Кіріспе

Маппет кейіпкері Кермит жарты ғасырдан астам уақыт бойы әлемдік мәдениетте танымал кейіпкер болып қалып келді, көптеген телесериалдар мен фильмдерде түсті және түрлі ұйымдардан ондаған награда мен құрмет алды. 2006 жылы кейіпкер өзінің көзқарасынан баяндалған "Өмірдің ең маңызды сабақтарына секірмес бұрын: Бақаның ойынша" атты "автобиографиясының" авторы ретінде танылды.

Тарих және дамуы

Кермит бақа алғаш рет WRC TV телеарнасында, ең әйгілісі Sam and Friends бағдарламасында көрсетілген жергілікті хабарларда пайда болды. Бастапқыда Кермит шамалы ғана кескелеске ұқсас жаратылыс болған. Кейіннен, 1969 жылы "Эй, Золушка!" телеарналық арнайы бағдарламасында ол бақа екені анықталғанша, бірнеше рет теледидарда пайда болды. Оның үшбұрышты, сүйір жағасы оны бақаға көбірек ұқсату және басы мен денесі арасындағы тігісті жасыру үшін қосылды. Майкл К. Фриттің сөзіне сәйкес, Кермит қуыршағының салыстырмалы түрде қарапайым құрылысы орындаушының қолы мен білегі арқылы кең ауқымды мінез-қолқұбырлар мен ишаралар жасауға мүмкіндік береді.

Атау беру

Кермит есімінің шығу тегі әлдебір дау-жанжалға себеп болып отыр. Кермит Хенсонның балалық шағындағы досы Кермит Скотттың құрметіне аталған деген қағида жиі айтылады. Дегенмен, бас архивші және Джим Хенсон Legacy ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі Карен Фолк бұл пікірмен келіспейді: Джим Хенсонның балалық шағында Кермит есімді танысы болған, бірақ ол кезде бұл есім жиі кездесетін емес еді, ал Джим әрқашан Бақаның аты осы баланың есімінен алынбағанын айтқан. Джой ДиМенна, Кермит Калман Коэннің жалғыз қызы, ол Джим Хенсонның "Сэм және достары" бағдарламасы кезінде WBAL телеарнасында дыбыс инженері болып жұмыс істеген. Кермит Коэннің некрологы, сондай-ақ ДиМенна мен Ленни Левиннің айтуынша, бұл бақаға оның әкесінің есімі берілген. Кермит Лав есімді адам да болған, ол Хенсонмен бірге Муппеттерді жобалау және құрастыруда жұмыс істеген, әсіресе "Сезам көшесі" бағдарламасында, бірақ Лавтың Хенсонмен байланысы Кермит құрылып, аталғаннан кейін ғана басталды, және ол өзінің есімі мен кейіпкердің есімі арасындағы байланысты жоққа шығарды. "Сезам көшесі" кейбір басқа тілдерге аударылғандықтан, Кермит есімі әлдеқашан өзгертілген. Португалияда оны Кокас, о Сапо (сапо – "бақа" деген мағынаны білдіреді) деп атайды, ал Бразилияда оның аты осыған ұқсас: Како, о Сапо. Латын Америкасының көп бөлігінде оны la rana René (Рене бақасы) деп атайды, ал Испанияда оның аты Густаво. Араб тіліндегі нұсқасында оны Камель деп атайды, бұл "кемшіліксіз" деген мағына беретін араб еркек есімі. Ал Венгрияда оны Бреки (дыбырға қатысты сөз) деп атайды.

Қасиеттері мен орындаушылары

Джим Хенсон бұл кейіпкерді 1955 жылы өзінің жергілікті телесериалы "Сэм және достары" бағдарламасында жасаған. Хенсон Кермитті "оңай мінезді, өте жағымды, кейде сәл әзілкеш" деп сипаттады. Кермитті жиі Хенсонның "жайлы сөйлейтін екінші жаны" деп атайды. Хенсонның көптеген әріптестері Джим мен Кермиттің қаншалықты жақын және ажырамас болғанын растады. Хенсонның агенті Берни Бриллштейн "Кермит – Джимнің өзі болды" деп тікелей айтты. Автор Брайан Джей Джонс бұл қарым-қатынасты былайша сипаттады: "Джим Кермитпен ойнаған сайын, екеуінің арасы тығыз болды, бақаның қайда аяқталып, Джимнің қайда басталатынын ажырату қиын болды". Хенсонның Кермит ретіндегі соңғы танымал өнері "The Arsenio Hall Show" бағдарламасында "The Muppets at Walt Disney World" арнайы бағдарламасын насихаттау үшін болды. Хенсон сол эфирден кейін он екі күннен кейін қайтыс болды. Хенсонның қазасынан кейін, тәжірибелі "Маппет" орындаушысы Стив Уитмайр Кермит рөліне жаңа орындаушы болып тағайындалды. Уитмайр Хенсонның өлмес бұрын оған рөл беруді жоспарлағанын айтады, бірақ Джейн Хенсон мен оның ұлы Брайан оны әкесі қайтыс болғаннан кейін таңдады. Уитмайрдың Кермит рөліндегі алғашқы қойылымы 1990 жылы "The Muppets Celebrate Jim Henson" арнайы бағдарламасының соңында болды. Уитмайр Кермит рөлін мұра еткендегі басты мақсаты "кейіпкердің сол қалпында және тұрақты болуын қамтамасыз ету, бірақ ол ескірмей, жай ғана көшірме болмауы" екенін түсіндірді. Уитмайрдың өкілеттігі кезінде Кермит тұлғасы Хенсонға қарағанда көбірек адал, көңілді және оптимистік деп сипатталды. Шерил Хенсон Уитмайр кейіпкерді "ашулы, ренжіген, депрессиядағы құрбан" ретінде ойнағанын айтты. Ол Кермит рөлінде 2016 жылдың қазанына дейін болды, содан кейін "The Muppets Studio" және оның бас компаниясы "The Walt Disney Company" оны қызметтен босатты, олар Кермит құқығына ие. "Disney" жұмыстан босату себебі ретінде "қабылданбайтын іскерлік мінез-құлықты" көрсетті, ал Уитмайр бұл шешім Кермит кейіпіне қатысты шығармашылық келіспеушіліктер мен "Muppet" өндірісіне қатысуын кешіктірген еңбек ұйымдарымен ұзаққа созылған келіссөздердің нәтижесінде қабылданғанын мәлімдеді. "Disney" 2017 жылдың 10 шілдесінде Мэтт Фогель Кермит рөліне жаңа орындаушы болады деп жариялады. Джон Кеннеди Кермит рөлін "Muppets Ahoy!" бағдарламасында орындады, бұл 2006 жылғы "Disney Cruise Line" сахналық шоуы (бірақ Уитмайр Кермит рөлін алғашқы бірнеше шоуда орындады). "Muppet" орындаушысы Арти Эспозито Кермит рөлін 2009 жылы бірнеше жеке шараларда орындады ("America's Got Talent", "MTV Video Music Awards" және 2009 жылғы "D23 Expo"). Дауыстау актері Фрэнк Уэлкер "Muppet Babies" анимациялық бейсенбі таңғы мультфильміндегі Кішкентай Кермит дауысын берді. Ол сонымен қатар қысқа өмір сүрген "Little Muppet Monsters" сериалында ересек Кермит дауысын берді. Брайан Каммингс Кермит дауысын 1995 жылы "CBS" жарнамасында берді. Уоли Уингерт "Muppet Babies" CD-ROM-да Кішкентай Кермит дауысын берді. Мэт Даннер 2018 жылы қайта жаңартылған "Muppet Babies" бағдарламасында Кішкентай Кермит дауысын береді.

Шығармалық өмірбаян

Кермит жабайының өмірбаяны жасалды, ол қуыршақ кейіпкер емес, нақты тірі орындаушы болғандай. Бұл ойдан туған өмірбаянына сәйкес, ол Миссисипи штатының Лиланд қаласында шамамен 2353 бауырласымен бірге дүниеге келді. 2002 жылғы «Кермит батпақты жылдары» фильмінде көрсетілгендей, 12 жасында ол бауырластарының арасында алғашқы болып батпақты тастап кетті және адамдармен сөйлейтін алғашқы бақалардың бірі болды. Фильмде ол 12 жасар Джим Хенсонмен (Кристиан Крибель сомдады) алғаш рет кездескенін көрсетеді. «The Muppet Movie» фильміндегі мәліметтерге сәйкес, Кермит батпаққа қайтып келді, онда бір агент (Дом Делуиз) оның талантын байқады. Осы шабыттанған Кермит Голливудқа бет бұрып, жол бойында қалған Маппеттермен кездесті. Бірге олар Wide World Studios-тың Леу Лордынан (Орсон Уэллс) стандартты «бай және әйгілі» келісімшарт алды және шоу-бизнес мансабын бастады. «Before You Leap» кітабында Кермит «The Muppet Movie» фильмінде бейнеленген оқиғалардан кейін Джим Хенсонмен кездескенін айтады және олардың достығы мен ойын-сауық индустриясындағы серіктестігін егжей-тегжейлі баяндайды, Хенсонды өзінің атақ-даңқына қарызды болған адам деп есептейді. «The Muppet Movie» оқиғасынан кейін Кермит және басқа Маппеттер «The Muppet Show» бағдарламасын бастады, ал кейіпкерлер басқа Маппет фильмдерінде және «Muppets Tonight» бағдарламасында ойнағанға дейін топ ретінде бірге қалады, Кермит көбінесе оқиғалардың ортасында басты кейіпкер ретінде болады. Кермит «The Muppet Movie» фильмінде фильмдегі оқиғалардың «шамамен осылай болғанын» өзінің немере інісі Робиннен Маппеттердің қалай басталғаны туралы сұрағанда айтады. Фоззи аю Кермиттың ең жақын досы ретінде бейнеленген – бұл фактіні Кермит «Before You Leap» кітабында қайталап айтады, және екеуі жиі «The Muppet Show» бағдарламасының эпизодтарында және басқа Маппеттерге қатысты медиа және тауарларда бірге көрінетін. 2015 жылдың 4 тамызында Кермит жабайы мен Мисс Пигги өздерінің романтикалық қарым-қатынастарын аяқтағанын «жариялады». 2015 жылдың 2 қыркүйегінде Кермит Дениз есімді жаңа қарындасын тапқаны хабарланды, бірақ 2016 жылдың ақпан айында Дениз Кермитпен шамамен алты ай бірге болғаннан кейін одан ажырасып кетті.

Мансап

Кермит "Маппет шоу" және "Сезам көшесі" бағдарламаларында маңызды рөлде болды. Дегенмен, ол 1969 жылы "Сезам көшесі" дебют жасағанға дейін де танымал мансапқа ие болды, себебі ол "Сэм және достары" бағдарламасында түсті, сондай-ақ көптеген муппеттер 1961 жылдан бастап "Бүгін" және 1966 жылдан бастап "Эд Салливан шоуында" қонақ ретінде пайда болды.

Сезам көшесі

Кермит – «Сезам көшесі» телешоуындағы алғашқы негізгі Маппет кейіпкерлерінің бірі болды. Шоумен тығыз байланысты Кермит көбінесе қарапайым тақырыптар бойынша дәріс оқып, басқа Маппеттерге (әдетте Гровер, Хэрри Монстр немесе Куки Монстр) қарсы тұратын немесе «Сезам көшесі» жаңалықтары үшін ертегілердегі кейіпкерлермен сұхбат алатын тілші ретінде көрінетін. Шоудың қалған Маппеттерінен өзгеше, Кермит ешқашан «Сезам шехы» (Sesame Workshop) компаниясының меншігіне өткен емес және сирек ғана шоудың тауарларының құрамына кіретін. «Sesame Workshop» компаниясы Хенсоннан кейіпкерлерінің толық құқығын 180 миллион долларға сатып алғанда, Кермит осы келісімге қосылмады. Қазіргі таңда бұл кейіпкер «The Muppets Studio» компаниясына тиесілі, ол «Disney» компаниясының бөлімшесі. «Disney» компаниясының меншігіне өткеннен кейін Кермиттың «Сезам көшесі» телешоуында алғашқы рет пайда болуы 2009 жылдың 10 қарашасындағы 40-шы маусымның премьерасындағы Элмоның әлемі сегментінде болды. Оның соңғы пайда болуы 2019 жылы «Сезам көшесінің 50 жылдығы» атты телеарналық мерекелік бағдарламада болды, онда ол Элвис Костелломен бірге «Bein' Green» әнін орындады.

Маппеттермен бірге

The Muppet Show телесериалдарында Кермит – орталық кейіпкер, шоураннер және театрлық қойылымның ұзақ жылдар бойы қиындық көріп келген сахналық менеджері болды. Ол басқа Мупеттер жасаған шатақтықта тәртіп сақтауға тырысты. Хенсон бір кезде Кермиттің Мупет шоудағы жұмысы өзінің жұмысына ұқсас екенін айтқан: «Бір топ есі дұрыс емес адамдарды жұмысты аяқтауға көндіру». Осы шоуда Кермиттің басты әйел рөліндегі Мисс Пиггиден қуғынға түсуі туралы әдеттегі оқиға пайда болды. Кермит 1991 жылы ашылған және Флорида штатының Лейк-Буэна-Вистадағы Уолт Дисней әлеміндегі Диснейдің Голливуд студиясында әлі де көрсетіліп жатқан Muppet*Vision 3D аттракционында пайда болады. Бұл кейіпкер бұрын 2014 жылы жабылғанға дейін Диснейленд курортындағы Дисней Калифорния әлемінде де болған. Кермит 2016 жылдан 2020 жылға дейін Сиқырлы патшалықтағы «Америка тарихындағы ұлы сәттер» атты Мупеттер қойылымында да ойнады. Ол екі шеруге де қатысты: 2001 жылдан 2008 жылға дейін Диснейдің Голливуд студиясында өткен «Дисней жұлдыздары және моторлы көліктер шеруі» және 2010 жылы Сиқырлы патшалықта және Диснейлендте өткен «Диснейдің құрметті VoluntEars Cavalcade» шерулеріне.

Марапаттар мен еске алу рәсімі

Кермит 1996 жылғы 19 мамырда Нью-Йорк штатындағы Саутгемптон колледжінде құрметті Амфибия әдебиеті докторы атағын алды (бұл әдеттегі Құрметті Гуманитарлық ғылымдар докторы атағына сөз тіркесі). Ол сондай-ақ Оксфорд одағында сөз сөйлеген жалғыз "амфибия" болып табылады. 2003 жылы Хенсонның туған оқу орны – Мэриленд университетінің кампусында Хенсон мен Кермиттың мүсіні орнатылды. Кермит 1996 жылы Розалар парадының бас маршалы болды. Мейсидің Алғыс айту күні парадында 1977 жылдан бері Кермит шарлары ұшып өтеді. Кермит сонымен қатар Джим Хенсон компаниясының талисманы болды, олардың Муппет кейіпкерлерін Диснейге сатқанға дейін. 2002 жылғы 14 қарашада Кермит теледидар саласында Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдыз алды. Жұлдыз 6801 Голливуд бульвары мекенжайында орналасқан. Кермит Даңқ аллеясында екі жұлдызға ие, екіншісі 2012 жылғы 20 наурызда «Фильмдер» санатында алған «Муппеттер» тобының мүшесі ретінде. 2005 жылы Кермиттың 50 жылдығына орай АҚШ пошта қызметі Кермит пен оның бірнеше серіктерінің суреттері бар жаңа маркалар жинағын шығарды. Маркалық парақтың фонында терезеде отырған Хенсонның сұлбасы бейнеленген, ал Кермит оның қолында отырып, оған қарайды. Кермит 2006 жылы Мичиган мемлекеттік университетінің үйге оралу парадының бас маршалы болды. 2013 жылы «Сэм және достарынан» алынған Кермит қуыршағы Вашингтондағы Смитсонов институтына қойылымдар үшін тапсырылды. 2015 жылы Миссисипи штатының Лиланд қаласында Лиланд сауда палатасы Кермитқа арналған қуыршақтар мен естеліктерді қамтитын шағын мұражай ашты. Кермит қуыршағын Америка тарихының ұлттық мұражайында көруге болады. Кермиттың мұрасы ғылым қауымдастығында да терең тамырланған. NOAA Ұшқыштары ұшқан әйгілі WP 3D Orion зерттеу платформаларының бірі Кермиттың құрметіне аталған. Екіншісі Мисс Пиггидің есімімен аталады. 2015 жылы Коста-Рикадан табылған шыны бақа Hyalinobatrachium dianae Кермитқа ұқсас болғандықтан көп назар аударды, зерттеуші Брайан Кубицки былай деді: «Бұл түрдің халықаралық деңгейде осылайша танымал болғанына қуаныштымын, соның арқасында Коста-Рикаға тән керемет қосмекенділер мен елдің тамаша тропикалық ормандарын зерттеуді және оларды зерттеуді жалғастыру қажеттігін көрсетіп отырмыз». 2024 жылы зерттеушілер Кермитопс гратусты АҚШ-тың Техас штатының ерте перм кезеңіне жататын тау жыныстарынан табылған «протоамфибия» қазбасының жаңа туысы және түрі деп атады. Грек тілінде «Кермит беті» деген мағына беретін туыс атауы, қазба бас сүйегінің Муппет кейіпкерінің басына ұқсас екенін көрсетеді.

Теледидардағы қонақ

Кермит көптеген танымал телешоуларда қонақ ретінде пайда болды, соның ішінде бірнеше ұзақ жылдар бойы көрсетілген ток-шоулардың жеке эпизодтарын бірлесіп жүргізді; басқа телеарналардың арасында. 1979 жылдың 2 сәуірінде Кермит «The Tonight Show Starring Johnny Carson» шоуының қонағы болды, «The Muppet Movie» фильмін насихаттау үшін. 1983 жылдан 1995 жылға дейін француз саяси сатиралық шоуы «Le Bébête Show» негізгі саяси тұлғаларды пародизациялау үшін әртүрлі Мупеттердің көшірмелерін пайдаланды, ал Кермит «Кермиттерран» деп аталды және президент Франсуа Миттеранды бейнеледі. 2018 жылдың 21 мамырында Кермит және қатысушы Мэдди Попп «American Idol» бағдарламасында «Rainbow Connection» әнін тікелей орындады. «The Muppet Show» фильмінен Кермит режиссер креслосында отырған, қолында мегафоны бар суреті 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Лос-Анджелестегі Metromedia меншігіндегі KTTV 11 арнасында техникалық қиындықтар туралы хабарламада пайда болды. 1 сәуір күні жасалған әзіл ретінде Кермит 1994 жылы CNN-нің «Larry King Live» бағдарламасын жүргізіп, Халк Хоганмен сұхбаттасты. Кермит «Hollywood Squares» шоуының әртүрлі нұсқаларында жиі пайда болды, басқа Мупеттер, мысалы, Үлкен Құс және Оскар да түпнұсқа «Hollywood Squares» шоуында көрінді. 2020 жылы Кермит «Muppet Night Football» деп уақытша аталған «Monday Night Football» бағдарламасында басқа Мупет кейіпкерлерімен бірге пайда болды. 2021 жылдың 10 наурызында Кермит «The Masked Singer» шоуының бесінші маусымында «Snail» кейіпінде костюммен өнер көрсеткен алғашқы танымал адам болды. 2023 жылдың 7 мамырында Кермит, Мисс Пиггимен бірге король Карл III-нің тәж кию концертіне шақырылды. Ол Эдинбург герцогы Эдуардтың жанында отырды.

Тауарлар сату

Джим Хенсонның кейіпкерлері, соның ішінде Маппеттер, халықаралық саудаға әсер етті. Рочестер, Нью-Йорктің The Strong National Museum of Play бас кураторы Крис Бенш «Жапонияда Кермит жабайыға ерекше құмарлық бар сияқты» деп хабарлады, бұл «сүйкімділікке» байланысты болуы мүмкін. Baby Kermit плюш ойыншықтары 1980 жылдары Muppet Babies жобасының табысынан кейін танымал болды. 1991 жылы, Джим Хенсон қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, Кермит және басқа Маппет кейіпкерлері бейнеленген тауарлар Дисней ойын-сауық саябақтарында сатыла бастады, бұл Хенсон Ассошиэйтс компаниясын Диснейге авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа шағымдануға мәжбүр етті. Хенсон «қосалқы тауарлар» кейіпкерлердің Диснейге тиесілі екенін қате көрсеткенін айтты, бірақ Диснейдің бұрынғы лицензиялық келісімге сәйкес кейіпкерлерді пайдалану құқығы болған. Кейін Дисней Маппеттерді сатып алды, соның салдарынан Кермит пен Маппеттерді бейнелейтін киімдер, ойыншықтар және сувенирлер Дисней ойын-сауық саябақтары мен дүкендерінде сатыла берді. Лилланд сауда палатасының шағын Кермит тақырыбындағы мұражайы кейбір қуыршақтар мен тауарларды сақтап қалуға тырысты, себебі баскетболшы Леброн Джеймс оны киіп, көпшіліктің назарына іліктірді.

Интернет мәдениетіндегі Кермит

2007 жылдың наурыз айында YouTube веб-сайтына «Қайғылы Кермит» деген ресми емес пародиалық видео жүктелді. Видеода дүкеннен сатып алынған Кермит қуыршағы Джонни Кэштің танымал кавер нұсқасына ұқсас стильде Nine Inch Nails тобының «Hurt» әнін орындайды. Кермит кейіпкерінің әдеттегі отбасылық көңіл көтерулеріне қарамастан, видеода қуыршақ есірткіге, темекіге, алкогольге құмар болып, Rowlf the Dog-қа оралдық секс жасап, Мисс Пиггидің суретін (көкшесі ашық) қиратып, және өзін-өзі өлтіруге тырысады. Бұл видео интернет-мемге айналды. «Виктория Таймс Колонист» газеті оны «интернет-сенсация» деп атады. «Чикаго Сан Таймс» газеті «Ол «Хай-хо!» дегенде биіктіктің мәнін ашады!» деп жазды. Лондонның «Free Press» газеті «Қайғылы Кермит қатты қиындыққа тап болды» деді. «Хьюстон Пресс» оны «әлемдегі ең жағымсыз веб-феномен» деп сипаттады. SF Weekly басылымы рұқсатсыз видеоны «еріксіз жалажапқылау» деп атады. Клиптерді Канаданың «The Hour» телесериалы көрсетті, онда жүргізуші Джордж Стромбоулопулос Кермит нұсқасының «Hurt» әніне Nine Inch Nails емес, Cash нұсқасы шабыттандырды деп болжады. Кермит танымал мемде де пайда болады, онда ол шай ішіп отырады, «біреуге өткір пікір білдіріп, кейін одан қашқандай болып, бұл сіздің шаруаңыз емес деп айтады». Фотосурет 2014 жылы көрсетілген Lipton жарнамасынан, «Кермит бол – және одан да жақсы бол» дегеннен алынған. Оны Tumblr блогындағы «Кермит Снич» атты афроамерикандық комедианттар «Бірақ бұл менің ісім емес» деген мемге бейімдеп, Twitter, Instagram және Facebook-та жариялады. Fusion телеарнасынан Чарльз Пуллиам Мур «Бірақ бұл менің ісім емес» дегенді «интернеттегі қара қоғамдарда туған комедиялық гениальдықтың символы» деп мақтады.

2016 жылдың қараша айында Кермит өзінің капюшон киген нұсқасымен сөйлесетін жаңа мем пайда болды, ол өзінің және оның қараңғы ішкі ойларының бейнесін көрсетеді. Мем «Muppets Most Wanted» фильмінен алынған скриншотты қамтиды, онда Кермит пен Константин бір-біріне қарайды. Мемде Константин «Жұлдызды соғыстар» фильмінен Сиф Лордты бейнелейді.