Кіріспе

Американдық аниматор (1921–2010)

Артур Клоки (туған Артур Чарльз Фаррингтон; 12 қазан 1921 – 8 қаңтар 2010) – американдық аниматор, режиссер, продюсер, сценарист және дауыс актері. Ол тоқтату анимациясының (stop motion) балшықтан жасалған түрін танымал етудегі пионер болды, ең белгілісі – Гамби кейіпкерін жасаушы және Гамбидің серігі Покиге дауыс берген түпкілікті актер. Клокидің мансабы 1953 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің профессоры Славко Воркапичтің ықпалымен туған «Гумбасия» атты фильм экспериментімен басталды. Клоки мен оның әйелі Рут кейіннен Гамби және оның аты Поки кейіпкерлерін ойлап тапты, олар алғаш рет Howdy Doody Show-да пайда болды, содан кейін «Гамбидің оқиғалары» атты жеке сериясын алды, осы арқылы американдық телевидениеде танымал болды. Кейіпкерлерге 1980-ші жылдары американдық актер және комедияшы Эдди Мерфи Saturday Night Live бағдарламасында Гамбиді пародиалық түрде бейнелеген кезде қызығушылық қайта оянды. Клокидің екінші ең танымал туындысы – Америкадағы Лютеран шіркеуі (қазіргі Америкадағы Евангелиелік Лютеран шіркеуі) қаржылаған Дейви мен Голиат дуэті. Клоки өзінің Гамби және Поки франшизасы бойынша Premavision компаниясын (өндірістік еншілес компаниясы Prema Toy Company) құрды.

Ерте өмір

Артур Чарльз Фаррингтон 1921 жылдың 12 қазанында Детройт қаласында дүниеге келді. 8 шамасында ата-анасы ажырасқаннан кейін ол әкесімен бірге тұрды; Артур 9 жасқа келгенде, әкесі автомобиль апатында қаза тапты. Калифорнияда анасына қайта оралған баласы, анасының жаңа күйеуі тарапынан қуылды және балалар үйіне орналастырылды. Шамамен 11 жасында, жас Артур Джозеф Уэдделл Клокиге асырап алынды, ол діни және әлемдік музыканың белгілі композиторы еді. Клермонттағы Вебб мектебінде жас Клоки мұғалім Рей Альфтің ықпалына түсті, ол студенттерді қазба жұмыстарына алып барып, айналағы әлем туралы білім алуға көмектесті. Кейін Клоки Помона колледжінде геологияны оқыды, ал оның әкесі Джозеф сонда органшы болған. 1943 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін әскерге кетті. 1948 жылы әкесі бітірген Майами университетін аяқтады.

Клей анимациясы

Арт Клоки ересектерге арналған эксперименттік және визуалды жағынан шеберленген қысқа анимациялық фильмдер де жасады, оның ішінде оның алғашқы студенттік фильмі – «Гумбасия» (1953 жылы түсіріліп, 1955 жылы көрсетілді), визуалды бай «Мандала» (1977) – Клоки оны адам санасының эволюциялану метафорасы деп сипаттады, – және одан да ерекше «Саз балқарақай» (1959), ол сол кездегі NBC анимациялық логотипінің кеңейтілген нұсқасы болды. Джаз музыкасымен үйлесімде айналатын саздан жасалған пішіндерден тұратын «Гумбасия» сол кездегі Мобильді суреттер өндірушілер қауымдастығының президенті Сэмюэл Г. Энгельді қатты қызықтырып, ол Клокидің «Гамби шоуы» (1957) болатын пилоттық фильмді қаржыландырды. «Гумбасия» атауы Уолт Диснейдің «Фантазиясына» деген құрмет ретінде таңдалды. 1987 жылы Клоки Арнольд Лейбовиттің «Құыршақтар фильмі» фильміндегі Поки кейіпкеріне дауыс берді және содан бері оны дауыстап келеді. Клокилер 1965 жылғы «Доктор Голдфут және Бикини машинасы» және «Жабайы бикиниді қалай толтыруға болады» пляж фильмдерінің анимациялық титулдық тізбесін жасағандары үшін мақталады. Оның ұлы Джо Клоки 2004 жылы «Дейви мен Голиат» мультфильмін жалғастырды. 2007 жылдың наурызында KQED телеарнасы «Gumby Dharma» бір сағаттық деректі фильмін «Truly CA» сериясының бөлігі ретінде көрсетті. 1995 жылы Клоки мен Даллас Маккеннон «Гамби: Кино» толық метражды фильмі үшін қайта бірікті. Фильм кассада үлкен табысқа жете қоймады және сыншылар тарапынан жағымсыз пікірлер алды, бірақ үйдегі медиада сәл табысқа қол жеткізіп, миллионнан астам данасын сатылымға шығарды, соның арқасында культ классикасы ретінде танылды. Ол 2017 жылы түпнұсқа 90 минуттық театрлық нұсқада Blu-ray форматында жарық көрді. 1990 жылдардың ортасында Nickelodeon, Fox және Cartoon Network Арт Клокимен «Гамби» эпизодтарының барлығын сағат 8:00 және 14:00-де көрсетуге келісімшарт жасады. Ол үш жылдан астам бойы рейтингтерде көшбас болды.

Өлім және мұра

Клоки 2010 жылғы 8 қаңтарда 88 жасында Калифорния штатының Лос-Осос қаласындағы үйінде қайтыс болды, себебі ол қайта-қайта несеп қуығының инфекциясынан зардап шеккен. 2011 жылғы 13 қазанда, Клокидің 90 жылдығына арналған күнінен кейін, Google оның өмірі мен еңбектерін құрметтеп, Premavision Studios жасаған Gumby-ді қоса, оның саз анимацияларының стилінде интерактивті логотиптік doodle жасады.