайтыс болды. Өлгеннен кейін 2019 ж. Өткінші сот төрелігі комиссиясы ақтады.
Ли Хай студент 1994 ж. 9 жыл 1995 ж. сотталды. 2004 ж. босатылды.
Ли Чжи мемлекеттік қызметкер 2003 ж. төңкеріске шақыру 8 жыл 2003 ж. сотталды. Yahoo! сайты үкіметке қарсы көмек көрсетті. 2011 ж. босатылуы күтілуде.
Ляо Иву жазушы, музыкант 1990 ж. "Қырғын" поэмасы Тяньаньмэнь алаңы туралы 4 жыл, саяхаттаудан тұрақты қара тізімде 2011 жылғы "ұлттық қауіпсіздік" себептері бойынша "саяхатқа тыйым салу" бойынша.
Лю Ди студент 2002 ж. 2003 ж. босатылды.
Лю Сяобо әдебиет профессоры 2008 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 11 жыл 2009 ж. сотталды. 2017 жылдың 13 шілдесінде қайтыс болды. 2010 жылғы Нобель сыйлығының иегері.
Цинь Ёнмин құқық қорғаушы 1998-2018 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 12 жыл 13 жыл 1998 және 2018 жылғы шілдеде сотталды. Қытай Демократиялық партиясының негізін қалаушы.
Цю Чжансюань студент белсендісі 2019 ж. белгісіз, Пекин университетінің студенттік марксистік бірлестігінің жетекшісі болғандықтан болуы мүмкін. Цю 2019 жылдың 29 сәуірінде Пекиннің шетінде мемлекеттік қауіпсіздік агенттері ұрлап әкетті. Ол Пекин университетінің студенттік марксистік бірлестігінің жетекшісі, Қытай Коммунистік партиясына қарсы шыққан намысты коммунист. Ол әлі де жоқ.
Жэнь Чжицян бай адам, блогер 2020 ж. сыбайлас жемқорлық жасады 18 жыл 2020 ж. сотталды.
Руан Сяохуань блогер, InfoSec маманы 2021 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 7 жыл 2023 ж. сотталды.
Ши Тао журналист, жазушы, ақын 2004 ж. шетелдік ұйымдарға мемлекеттік құпияларды заңсыз жеткізді 10 жыл 2005 ж. сотталды. Yahoo! сайты үкіметке қарсы көмек көрсетті. 2013 ж. босатылды.
Тань Цзуожэнь жазушы 2008 ж. 3 жыл 2009 ж. сотталды. 2010 ж. мемлекеттік билікті құлату 5 жыл 2010 ж. сотталды.
Тан Байцяо белсенді 1989 ж. контрреволюциялық насихаттауды тарату; контрреволюциялық қызметке шақыру; жауға дезертирлік жасау; мемлекетке опасыздық. 3 жыл 1991 ж. халықаралық қысыммен босатылды. 1992 ж. Гонконгқа, содан кейін АҚШ-қа қашқан.
Ван Бинчжан дәрігер 2002 ж. тыңшылық, терроризм өмір бойына 2003 ж. сотталды.
Ван Дан тарих профессоры 1989 ж. Тяньаньмэнь оқиғалары 4 жыл 1991 ж. сотталды. 1993 ж. шартты түрде босатылды. 1995 ж. 11 жыл 1996 ж. сотталды. 1998 ж. медициналық шарттармен АҚШ-қа босатылды және қазір Тайваньде.
Ван Цюаньчжан адвокат 2015 ж. мемлекеттік билікті құлату 4,5 жыл 2018 жылдың желтоқсанында сотқа алынып, 2019 жылдың қаңтарында сотталды.
Ван Сяонин инженер 2002 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 10 жыл 2003 ж. сотталды. Yahoo! сайты үкіметке қарсы көмек көрсетті. 2012 ж. босатылуы күтілуде.
Ван Юцай 1989-1998 ж. төңкеріс 11 жыл 2004 ж. босатылды және елден қуылды. Қазір АҚШ-та.
Вэй Цзиншэн электрик 1979 ж. әскери құпияларды беру 15 жыл 1993 ж. босатылды және қайта қамалды, содан кейін "медициналық себептермен" босатылды және 1997 ж. АҚШ-қа депортацияланды.
У Гань блогер 2015 ж. мемлекеттік билікті құлату 8 жыл
Сюй Чжиюн адвокат, лектор 2014 ж. қоғамдық тәртіпті бұзуға адамдарды жинау 4 жыл Жаңа азаматтар қозғалысын құру және наразылықтардағы рөлі үшін.
Сюй Чжанжунь конституциялық заңгер және лектор 2020 ж. жыныстық қызмет көрсету 1 апта
Ян Цзяньли белсенді, ғалым 2002 ж. тыңшылық және заңсыз кіру 5 жыл Қытай үкіметі Янды 1994 ж. 49 демократияны қолдайтын белсенділердің тізіміне енгізді, олар Қытайға оралуға тыйым салынған. Ян 2002 ж. Қытайға басқа біреудің паспортымен кірді.
Ю Вэньшэн адвокат 2020 ж. мемлекеттік билікті құлатуға итермелеу 4 жыл Юдің әйелі Сюй Янь мәлімдемесіне сәйкес, ол сонымен қатар 3 жылға азаматтық құқықтарынан айырылды.
Юань Хунбин юрист, жазушы 1994 ж. 1994 ж. Қытайдан кетуге мәжбүр болды. 2004 ж. Австралияда саяси баспана іздеді.
Юэ Синь студент белсендісі 2018 ж. белгісіз, Юэ ұйымдастырған наразылықтарға байланысты болуы мүмкін. Юэ 2018 жылдың қазан айында жоғалып кетті, одан кейін Пекин маңындағы 50-ден астам студенттерді қытай билігі ұстады. Ол әлі де жоқ.
Чжэн Цзиньян блогер 2006 ж. мемлекеттік қауіпсіздікке зиян келтіру күдігі 2006 жылдың тамызынан 2007 жылдың наурызына дейін үй қамауында болды және қайтадан 2007 жылдың мамырында үй қамауында болды; кейін босатылды.
Чжао Чанцин тарих пәнінің мұғалімі 1989 ж. Тяньаньмэнь оқиғалары 1/2 жылдан кейін босатылды. 1998 ж. жұмысшылар құқықтарын қорғау қызметі 3 жыл 2002 ж. мемлекеттік билікті құлатуға талпыныс 5 жыл 2003 ж. сотталды.
Чжао Ляньхай тағам қауіпсіздігі жөніндегі қызметкер, белсенді 2009 ж. қоғамдық тәртіпсіздікке шақыру 2,5 жыл 2010 ж. сотталды.