Кіріспе

«Симпсондар» франшизасының ойдан шығарылған кейіпкері, «Симпсондар» персонажы Гершель Шмоикель Пинхас Ерухам Крустофский (; ), көбінесе Крусти Клоун (кейде Крусти Клоун деп жазылады) сахналық атымен танымал – «Симпсондар» анимациялық телесериалының қайта-қайта пайда болатын кейіпкері. Оны Дэн Кастелланета дауыстайды. Крусти – Барт пен Лизаның сүйікті телешоуының ұзақ жылдар бойы клоун-жүргізушісі, ол балаларға арналған түрлі ойын-сауықтар мен мультфильмдердің, соның ішінде «The Itchy & Scratchy Show» үйлесімін ұсынады. Крусти көбінесе циник, шаршаған, тәуелділікке ұшыраған темекі шегуші ретінде бейнеленеді, ол шоу-бизнес оны бақытсыз етеді, бірақ ол бәрібір жалғастыра береді. Ол Симпсон отбасынан тыс ең көп кездесетін кейіпкерлердің біріне айналды және көптеген эпизодтардың орталық тұлғасы болды, олардың кейбіреулерінде Сидшоу Боб та қатысады. Крустиді карикатурист Мэтт Гронинг жасаған, және ол ішінара Гронингтің туған қаласы Портлендтен шыққан теледидар клоуны Расти Найлстен шабыттанды. Ол клоундық макияжбен Гомер Симпсонға ұқсас етіп жасалды, бастапқы идеясы Барттың жасырынған әкесі болатын теледидар клоунына табынуы еді. Оның дауысы WGN телеарнасындағы Бозо клоунын сомдаған Боб Беллге негізделген. Крусти 1989 жылдың 15 қаңтарында «Трейси Уллман Шоу» бағдарламасындағы «Крусти Клоун Шоуы» атты қысқа эпизодында теледидарда алғаш рет пайда болды.

Симпсондардағы рөлі

Гершель Шмоикель Пинхас Ерухам Крустофский Спрингфилдтің төменгі шығыс жағында дүниеге келді және раввин Хайман Крустофскийдің ұлы. Гершельдің анасы туралы өте аз мәлімет бар, оның аты Рейчел және ол Крусти он үш жасқа толғанда қайтыс болды. Хайман Крустидің клоун болып, адамдарды күлдіруіне қатты қарсы болды, бұл Гершельді дінінен алаңдатып, баланың ешиваға баруын қалады. Алайда, Крусти бұл туралы әкесінен жасырып, комедиялық өнер көрсетеді. Бірақ Гершель раввиндер жиналысында өнер көрсетіп отырғанда, бір раввин оған селтертен шашыратып, клоундық макияжын кетірді. Раввин Крустофский сахнадағы клоун Гершель екенін білгенде, ұлын танымай, 25 жыл бойы онымен сөйлеспеді. Кейіннен Крусти Барт пен Лиза Симпсонның көмегімен әкесімен татуласты. Кейінірек Крустидің бар-мицва рәсімі болмағаны белгілі болды, өйткені Хайман оның "әрекет етуімен" рәсімнің қасиеттілігін бұзады деп қорықты. Крустидің екі ересектер Бар-мицвасы болды: Голливудтық гала, ол шоуы тоқтатылғаннан кейін қайта оралу үшін пайдаланды, содан кейін әкесімен қайта байланысу үшін қарапайым рәсім. Кейіннен Крусти Софи есімді қызы бар екенін біледі. Ол Софидің анасы Эринмен Персид шығанағындағы соғыста әскери қызметте болғанда, әскерлерді көңіл көтеру кезінде танысты. Бір түнді бірге өткізгеннен кейін, ол Эриннің Саддам Хусейнді өлтіруіне жол бермеді, өйткені Саддам тақырыбындағы комедиялық өнерін қорғағысы келді. Содан кейін Эрин клоундарды жек көруді бастады және қызын Крустиден жасырып қалды. Крусти мен Софи уақыт өте келе жақындасып, толық уақытты әке болмаса да, оның туған күнін тойлап, кейде қызы туралы ашық айтады. Крустидің Спрингфилдтегі 6-арнада жеке шоуы бар: "Клоун Крустинің шоуы", ол балалар аудиториясына бағытталған және Барт Симпсонды қоса алғанда, көптеген жанкүйерлері бар. Крусти шоуға лицензиясын ондаған елге берді, олар жергілікті нұсқаларды шығарады, соның ішінде Ирландия, Қытай, Ямайка және Румыния, ал түпнұсқа нұсқасы ең танымал емес. Крустидің шоуы әр түрлі кезеңдерден өтті: 1961 жылғы клип шоуды Крустидің AFL–CIO президенті Джордж Минимен ұжымдық келісімдер тақырыбында сұхбаттасқан маңызды ток-шоу ретінде көрсетеді, ал 1963 жылғы клипте Крусти Роберт Фростпен сұхбаттасып, содан кейін ақынға қар құйғанын көрсетеді. Кейінірек шоу басқаша бұрылыс алады, Рави Шанкар қонақ ретінде келіп, Крусти 1973 жылы The Doors тобының "Break on Through (To the Other Side)" әнінің есірткілік нұсқасын айқайлайды. 1980 жылдары шоу балалар ойын-сауық шоуына айналды, бірақ бір эпизодта Крусти 1982 жылы Аргентинаның Фолкленд аралдарына шабуыл жасағаны туралы жаңалықтарды хабарлайды. Сериал барысында "Клоун Крустинің шоуы" толығымен балаларға арналғаны көрінеді. Онда көптеген кейіпкерлер бар, соның ішінде Сидшоу Мел, Мистер Тини, Тина Балерина және Дене жазасы. Сериалда Боб Крустидің негізгі көмекшісі ретінде басталады. Алайда, жылдар бойы үнемі қорлыққа ұшырау Бобты Крустиді қарулы тонау үшін айыптауға әкеледі, бірақ Бобты Барт ақырында жеңіп шығады. Оның бір зейнеткерлігі уақытша босатылған Бобтың соңғы схемасымен байланысты: гипнозданған Бартқа пластикалық жарылғыш заттарды қосып, Бартты сахнаға жіберу. Бірақ Крусти Бобқа құрмет көрсеткенде, Бобтың жүрегі өзгеріп, Барттың тапсырмасын орындауын тоқтатады. Боб пен Крусти кейін татуласады, Крусти Бобтың өміріне жасаған әрекеттері оның рейтингісін шатырдан көтеріп жібергенін айқайлайды. Бұл татуласу серияның соңына дейін сақталады, өйткені Боб Крустиге кек қайтару әрекеттерін тоқтатып, тек Бартқа қана бағытталған. Барт Симпсон Крустидің ең үлкен жанкүйерлерінің бірі. "Крастиді ұстайды" атты эпизодта ол: "Мен бүкіл өмірімді Крустидің іліміне негіздедім" деп мәлімдейді және Крусти тауарларымен толтырылған бөлмеде ұйықтайды. Ол Sideshow Bob-тың айыптауға тырысуын ашып көрсетеді, Крустиге қайта оралу үшін арнайы бағдарламамен эфирге оралуға көмектеседі, оның мансабын қайта жандандырады. Крусти – өзінің атын және бейнесін әртүрлі стандартты емес өнімдер мен қызметтерге лицензия беру арқылы байлығын жинаған мультимиллионер. "Красти Корпорациясы", Крустидің лицензиясын басқаратын компания, сондай-ақ, 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын демеулік ету сияқты апатты жарнамалар мен бизнес-жобаларды іске қосты. Бұл жарнамалар Кеңес Одағы ойындарға бойкот жасаған кезде ...

Жасау

Краусти алғаш рет "Клаун Краусти шоуында" пайда болды, ол 1989 жылдың 15 қаңтарында алғаш рет көрсетілген Трейси Уллман шоуындағы "Симпсондар" мультсериалының қысқа эпизодтарының бірі болатын. Кейіпкердің жаратылуына ішінара "Рэсти Найлс" теледидарлық клоуны әсер еткен, оны "Симпсондар" сериалының авторы Мэтт Гронинг пен режиссер Брэд Бёрд Портленд қаласында өскен кезінде балалық шақтарында тамашалаған. Гронинг Рэсти Найлсты әдемі клоун деп сипаттайды, оның шоуында кейде христиандық үгіт болған, бірақ оның аты Гронингті қорқытатын. Дэн Кастелланета дауыстық бейнесін Чикаго теледидарының Боб Беллге негіздеді, ол өте қарқынды дауысқа ие болған және 1960 жылдан 1984 жылға дейін WGN TV арнасындағы Бозо клоунының рөлін сомдаған. Краустиді "Flunky the Late Night көрермендер поштасы клоуны" деп аталған бұрынғы кейіпкермен салыстырған, ол Дэвид Леттерменнің түнгі шоуында пайда болған. Джефф Мартин, Леттерменнің шоуының сценарийшісі, осы кейіпкерді жасап, ойнаған. Мартин сондай-ақ "Симпсондар" сериалының сценарийшісі болды және Краусти қатысқан эпизодтардың авторы атанды. Краустидің өміріндегі көптеген оқиғалар комедия актері Джерри Льюис өмірімен байланысты, оның ішінде оның еврей тегі, Перкоданға тәуелділігі, телемарафондарды өткізуі және "Джаз әншісі" туындысының бейімделуі. Сұрақ қойылғанда, Гронинг "[Симпсондар] кейіпкерлері - сценарийшілер, аниматорлар және актерлер арасындағы ынтымақтастық" екенін айтты, бірақ бұл байланысты нақты растамады не жоққа шығармады. Краустидің сыртқы келбеті мен дизайны негізінен клоундық макияж жағылған Гомер Симпсонға ұқсайды. Гронинг "Мен сол кездегі сатирикалық идеям - "Симпсондар" әкесіне ешқандай құрметі жоқ, бірақ әкесіне ұқсайтын клоунды қастерлейтін бала туралы" екенін айтты, бұл тақырып шоу дамыған сайын маңыздылығын жоғалтты. Бір кейіпкердің екіншісінің кімлігін қабылдаған екі жағдай бар. Барттың "Butterfinger" шоколадын кім ұрлағанын анықтау үшін 50 000 долларлық бәйге көрсетілген "Butterfinger" жарнамасында, тұтқынға алынған Гомер кінәлі болып көрінеді, бірақ Маги масканы шешіп, Краусти екенін көрсетеді. "Клоун Гоми" атты эпизодта Гомер Клоун колледжіне барады және Крустимен шатасады. Краусти кейіпкері бастапқыда клоундық макияж жағылған қарапайым адам ретінде жоспарланған, бірақ Дэвид Сильверман "біраз уақыттан кейін оның әрқашан [клоунға ұқсайтынына] шешім қабылдадық" деп атап өтті.

Даму

Үшінші маусымдағы "Әкесі сияқты, клоун сияқты" эпизоды Крастидің еврей екенін алғаш рет анықтады. Крастидің діні бастапқы идеяның бөлігі болмаған, ал идеяны Джей Коген ұсынған. Эпизод – қатаң діни тәрбиеде өскен және әкесінің қарсылығына қарамастан, ойын-сауық өнеріне баруды шешкен ұл туралы "Джаз әншісі" фильмінің пародиасы. "Әкесі сияқты, клоун сияқты" эпизодын "Джаз әншісі" фильміне толыққанды пародия ету үшін Крастиді еврей ету және оның әкесін раввин ету туралы шешім қабылданды. Крастидің нақты тегі – Крустофский, оны Аль Джин ұсынған. Крастидің әкесі, раввин Хайман Крустофскийді Джеки Мейсон сомдады, ол осы эпизод үшін "Ең үздік дауыстық рөл" номинациясында Primetime Emmy сыйлығын жеңіп алды. "Крастиді ұстайды" эпизодында Крастидің сауатсыз екені белгілі болды. Бұл факті "Itchy & Scratchy & Marge" сияқты келесі эпизодтарда да көрсетілді, бірақ кейіпкерге жазудың қиындығына байланысты алғашқы маусымдардан кейін бұл қасиет тоқтатылды. Крастидің дизайны алғашқы жылдары бірнеше рет өзгерді. "Клоун Хоми" эпизодында Крастидің дизайны тұрақты түрде жақсартылып, Гомерден ажырату үшін оған басқа пішінді ауыз мүсіні және көзінің астындағы қаптар қосылды. "Лизаның үйлену тойы" эпизодында, он бес жыл өткеннен кейін, Крастидің дизайны айтарлықтай өзгертіліп, ол едәуір ересектеу көрінді және Граучо Марксқа негізделген. Красти – көптеген бастапқы жазушылардың сүйікті кейіпкері, олардың көпшілігі онымен өзін байланыстырды және Крастиге арналған эпизодтарды жазуға ниеттенді. Красти шоу-бизнеске қатысты әзілдер жасау үшін пайдаланылды. Сондықтан Крастидің көптеген тәжірибелері мен әңгімелері жазушылар естіген нақты оқиғалар мен хикаяларға негізделген. Ол Брэд Бердтің ерекше сүйікті кейіпкері болды, ол Крастиге арналған алғашқы екі эпизодты режиссерлік етті және әр Красти эпизодында бір көріністі анимациялауға тырысты. Олар 1994 жылы осы сериалды ұсынды. Грёнинг пен Майкл Вейторн пилоттық сценарий жазды, онда Красти Лос-Анджелеске көшіп, жеке ток-шоуын жүргізді. Сценарийде қайталап айтылатын әзіл – Крастидің ағаш қадаларда тұрған үйін құмырсқалар үздіксіз кеміріп отыратыны. Ақырында келісімшарт бойынша келісімге келе алмады және Грёнинг жобаны тоқтатуды шешті. Грёнингтің тікелей эфирдегі презентациясынан бұрын "Симпсон" сериалдарының продюсерлері Ал Джин мен Майк Рейс Крастиге арналған анимациялық спин-оффты жоспарлаған, онда ол Нью-Йоркте жалғыз әке болар еді. Қосалқы кейіпкерлердің қатарында тікенді макияж жасаушы әйел және Тед Тернерге ұқсайтын басшы болар еді. Бұл сәтсіз идея кейіннен "Сыншы" анимациялық сериалдарына қайта өңделді.

Жарнама және қабылдау

Крусти көптеген «Симпсон» басылымдарында, ойыншықтарында және басқа да тауарларында кездеседі. Крусти тақырыбындағы тауарларға қуыршақтар, плакаттар, мүсіндер, «Жек қораптардағы» ойыншықтар, пинттік көзілдіріктер, басы қимылдайтын қуыршақтар, костюмдер және футболкалар сияқты киімдер жатады. Playmates Toys компаниясы «Treehouse of Horror III» фильміндегі Крустидің сөйлейтін зұлым қуыршағын жасады. 1992 жылы Acclaim Entertainment компьютерлік және үй консольдары үшін «Krusty's Fun House» видео ойынын шығарды. Крусти экшн-фигураға айналдырылды және «World of Springfield» ойыншықтар желісіне бірнеше түрлі нұсқалар енгізілді. Біріншісі, ол Крустиді әдеттегі клоун киімінде, бірнеше Крусти өнімдерімен бірге көрсетеді, 2000 жылы «бірінші толқынның» бөлігі ретінде шығарылды. Екіншісі 2002 жылы «тоғызыншы толқынның» бөлігі ретінде жарық көрді, ол «ұсталған Крусти» деп аталады және оны түрмеде, клоундық макияжысыз көрсетеді, өйткені ол «Krusty Gets Busted» эпизодында осылай көрінген. Үшіншісі 2003 жылы «он үшінші толқынның» бөлігі ретінде шығарылды және «Tuxedo Krusty» деп аталды. Сонымен қатар, бірнеше Крусти тақырыбындағы ойын жиынтығы шығарылды, оның ішінде Крусти Лу студиясы және Крусти бургері, екеуі де 2001 жылы шығарылды. Крусти 2015 жылдың қарашасында «Клоун велосипеді» аксессуарымен бірге «Күлкілі пакет» арқылы шығарылған «Lego Dimensions» ойыншықтарында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады. Ойын кезінде оның жалғыз қабілеті – су шашу, ал оның барлық дауыстық тіркелімдері Дэн Кастелланетаның архивтік аудиосынан алынған. 2008 жылдың мамыр айында Флоридадағы Universal Studios және Голливудтағы Universal Studios-та ашылған «The Simpsons Ride» симуляторлы саяхатында Крусти «Krustyland» деп аталатын мультфильмдік ойын-сауық паркін құрып, ашады. Сайдшоу Боб пайда болады және Симпсон отбасын өлтіруге тырысады. 2007 жылдың шілдесінде «7 Eleven» дүкендері желісі АҚШ-тағы он бір және Канададағы бір дүкенін «The Simpsons Movie» фильмінің жарық көруін тойлау үшін «Kwik E Marts» дүкендеріне айналдырды. Сатылған өнімдердің арасында «Malt O Meal» компаниясы жасаған «Krusty O's» тамақтары болды. 2015 жылы Крусти AW15 маусымында алғашқы тауарлық тәжірибесін алды. 2004 жылы Дэн Кастелланета «Today I Am a Clown» эпизодындағы «Крусти» сериясындағы үздік дауыс беруі үшін «Primetime Emmy Award» сыйлығын жеңіп алды. Крусти туралы бірнеше эпизод өте жақсы қабылданды. 2007 жылы «Vanity Fair» журналы «Krusty Gets Kancelled» эпизодын «Симпсон» сериалының ең жақсы тоғызыншы эпизоды деп атады. Джон Ортвед: «Бұл Крустидің ең жақсы эпизоды – әкесімен қайта қосылудан немесе кейінірек Эмми сыйлығын жеңіп алған Бар Мицва эпизодынан жақсы. Қонақ жұлдыздардың өздерін бейнелеуі өте жақсы, және біз Крустидің шоу-бизнес мансабының қараңғы жағын көреміз. Голливуд, теледидар, атақтылар мен жанкүйерлер мұнда керемет сынға ұшырайды». Мэтт Гронинг «Krusty Gets Busted» эпизодын өзінің ең сүйікті тоғызыншы эпизоды деп атады және ол әсіресе Кастелланетаның дауыс беру жұмысын жақсы көретінін айтты. Гронинг Кастелланета Крусти ретінде түсірген сайын түсірілімді бұзады деп қорқып, бөлмені тастап кетуге мәжбүр екенін айтады. «Star News Online» журналы «Клоун Краустидің балаларды жек көруі», «Kamp Krusty» және Крустидің «Бұл ережелердің бәрі, мен өзімді стриптиз клубында жүргендей сезінемін» деген сөзін «Симпсон» сериалын жақсы көрудің төрт жүзден астам себебі ретінде атады. «The Observer» журналы шоуды жақсы көрудің үш жүзден бір себебі ретінде екі Крусти өнімін, «Krusty's Non Toxic Kologne» және «Krusty's home pregnancy kit» деп атады. 2015 жылы «The A. V. Club» журналы Крустидің «Мое Шислак есімді Симпсон кейіпкерлерінің ішіндегі ең қайғылы кейіпкер» екенін мәлімдеді. 2021 жылы Меган Маркл өзінің естен кетпес шаш стилін Элен ДеДженерес шоуында Клоун Краустимен салыстырғанын еске алды.